Ο μακαριστός Γέροντας Ιωσήφ Βατοπαιδινός συγκαταλέγεται στις πλέον εμβληματικές μορφές του σύγχρονου αγιορείτικου μοναχισμού, με πνευματική ακτινοβολία που ξεπέρασε τα όρια του Αγίου Όρους και άγγιξε χιλιάδες πιστούς στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Η ζωή του, ασκητική και γεμάτη υπακοή, συνδέθηκε στενά με την αναγέννηση της Μονή Βατοπαιδίου, όπου άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα ως πνευματικός πατέρας και καθοδηγητής.
Πέρα όμως από την αυστηρή του άσκηση και τη βαθιά θεολογική του κατάρτιση, πολλοί πνευματικοί του άνθρωποι μιλούν για ένα ιδιαίτερο χάρισμα: την ικανότητα να διαβλέπει πνευματικές καταστάσεις και να διατυπώνει λόγους προειδοποιητικούς για όσα επρόκειτο να έρθουν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και ορισμένες προρρήσεις του, που τα τελευταία χρόνια επανέρχονται συχνά στη δημόσια συζήτηση, καθώς οι διεθνείς εξελίξεις δημιουργούν έντονο προβληματισμό.
Σύμφωνα με τον Γέροντα θα υπάρξει μια περίοδο μεγάλης γεωπολιτικής αναταραχής στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Είχε κάνει λόγο για ένταση ανάμεσα σε Ισραηλινούς και Τούρκους, σημειώνοντας ότι η συμπεριφορά των πρώτων θα λειτουργούσε ως «ερέθισμα» για επιθετικές κινήσεις από την πλευρά της Τουρκίας. Η Ελλάδα, έλεγε, δεν θα έμενε ανεπηρέαστη, αλλά θα βρισκόταν στο επίκεντρο εξελίξεων, σε μια στιγμή εσωτερικής αδυναμίας και πολιτικής αστάθειας.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αναφορά του ότι η χώρα μας θα μπορούσε να δεχθεί επίθεση σε περίοδο κατά την οποία «δεν θα έχει Κυβέρνηση», φράση που ερμηνεύεται από πολλούς ως ένδειξη θεσμικής ή πολιτικής κρίσης. Σε αυτό το σενάριο, κατά τις ίδιες μαρτυρίες, θα ακολουθούσε παρέμβαση της Ρωσίας, με βασικό στόχο τον έλεγχο των Στενών, στοιχείο που συνδέεται με διαχρονικούς γεωστρατηγικούς ανταγωνισμούς.
Ακόμη πιο δραματική είναι η περιγραφή για μια γενικευμένη σύγκρουση με μεγάλες απώλειες, όπου θα εμπλέκονταν και δυτικές δυνάμεις, με αναφορά ακόμη και στο Βατικανό, το οποίο – κατά τον λόγο του Γέροντα – θα βίωνε καθοριστικές ανατροπές. Οι λόγοι αυτοί δεν καταγράφονται ως πολιτική ανάλυση, αλλά ως πνευματική προειδοποίηση μέσα στο πλαίσιο της ορθόδοξης εσχατολογικής σκέψης, που βλέπει την ιστορία και ως πεδίο πνευματικών δοκιμασιών.
Σε όσους δυσκολεύονται να δεχθούν τέτοιες αναφορές, οι πνευματικοί του άνθρωποι απαντούν ότι και στο παρελθόν ιστορικές ανατροπές φάνταζαν αδιανόητες λίγο πριν συμβούν. Η επιδείνωση των σχέσεων μεταξύ χωρών που άλλοτε θεωρούνταν στενοί σύμμαχοι δείχνει πόσο ρευστό είναι το διεθνές περιβάλλον. Ο ίδιος ο Γέροντας, πάντως, τόνιζε πάντα ότι το ζητούμενο δεν είναι ο φόβος, αλλά η μετάνοια, η προσευχή και η πνευματική εγρήγορση.
Έτσι, οι λόγοι του δεν διαβάζονται ως σενάρια πανικού, αλλά ως κάλεσμα σε εσωτερική προετοιμασία. Μέσα από τις προρρήσεις του, ο Γέροντας Ιωσήφ καλούσε τον άνθρωπο να επιστρέψει στον Θεό, θεωρώντας ότι οι μεγάλες κρίσεις – προσωπικές και συλλογικές – γίνονται τελικά αφορμές πνευματικής αφύπνισης.
