ΗΠΑ: Μυστική διπλωματία, πολιτικό παρασκήνιο και χρηματοδοτικές προτάσεις δισεκατομμυρίων συνθέτουν τη νέα γεωπολιτική εξίσωση ΗΠΑ – Ιράν, με το CNN να αποκαλύπτει τις βασικές πτυχές των διαπραγματεύσεων που διεξάγονται υπό άκρα μυστικότητα.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης tilegrafimanews.gr – Μίλησαν διεθνείς αναλυτές
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του αμερικανικού δικτύου, οι ΗΠΑ φέρονται να έχουν προτείνει στην Τεχεράνη πρόσβαση σε 30 δισ. δολάρια για τη δημιουργία ενός μη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος, με τον όρο του μηδενικού εμπλουτισμού ουρανίου να παραμένει «αδιαπραγμάτευτος».
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές, οι οποίοι εξηγούν πως η στροφή των ΗΠΑ δεν είναι απλώς «συγκυριακή», αλλά εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό αποσταθεροποίησης της ιρανικής επιρροής, ειδικά μετά τις εξελίξεις στη Γάζα και το Λίβανο.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας-μαμούθ
Το CNN αποκάλυψε πως στο τραπέζι των συνομιλιών έχει πέσει επένδυση ύψους 20 έως 30 δισ. δολαρίων για ανακατασκευή πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν – χωρίς όμως δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου. Η χρηματοδότηση αυτή δεν θα προέλθει από τις ΗΠΑ, αλλά από συμμάχους του Κόλπου, όπως αναφέρει η πηγή του CNN. Ο στόχος: να εξασφαλιστεί η ενεργειακή αυτάρκεια του Ιράν με όρους πλήρους ελέγχου από Δύση και Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Την ίδια ώρα, οι ΗΠΑ φέρονται πρόθυμες να εξετάσουν άρση κυρώσεων και αποδέσμευση 6 δισ. δολαρίων σε ιρανικά κεφάλαια, εφόσον επιτευχθεί μια μίνι συμφωνία. Η πρόταση, σύμφωνα με πληροφορίες, βασίζεται στο μοντέλο των ΗΑΕ: Ειρηνική χρήση πυρηνικής ενέργειας με εισαγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου και απόλυτο εξωτερικό έλεγχο.
Τοποθετήσεις Οργανισμών και Διεθνών Αναλυτών
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (IAEA) επιβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ ζήτησαν προτάσεις για νέο μοντέλο επίβλεψης σε περίπτωση συμφωνίας με το Ιράν. Ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Ραφαέλ Γκρόσι, δήλωσε πως «είναι εφικτό να υπάρξει νέο πλαίσιο ελέγχου, αλλά απαιτείται πλήρης διαφάνεια από την Τεχεράνη» (πηγή IAEA).
Αντίστοιχα, η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης (EEAS) επανέφερε την ανάγκη επιστροφής στο πνεύμα της Συμφωνίας JCPOA του 2015, ζητώντας «συντονισμένη προσέγγιση» από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, ενώ η UN Security Council παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, καθώς οποιαδήποτε συμφωνία οφείλει να περάσει από το Συμβούλιο για επικύρωση (UNSC).
Τι αποκαλύπτουν οι υπόλοιποι διεθνείς φορείς και μέσα
Σύμφωνα με το Reuters, οι ΗΠΑ επιχειρούν να προλάβουν ρωσικό «άνοιγμα» στο Ιράν, με στόχο να το συγκρατήσουν από στρατιωτική κλιμάκωση εναντίον του Ισραήλ, ιδίως μετά τις τελευταίες επιθέσεις στη Δαμασκό. Η Jerusalem Post μεταδίδει ότι οι ισραηλινοί στρατιωτικοί κύκλοι θεωρούν τις κινήσεις των ΗΠΑ ως «επικίνδυνο μονοπάτι υπαναχώρησης», αν και ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν πως έτσι εξασφαλίζεται η αποτροπή ενός πλήρους πυρηνικού οπλοστασίου από την πλευρά της Τεχεράνης.
Από την πλευρά του, το Al-Monitor αναλύει πως η πρόταση για χρηματοδότηση από τα ΗΑΕ και τη Σαουδική Αραβία συνδέεται με το «backchannel» που άνοιξαν πρόσφατα Ουάσινγκτον και Ριάντ για θέματα ασφαλείας. Οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι οι διαβουλεύσεις συνδέονται και με τη στάση του ΟΠΕΚ+ στις ενεργειακές τιμές, αλλά και τις επικείμενες εκλογές στις ΗΠΑ, στις οποίες το Ιράν είναι ξανά θέμα καμπάνιας.
Οι κίνδυνοι και οι όροι: Τι φοβούνται οι ΗΠΑ
Παρά τις κινήσεις αποκλιμάκωσης, ο Λευκός Οίκος φέρεται προβληματισμένος για το παιχνίδι επιρροής της Κίνας και της Ρωσίας. Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να αφήσουν γεωπολιτικό κενό στη Μέση Ανατολή, το οποίο θα μπορούσε να εκμεταλλευτεί η Μόσχα, προσφέροντας στο Ιράν δική της υποστήριξη για τις πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επιβεβαιώνουν ότι η επίτευξη συμφωνίας θα εξαρτηθεί από τη δυνατότητα εγγυήσεων για τη μη μετατροπή του προγράμματος σε στρατιωτική χρήση. Η κίνηση Τραμπ να αφήσει ανοιχτή την προοπτική συμφωνίας, χωρίς να την καθιστά «απαραίτητη», θεωρείται στρατηγική πίεσης προς την Τεχεράνη και ταυτόχρονα εσωτερικό πολιτικό μήνυμα προς την εκλογική του βάση.
⸻
Τι λένε οι αναλυτές στο tilegrafimanews.gr
Οι διεθνείς ειδικοί με τους οποίους επικοινώνησε το tilegrafimanews.gr τονίζουν πως το κεντρικό δίλημμα είναι πλέον «συμφωνία τώρα με ελεγχόμενη ενέργεια ή πυρηνικό Ιράν χωρίς εποπτεία το 2026». Ο Γάλλος γεωπολιτικός αναλυτής Μπερνάρ Ντεμόν σημειώνει: «Οι ΗΠΑ προσφέρουν ενέργεια χωρίς όπλα. Αν αποτύχουν, θα έχουν προετοιμάσει ήδη το αφήγημα για στρατιωτική δράση».
Αντίστοιχα, ο Ισραηλινός ειδικός Γιοάβ Λεβίν εκφράζει φόβους για «ιστορικό λάθος»: «Αν το Ιράν αποκτήσει έστω και έμμεση τεχνογνωσία μέσω αυτών των σχεδίων, δεν θα υπάρχει επιστροφή».
Η επόμενη μέρα
Η Τεχεράνη, σύμφωνα με δηλώσεις του εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, «δεν έχει λάβει επίσημη πρόσκληση». Ωστόσο, πρόσωπα του σχεδιασμού ανέφεραν στο CNN ότι οι διαβουλεύσεις συνεχίζονται και δεν έχει αποκλειστεί επίσημη συνάντηση τις προσεχείς εβδομάδες. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι αν τελικά υπάρξει συμφωνία, θα πρέπει να επικυρωθεί από το Κογκρέσο, κάτι που δεν θεωρείται εύκολο.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Αν υπάρξει συμβιβασμός, θα πρόκειται για μια νέα «Συμφωνία της Βιέννης», με αραβική χρηματοδότηση, αμερικανικό έλεγχο και ιρανική συναίνεση – έστω και με βαριά πολιτικά ανταλλάγματα.
Συνεχής ενημέρωση στο tilegrafimanews.gr για τις γεωπολιτικές εξελίξεις της Μέσης Ανατολής
