Την 1η Μαρτίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση διάρκειας 12 εβδομάδων για να συγκεντρώσει απόψεις σχετικά με το ισχύον σύστημα εγγραφής εκπροσώπων συμφερόντων, οι οποίοι επιδιώκουν να επηρεάσουν το έργο των θεσμικών οργάνων της ΕΕ, και σχετικά με την μετεξέλιξη του συστήματος σε υποχρεωτικό μητρώο εκπροσώπων συμφερόντων που θα καλύπτει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο πρώτος Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Φρανς Τίμερμανς δήλωσε σχετικά: «Η σημερινή Επιτροπή αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, ζητώντας όλο και περισσότερο τη γνώμη των ενδιαφερομένων μερών και εισάγοντας μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με το ποιους συναντούμε και γιατί. Θα πρέπει να προχωρήσουμε περισσότερο θεσπίζοντας ένα υποχρεωτικό μητρώο που θα καλύπτει και τα τρία θεσμικά όργανα, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό πλήρη διαφάνεια όσον αφορά τους “λομπίστες”, οι οποίοι επιδιώκουν να επηρεάσουν τη διαδικασία χάραξης πολιτικής της ΕΕ.
Για να μπορέσουμε να διαμορφώσουμε την κατάλληλη πρόταση, θα θέλαμε να συγκεντρώσουμε όσο το δυνατόν περισσότερες απόψεις από πολίτες και ενδιαφερόμενα μέρη απ’ όλη την Ευρώπη σχετικά το πώς λειτουργεί το ισχύον σύστημα και πώς θα μπορούσε να βελτιωθεί. Μια πιο διαφανής και υπεύθυνη Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορεί να επιτυγχάνει καλύτερα αποτελέσματα για τους πολίτες της.»
Η διαβούλευση αποτελείται από δύο μέρη, ώστε να είναι δυνατή η συγκέντρωση απόψεων από ένα ευρύ φάσμα ενδιαφερομένων, την κοινωνία των πολιτών και τους πολίτες. Το πρώτο μέρος της διαβούλευσης δεν απαιτεί ενδελεχή γνώση του σημερινού Μητρώου Διαφάνειας και παρέχει τη δυνατότητα σε μη ειδικούς να απαντήσουν για θέματα που αφορούν τις αρχές και το πεδίο εφαρμογής του μητρώου, ενώ το δεύτερο μέρος στοχεύει στη συγκέντρωση των απόψεων των χρηστών σχετικά με την πρακτική λειτουργία του σημερινού μητρώου.
Τα σχετικά με τη διαβούλευση έγγραφα είναι διαθέσιμα σε όλες τις γλώσσες της ΕΕ, ώστε να είναι δυνατή η συγκέντρωση όσον το δυνατόν περισσότερων απόψεων. Η διαβούλευση θα ολοκληρωθεί την Τρίτη 24 Μαΐου.
Το νέο σύστημα, που σκοπεύει να προτείνει η Επιτροπή ως σχέδιο διοργανικής συμφωνίας, υπερβαίνει το πεδίο εφαρμογής του σημερινού μητρώου, το οποίο διαχειρίζονται από κοινού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Επιτροπή, αλλά δεν έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα και δεν καλύπτει το Συμβούλιο.
Οι εσωτερικές μεταρρυθμίσεις στις οποίες προέβη η Επιτροπή (βλ. κατωτέρω) έχουν ήδη οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση του αριθμού των εγγραφών στο Μητρώο Διαφάνειας: την 1η Μαρτίου οι εγγραφές στο σημερινό Μητρώο Διαφάνειας ανέρχονται σε 9.272 έναντι 7.020 στις 31 Οκτωβρίου 2014, προτού η σημερινή Επιτροπή αναλάβει καθήκοντα και υλοποιήσει αυτές τις μεταρρυθμίσεις.
Η Επιτροπή πιστεύει ότι η συνεργασία με τους συννομοθέτες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο είναι σημαντική για να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες θα έχουν μια πλήρη εικόνα σχετικά με το ποιοι εκπρόσωποι συμφερόντων επιδιώκουν να επηρεάσουν τη νομοθετική διαδικασία. Τα αποτελέσματα της δημόσιας διαβούλευσης θα ληφθούν υπόψη κατά τη διατύπωση της πρότασης που θα υποβάλει η Επιτροπή αργότερα εντός του έτους.
Ιστορικό:
Η Επιτροπή έχει ήδη τροποποιήσει σημαντικά τους εσωτερικούς κανόνες λειτουργίας της με στόχο την αύξηση της διαφάνειας. Σύμφωνα με τις μεθόδους εργασίαςpdf της Επιτροπής Γιούνκερ, οι επίτροποι, κατά κανόνα, δεν θα μπορούν πλέον να έχουν συναντήσεις με οργανώσεις που δεν είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Διαφάνειας.
Σύμφωνα με την Πρωτοβουλία για τη Διαφάνεια που παρουσιάστηκε τον Νοέμβριο του 2014, όλες οι συναντήσεις μεταξύ των εκπροσώπων συμφερόντων και των επιτρόπων, των μελών των ιδιαίτερων γραφείων τους και των γενικών διευθυντών πρέπει να δημοσιεύονται εντός δύο εβδομάδων από την πραγματοποίησή τους.
Κατά το πρώτο έτος της θητείας της, η Επιτροπή δημοσίευσε πληροφορίες για περισσότερες από 6.000 συναντήσεις (περίπου 5.500 συναντήσεις επιτρόπων και μελών των ιδιαίτερων γραφείων τους και 600 συναντήσεις γενικών διευθυντών). Η εισαγωγή του νέου συστήματος καθιστά υποχρεωτική την εγγραφή στο Μητρώο Διαφάνειας οποιουδήποτε επιθυμεί να έλθει σε επαφή με ανώτατους υπαλλήλους και αρμοδίους λήψης αποφάσεων της ΕΕ.
Τόσο οι πολιτικές κατευθυντήριες γραμμέςpdf του προέδρου Γιούνκερ όσο και το πρόγραμμα εργασίας της Επιτροπής για το 2016 προβλέπουν τη δέσμευση της Επιτροπής για την υποβολή πρότασης σχετικά με ένα νέο υποχρεωτικό Μητρώο Διαφάνειας κοινό για όλα τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.
Η Επιτροπή πιστεύει ότι οι πολίτες έχουν το δικαίωμα να γνωρίζουν ποιοι είναι αυτοί που προσπαθούν να επηρεάσουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή στο πλαίσιο της νομοθετικής διαδικασίας.
Οι προβλεπόμενες αλλαγές στο Μητρώο Διαφάνειας αποτελούν μέρος μιας ευρύτερης δέσμευσης για μεταρρύθμιση της διαδικασίας χάραξης πολιτικών της ΕΕ. Στο Θεματολόγιο για τη Βελτίωση της Νομοθεσίας που παρουσίασε τον Μάιο του 2015, η Επιτροπή δεσμεύτηκε να αυξήσει τη διαφάνεια της διαδικασίας χάραξης πολιτικής, ώστε να επιτρέπει στους πολίτες να ασκούν μεγαλύτερο έλεγχο και να συμβάλλουν στη διαδικασία.
Έχουν ήδη δημιουργηθεί νέοι μηχανισμοί συγκέντρωσης των απόψεων των ενδιαφερομένων μερών, χάρη στους οποίους η Επιτροπή ενημερώνεται γι’ αυτές τις απόψεις από το αρχικό στάδιο κατάρτισης μιας πρωτοβουλίας με βάση χάρτες πορείας και αρχικές εκτιμήσεις επιπτώσεων, καθώς και μετά την έγκριση μιας πρότασης από την Επιτροπή, ώστε οι απόψεις αυτές να λαμβάνονται υπόψη κατά τη νομοθετική διαδικασία στο Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.
Υπάρχουν επίσης εργαλεία για τη διατύπωση παρατηρήσεων από τα ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία στο πλαίσιο του προγράμματος REFIT. Ο ιστότοπος «Μειώστε τον φόρτο – Πείτε τη γνώμη σας» λειτουργεί ήδη και δίνει τη δυνατότητα στους πολίτες να διατυπώνουν τις απόψεις τους σχετικά με την ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ. Οι παρατηρήσεις που διατυπώνονται τροφοδοτούν την πλατφόρμα REFIT, η οποία συμβουλεύει την Επιτροπή για τομείς της νομοθεσίας που θα μπορούσαν να επανεξεταστούν προκειμένου να καταστεί η νομοθεσία της ΕΕ πιο αποτελεσματική και πιο αποδοτική.
Τον Νοέμβριο του 2014, η Επιτροπή εξέδωσε επίσης ανακοίνωσηpdf στην οποία περιγράφει τον τρόπο με τον οποίο θα αυξηθεί η διαφάνεια στις διαπραγματεύσεις για τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Συναλλαγών και Επενδύσεων (TTIP). Η Επιτροπή θεωρεί ότι είναι πρωταρχικής σημασίας να διασφαλιστεί ότι το ευρύ κοινό θα έχει ακριβείς και πλήρεις πληροφορίες για τις προθέσεις της ΕΕ στις διαπραγματεύσεις.
