της Άννας Ζαρίφη
Ανοιχτή σε κριτική από τα δεξιά αφήνει την Αγκελα Μέρκελ η αιματηρή επίθεση στο κέντρο του Βερολίνου, με τους αναλυτές να επισημαίνουν ότι η επόμενη, προεκλογική χρονιά αναμένεται δύσκολη για την Καγκελάριο που επιζητεί να εκλεγεί για τέταρτη συνεχόμενη φορά.
Πριν ακόμα ξεκαθαρίσουν οι λεπτομέρειες και τα κίνητρα του δράστη της επίθεσης, με φορτηγό σε Χριστουγεννιάτικη αγορά στο κέντρο του Βερολίνου, το ακροδεξιό λαϊκιστικό AFD άρπαξε την ευκαιρία και επιτέθηκε στην Καγκελάριο μέσω του ευρωσκεπτικιστή Γερμανού ευρωβουλευτή Μάρκους Πρέτσελ. Ο 43χρονος Πρέτσελ, που στο παρελθόν είχε προτείνει την χρήση ένοπλης βίας εναντίον των προσφύγων που έφταναν στα σύνορα της Γερμανίας για να ζητήσουν άσυλο, κατηγόρησε ευθέως την Μέρκελ ότι ευθύνεται με την πολιτική της για την επίθεση. Πότε επιτέλους θα αντεπιτεθεί το γερμανικό κράτους δικαίου, αναρωτήθηκε με μήνυμα λίγα μόλις λεπτά μετά το συμβάν. “Πότε θα τελειώσει αυτή η καταραμένη υποκρισία; Αυτοί είναι οι νεκροί της Μέρκελ!” έγραψε, αναφερόμενος στα θύματα, δίνοντας μας μια γεύση της κριτικής με την οποία θα βρεθεί αντιμέτωπη η Καγκελάριος μέχρι τις εκλογές του φθινοπώρου.
“Ο αντίκτυπος μιας επίθεσης μπορεί να είναι διπλός”, δήλωσε στο Bloomberg o Χόλντερ Σμίντινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Berenberg Bank. “Από τη μία πλευρά οι εξωτερικοί κίνδυνοι μπορεί να συσπειρώσουν τους ανθρώπους, αλλά από την άλλη, μπορεί επίσης να ενδυναμώσουν και τους εξτρεμιστές”, συμπλήρωσε επιβεβαιώνοντας την αίσθηση αμηχανίας που απλώνεται στη χώρα.
Από το 2015, όταν η Γαλλία δέχτηκε επιθέσεις μεγάλης κλίμακας, στις οποίες έχασαν την ζωή τους περισσότερα από 200 άτομα, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές κύμα τρομοκρατίας που συνδέεται με ισλαμιστικά κίνητρα. Στην Γερμανία, η εικόνα της Μέρκελ ως πυλώνα σταθερότητας δοκιμάστηκε ξανά τον Ιούλιο, όταν μια σειρά τυφλών επιθέσεων βίας, είχαν συγκλονίσει την κοινή γνώμη και είχαν φέρει την συζήτηση γύρω από την ασφάλεια σε πρώτο πλάνο.
Αμέσως μετά την καλοκαιρινή έξαρση βίας, η Μέρκελ είχε υποσχεθεί άμεση αντίδραση εναντίον όσων διαπράττουν τρομοκρατία στη χώρα. Με την παρότρυνση μερίδας του κόμματος των Χριστιανοδημοκρατών, η Μέρκελ σκλήρυνε τη στάση της απέναντι στην απέλαση των προσφύγων, οι οποίοι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για χορήγηση ασύλου. Ενώ, σε συνέδριο του κόμματος, αυτό το μήνα, ένωσε τη φωνή της με όσους ζητούν την απαγόρευση της μπούρκας, όπου αυτό είναι νομικά εφικτό.
Οι αναλυτές θεωρούν ότι οι επόμενες κινήσεις της Καγκελαρίου θα είναι προσεκτικές και δεν θα βιαστεί να αντιστρέψει τις αποφάσεις της για να μην φανεί ότι υποκύπτει στις πιέσεις των τρομοκρατών και των πολιτικών της αντιπάλων. Ωστόσο, μια τρομοκρατική επίθεση μεγάλης κλίμακας είναι ένα σενάριο για το οποίο το περιβάλλον της Μέρκελ ανησυχούσε εδώ και καιρό. Χωρίς να είναι ακόμα σαφές πώς θα αντιδράσουν οι Γερμανοί στην τραγωδία, η επίθεση στόχευσε ένα οικογενειακό γεγονός σε ένα άκρως συμβολικό σημείο, σε μια πλατεία που σχετίζεται με την ανοικοδόμηση του Βερολίνου μετά τον πόλεμο και την επανένωση της Γερμανίας.
Η κυβέρνηση θα προχωρήσει με μια σειρά προτάσεων πολιτικής με στόχο να καθησυχάσει τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένης και της ενίσχυσης της αστυνομικής και στρατιωτικής παρουσίας στις πόλεις. Παρόλα αυτά, το Βερολίνο αντιστέκεται σε προτάσεις για περαιτέρω ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων δεδομένου ότι κάτι τέτοιο θα είναι δύσκολο να ανακληθεί και, δεδομένης της γεωγραφικής θέσης της Γερμανίας, θα αποτελούσε την αρχή του τέλους της ζώνης του Σένγκεν. Όμως, η χθεσινή επίθεση θα προκαλέσει σίγουρα εκκλήσεις για αναπροσαρμογή της στρατηγικής κυρίως από τους Βαυαρούς Χριστιανοκοινωνιστές του CSU, τον μακροχρόνιο κυβερνητικό σύμμαχο του CDU της Μέρκελ. Οποιοδήποτε μέτρο πρόσθετου ελέγχου στα σύνορα (καθώς όπως όλα δείχνουν το φορτηγό είχε πινακίδες Πολωνίας) θα μπορούσε να γίνει δεκτό αν παρουσιαστεί ως προσωρινό μέτρο, όπως και στη Γαλλία.
Όπως όλα δείχνουν, η Μέρκελ θα συνεχίσει να υποστηρίζει μια “ολιστική” ευρωπαϊκή προσέγγιση, για όσο καταφέρνει να διατηρεί τις νέες εισδοχές στη χώρα της σε χαμηλά επίπεδα λόγω και της συμφωνίας ΕΕ-Τουρκίας για το προσφυγικό. Όσο αυτή η συμφωνία παραμένει ενεργή, παρά τις πολιτικές αβεβαιότητες και εντάσεις μεταξύ των ευρωπαϊκών πρωτευουσών και της Άγκυρας και όσο τα σύνορα κατά μήκος της “βαλκανικής οδού” παραμένουν κλειστά, η Μέρκελ θα μπορεί να διακηρύττει μια πιο φιλελεύθερη πολιτικής απέναντι στους πρόσφυγες.
[irp posts=”92443″ name=”Μαύρα Χριστούγεννα υπόσχεται το Ισλαμικό Κράτος – Τρόμος σε Ευρώπη, Τουρκία, Ρωσία”]
Από την εκλογή του Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ, η Μέρκελ περιγράφεται στον αγγλόφωνο κυρίως Τύπο ως ο τελευταίος αξιόπιστος φάρος διαφάνειας και σταθερότητας που υπερασπίζεται τα δυτικά ιδεώδη. Ωστόσο, τώρα που η Γερμανία έχει αναλάβει αυτόν το νέο ρόλο στην Ευρώπη και τη Δύση, θα είναι και πιο εκτεθειμένη σε συμβολικές και πραγματικές απειλές και επιθέσεις και μάλιστα σε μια προεκλογική περίοδο.
Οι ειδικοί σε θέματα ασφαλείας έχουν εδώ και καιρό προειδοποιήσει ότι καθώς το ISIS θα χάνει τον πόλεμο στα εδάφη του Ιράκ και της Συρίας θα επιλέξει να μεταφέρει τον τρόμο στην καρδιά της Ευρώπης. Το χτύπημα στο Βερολίνο, αν αποδειχτεί ότι συνδέεται με τους ισλαμιστές, μας δείχνει ότι οι επιλογές τους θα αξιοποιούν πολιτικά τις συγκυρίες για να έχουν τον μέγιστο αντίκτυπο στην Ευρώπη.
Το ζήτημα είναι αν στις επόμενες μέρες και εβδομάδες, οι πολίτικοι αντίπαλοι της Μέρκελ θα δώσουν στην κυβέρνηση τον χώρο και την νηφαλιότητα που χρειάζεται για να ολοκληρώσει τις έρευνες για το τραγικό συμβάν, κάτι που κατάφερε ο Γάλλος Πρόεδρος παρά την αντιδημοφιλία του. Σε αντίθεση με τις χαμηλές πτήσεις του Ολάντ, η δημοφιλία της Μέρκελ εξακολουθεί να είναι υψηλή, παρά την προσφυγική κρίση, γεγονός που δείχνει ότι η πλειοψηφία των Γερμανών θα ακολουθήσουν το παράδειγμά της,
Όμως, στα δεξιά των Χριστιανοδημοκρατών καραδοκεί το λαϊκιστικό Εναλλακτική για τη Γερμανία (AFD), το οποίο έχει μπει σε 10 κοινοβούλια γερμανικών κρατιδίων από την ίδρυση του, το 2013. Η άνοδος του κόμματος συνοδεύτηκε από δημόσιες συγκεντρώσεις, ιδιαίτερα σε περιοχές της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, που έχουν ως κύριο στόχο τον ισλαμιστικό εξτρεμισμό. Για τον Ιαν Μπρέμερ, επικεφαλής της εταιρείας συμβούλων πολιτικού κινδύνου Eurasia, η όποια διασύνδεση της επίθεσης στο Βερολίνο με ισλαμιστικά κινήματα θα αποδυναμώσει την Μέρκελ και θα ενισχύσει την ρητορική των ακραίων λαϊκιστών.
Αυτό αποτελεί ασφαλώς μια πρόκληση για την Μέρκελ, η οποία πάντως κατάφερε να αντιμετωπίσει κάτι ανάλογο όταν φούντωσε το κίνημα εναντίον των επιλογών της στην κρίση των προσφύγων και ανακτήσει μέρος της στήριξης των ψηφοφόρων που έχασε μετά την μαζική υποδοχή αιτούντων άσυλο. Η Καγκελάριος παραμένει το φαβορί για να κερδίσει τις εκλογές του 2017, ωστόσο είναι ευάλωτη στην κριτική που μπορεί να συνοδεύσει κι άλλες πιθανές τρομοκρατικές επιθέσεις, ικανές να επηρεάσουν το πολιτικό κλίμα. Σύμφωνα με τα δεδομένα, αυτή η τέταρτη προεκλογική εκστρατεία της θα είναι η πιο δύσκολη που έχει να αντιμετωπίσει μέχρι σήμερα.
