ΛΙΒΥΗ: Σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στη Μεσόγειο, η Ελλάδα υπέβαλε επίσημη απάντηση στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) σχετικά με τη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης, η οποία αντιδρά έντονα στους χάρτες παραχώρησης θαλάσσιων οικοπέδων νοτιοδυτικά της Κρήτης στην αμερικανική Chevron.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η υπόθεση αυτή αναζωπύρωσε την ένταση γύρω από το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο και θέτει ξανά στο προσκήνιο την ανάγκη για αυστηρή προσήλωση στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).
Η ελληνική απάντηση στον ΟΗΕ: Η ΑΟΖ στηρίζεται στη διεθνή νομιμότητα
Η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ελλάδας στον ΟΗΕ απάντησε τεκμηριωμένα στη λιβυκή ρηματική διακοίνωση, καταθέτοντας επίσημα έγγραφα που καθορίζουν τα όρια της αιγιαλίτιδας ζώνης, της υφαλοκρηπίδας και της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) βάσει του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης UNCLOS.
Στην απάντηση επισημαίνονται:
- η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ. στο Ιόνιο,
- η συμφωνία με την Ιταλία για την ΑΟΖ,
- η τμηματική συμφωνία με την Αίγυπτο,
- και η νομική ανυπαρξία του τουρκολιβυκού μνημονίου.
Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας έχει διαμηνύσει ότι οι έρευνες νοτιοδυτικά της Κρήτης κινούνται πλήρως εντός των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων και σύμφωνα με το διεθνές νομικό πλαίσιο.
Η Τρίπολη εγκαλεί Αθήνα και Κάιρο – Στο επίκεντρο το MSP
Η λιβυκή πλευρά, στην ρηματική διακοίνωση που κοινοποίησε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και στα Ηνωμένα Έθνη, καταγγέλλει πως ο ελληνικός θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός (Maritime Spatial Plan) της 16ης Απριλίου 2025 παραβιάζει την «αυτοδίκαιη» λιβυκή υφαλοκρηπίδα.
Η Τρίπολη κάνει λόγο για «παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου» και απαιτεί να μην έχουν νομική ισχύ οι ελληνικές χαρτογραφήσεις, στις οποίες εντοπίζει – κατά την άποψή της – επικαλύψεις. Επίσης, καταφέρεται εναντίον της ελληνοαιγυπτιακής προσέγγισης για τη σταδιακή οριοθέτηση ΑΟΖ.
Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας υπενθυμίζει ότι ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός (MSP) παρουσιάστηκε δημόσια, με απόλυτη διαφάνεια και σύμφωνα με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο: Μια «σκιώδης συμφωνία»
Στο επίκεντρο της λιβυκής επιχειρηματολογίας βρίσκεται το μνημόνιο που υπεγράφη το 2019 ανάμεσα στην Άγκυρα και στη μεταβατική κυβέρνηση της Τρίπολης, με το οποίο επιχειρήθηκε να κατατμηθεί η Ανατολική Μεσόγειος με βάση ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο.
Η Ελλάδα δεν αναγνωρίζει το εν λόγω μνημόνιο, ενώ το Συμβούλιο της ΕΕ έχει χαρακτηρίσει ρητά τη συμφωνία παράνομη και άκυρη, διότι δεν σέβεται την κυριαρχία τρίτων χωρών και παραβιάζει τις αρχές της UNCLOS.
Αναλυτές στο tilegrafimanews.gr σημειώνουν ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο χρησιμοποιείται πλέον ως πολιτικό εργαλείο από την Τρίπολη για να διεκδικήσει εδάφη που δεν της ανήκουν.
Διεθνή μέσα ενημέρωσης: Τι μεταδίδουν για τη νέα διπλωματική σύγκρουση
Η είδηση για την απάντηση της Ελλάδας και τη λιβυκή διαμαρτυρία προβλήθηκε ευρέως στα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων και σε μεγάλα ΜΜΕ του εξωτερικού, με διαφορετικές οπτικές ανάλογα με τη γεωπολιτική προσέγγιση.
Η Reuters γράφει ότι η Ελλάδα απορρίπτει κάθε ισχυρισμό της Λιβύης για παραβίαση υφαλοκρηπίδας, υπογραμμίζοντας πως «οι χάρτες παραχώρησης στη Chevron αφορούν αποκλειστικά ελληνική δικαιοδοσία και συμφωνήθηκαν με τη συνδρομή της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των ΗΠΑ».
Το Bloomberg εστιάζει στην εμπλοκή της Chevron, σημειώνοντας ότι η λιβυκή πλευρά βλέπει με καχυποψία την είσοδο του αμερικανικού κολοσσού στην περιοχή. Σύμφωνα με το Bloomberg, «η διμερής ένταση ενδέχεται να επηρεάσει ενεργειακά projects εάν δεν υπάρξει πολιτική εκτόνωση».
Η Al Jazeera φιλοξενεί εκτενές ρεπορτάζ με τίτλο «Η Λιβύη καταγγέλλει την Ελλάδα για παραβίαση θαλάσσιας κυριαρχίας», μεταδίδοντας τις δηλώσεις του λιβυκού ΥΠΕΞ, σύμφωνα με τις οποίες «ο ελληνικός σχεδιασμός δεν λαμβάνει υπόψη την ύπαρξη λιβυκών συμφερόντων στην Ανατολική Μεσόγειο».
Η Le Figaro επισημαίνει πως η υπόθεση ενδέχεται να επηρεάσει τη μελλοντική οριοθέτηση ΑΟΖ στη Μεσόγειο, ειδικά εάν εμπλακούν και άλλες χώρες. «Η Λιβύη προσπαθεί να πατήσει ξανά γεωπολιτικά πόδι, με τη στήριξη της Τουρκίας, και η Ελλάδα καλείται να απαντήσει με ισχυρά νομικά επιχειρήματα», σημειώνεται στο άρθρο.
Η Chevron και ο ενεργειακός ρόλος των ΗΠΑ
Η εμπλοκή της Chevron ως δικαιούχου ερευνητικών αδειών δίνει διεθνή διάσταση στο ζήτημα. Οι ΗΠΑ έχουν εκφράσει τη στήριξή τους στις ερευνητικές δραστηριότητες, ενώ διπλωματικές πηγές δεν αποκλείουν προληπτικές διαβουλεύσεις με την Τρίπολη, προκειμένου να αποφευχθεί ευρύτερη κρίση.
Η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) τόνισε ότι όλες οι διαδικασίες έχουν γίνει σε συνεννόηση με τις ευρωπαϊκές αρχές και ότι τα συγκεκριμένα οικόπεδα αφορούν αποκλειστικά ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.
Το διεθνές δίκαιο ως γραμμή άμυνας
Η Αθήνα επιμένει σε μια αμυντική στρατηγική με θεσμικό οπλοστάσιο. Η απάντηση στον ΟΗΕ, η εμπλοκή εταιρειών όπως η Chevron, η ευθυγράμμιση με το UNCLOS και η αποδοχή του MSP από την Ε.Ε., συγκροτούν μια γραμμή άμυνας στη διπλωματική σκακιέρα.
Η Λιβύη, ενθαρρυμένη από την Άγκυρα, επιχειρεί να προβάλει «τετελεσμένα» που δεν αναγνωρίζονται από τη διεθνή κοινότητα. Η Ελλάδα αντιτείνει με διαφάνεια, νομιμότητα και διακρατικές συμφωνίες – κάτι που, σύμφωνα με τους αναλυτές του tilegrafimanews.gr, θα κρίνει τελικά την έκβαση αυτής της γεωπολιτικής διελκυστίνδας.
