Η διακοπή της προμήθειας πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω του Στενού του Ορμούζ, λόγω του πολέμου ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν, έχει οδηγήσει σε δραματική αύξηση των παγκόσμιων τιμών ενέργειας.
Η βενζίνη έχει ήδη ακριβύνει και οι λογαριασμοί ρεύματος είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ακολουθήσουν.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο τα καύσιμα που έχουν επηρεαστεί από τη σύγκρουση. Πολλά άλλα εξαιρετικά σημαντικά χημικά, αέρια και προϊόντα εισέρχονται συνήθως στις διεθνείς αλυσίδες εφοδιασμού μέσω του Στενού του Ορμούζ.
Το BBC διαπίστωσε ότι οι τιμές πολλών αγαθών -από τρόφιμα έως smartphones και φάρμακα- θα μπορούσαν να επηρεαστούν, καθώς ο αριθμός των πλοίων που διέρχονται από το Ορμούζ έχει μειωθεί από πολύ πάνω από 100 την ημέρα πριν από τον πόλεμο σε μόλις λίγα.
Ποια είναι όμως τα προϊόντα που ενδέχεται να επηρεαστούν περισσότερο;
Λιπάσματα (Τρόφιμα)
Τα πετροχημικά παράγονται από πετρέλαιο και φυσικό αέριο και εξάγονται σε μεγάλες ποσότητες από χώρες του Κόλπου.
Ένα από τα σημαντικότερα προϊόντα είναι τα λιπάσματα, τα οποία είναι ζωτικής σημασίας για την παγκόσμια αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, περίπου το ένα τρίτο των παγκόσμιων λιπασμάτων -όπως ουρία, ποτάσα, αμμωνία και φωσφορικά -διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Μικροκαλλιεργητές βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη λίπανση των καλλιεργειών με ουρία.
Δεδομένα από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου δείχνουν ότι, από την έναρξη της σύγκρουσης, οι εξαγωγές προϊόντων σχετικών με λιπάσματα μέσω της θαλάσσιας αυτής οδού έχουν καταρρεύσει.
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η έλλειψη λιπασμάτων είναι πιθανό να είναι ιδιαίτερα επιζήμια για την αγροτική παραγωγή αυτή τη στιγμή, επειδή ο Μάρτιος και ο Απρίλιος είναι η περίοδος φύτευσης στο βόρειο ημισφαίριο και η μειωμένη χρήση λιπασμάτων τώρα θα επηρεάσει τις αποδόσεις αργότερα μέσα στο έτος.
«Ακόμη και ένα σχετικά σύντομο κλείσιμο θα μπορούσε να διαταράξει ολόκληρη την καλλιεργητική περίοδο, με συνέπειες για την επισιτιστική ασφάλεια που θα διαρκέσουν πολύ μετά το άνοιγμα του Ορμούζ», σύμφωνα με ερευνητές του Ινστιτούτου του Κιέλου.
Η έρευνα του Ινστιτούτου υποδεικνύει ότι ένα πλήρες κλείσιμο του Ορμούζ θα μπορούσε να αυξήσει τις παγκόσμιες τιμές του σιταριού κατά 4,2% και των φρούτων και λαχανικών κατά 5,2%.
Εκτιμά επίσης ότι οι χώρες που θα πληγούν περισσότερο από τη συνολική αύξηση των τιμών των τροφίμων θα είναι η Ζάμπια (31%), η Σρι Λάνκα (15%), η Ταϊβάν (12%) και το Πακιστάν (11%).
Η Ρωσία προμηθεύει συνήθως περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών λιπασμάτων και οι αναλυτές εκτιμούν ότι θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή της για να καλύψει το κενό.
Ήλιο (Μικροτσίπ)
Το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποστολών ηλίου προέρχεται από το Κατάρ και διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Το ήλιο είναι υποπροϊόν της παραγωγής φυσικού αερίου και χρησιμοποιείται στην κατασκευή ημιαγωγών, οι οποίοι στη συνέχεια μετατρέπονται σε μικροτσίπ που χρησιμοποιούνται σε υπολογιστές, οχήματα και οικιακές συσκευές.
Χρησιμοποιείται επίσης για την ψύξη των μαγνητών σε μηχανήματα μαγνητικής τομογραφίας (MRI) που χρησιμοποιούνται στα νοσοκομεία.
Το μεγάλο εργοστάσιο Ras Laffan του Κατάρ, που παράγει το αέριο, έχει διακόψει την παραγωγή μετά από επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν.
Η κυβέρνηση του Κατάρ προειδοποίησε ότι θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για την αποκατάσταση των ζημιών, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για την επάρκεια.
Το 2023, η Ένωση Βιομηχανίας Ημιαγωγών των ΗΠΑ προειδοποίησε για «εκτίναξη τιμών» αν διαταραχθούν οι παγκόσμιες προμήθειες ηλίου.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο αποκλεισμός του Ορμούζ θα μπορούσε να οδηγήσει στην αύξηση των τιμών πολλών προηγμένων τεχνολογιών, από smartphones έως κέντρα δεδομένων.
Ο Πρασάντ Γιαντάβ, ειδικός στην παγκόσμια υγεία, προειδοποίησε ότι οι τιμές των μαγνητικών τομογραφιών μπορεί να αυξηθούν λόγω παρατεταμένων ελλείψεων ηλίου.
Παράγωγα πετροχημικών (Φάρμακα)
Παράγωγα των πετροχημικών -όπως μεθανόλη και αιθυλένιο- είναι βασικά υλικά για την παγκόσμια παραγωγή φαρμάκων, συμπεριλαμβανομένων παυσίπονων, αντιβιοτικών και εμβολίων.
Πολλά εμβόλια προέρχονται από πετροχημικά προϊόντα.
Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου -Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ομάν, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κουβέιτ και Μπαχρέιν- αντιπροσωπεύουν περίπου το 6% της παγκόσμιας παραγωγικής ικανότητας πετροχημικών.
Οι χώρες αυτές χρησιμοποιούν κυρίως το Στενό του Ορμούζ για την εξαγωγή αυτών των χημικών, με περίπου το ήμισυ να κατευθύνεται προς την Ασία.
Η Ινδία παράγει το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών γενόσημων φαρμάκων, πολλά από τα οποία εξάγονται στις ΗΠΑ και την Ευρώπη.
Πολλά από αυτά τα φαρμακευτικά προϊόντα μεταφέρονται επίσης αεροπορικώς μέσω κόμβων του Κόλπου, ιδιαίτερα του Ντουμπάι, οι οποίοι έχουν επηρεαστεί σοβαρά από τη σύγκρουση.
Ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι οι τιμές των φαρμάκων για τα νοικοκυριά μπορεί να αυξηθούν λόγω των διαταραχών στο Ορμούζ.
Θείο (Μέταλλα/Μπαταρίες)
Το θείο είναι επίσης υποπροϊόν της επεξεργασίας αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου και παράγεται σε μεγάλες ποσότητες για εξαγωγή στην περιοχή του Κόλπου.
Περίπου το ήμισυ του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου θείου διέρχεται από το Στενό του Ορμούζ.
Η κύρια χρήση του είναι ως γεωργικό λίπασμα, αλλά είναι επίσης ζωτικής σημασίας για την επεξεργασία μετάλλων.
Το θείο χρησιμοποιείται για την παραγωγή θειικού οξέος, το οποίο χρησιμοποιείται για την επεξεργασία χαλκού, κοβαλτίου και νικελίου, καθώς και για την εξαγωγή λιθίου.
Όλα αυτά τα μέταλλα είναι απαραίτητα για την παραγωγή μπαταριών, που χρησιμοποιούνται σε οικιακές συσκευές, ηλεκτρικά οχήματα και στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως drones.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν η προμήθεια θείου παραμείνει διαταραγμένη, το πιθανότερο αποτέλεσμα θα είναι η αύξηση των τιμών για τους καταναλωτές προϊόντων που περιέχουν μπαταρίες
