ΠΟΥΤΙΝ: Η απουσία του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν από τη φετινή Σύνοδο Κορυφής των BRICS στη Βραζιλία, λόγω του εντάλματος σύλληψης που εκκρεμεί εις βάρος του από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ), έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στο παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Την απουσία του Πούτιν έρχεται να ενισχύσει με πολιτικό βάρος η προγραμματισμένη αποχή του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπίνγκ, γεγονός που εκλαμβάνεται ως επίδειξη έμπρακτης υποστήριξης προς τη Μόσχα αλλά και έμμεση μομφή προς τη Βραζιλία για τη διπλωματική της ουδετερότητα.
Ο Πούτιν σε απομόνωση ή σε γεωπολιτική επίθεση;
Το ένταλμα του ΔΠΔ, το οποίο εκδόθηκε το 2023 με φόντο τη στρατιωτική παρουσία της Ρωσίας στην Ουκρανία, παραμένει ένας από τους πιο αμφιλεγόμενους νομικούς μηχανισμούς στη σύγχρονη διεθνή σκηνή. Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο ΔΠΔ, η Βραζιλία, ως χώρα μέλος, καλείται να τηρήσει τυπικά τις υποχρεώσεις της – χωρίς ωστόσο να έχει διασαφηνίσει επίσημα αν θα εφάρμοζε το ένταλμα σε περίπτωση αφίξεως του Πούτιν.
Όπως δήλωσε ο σύμβουλος του Κρεμλίνου για θέματα εξωτερικής πολιτικής, Γιούρι Ουσακόφ, ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα συμμετάσχει τελικά μέσω βιντεοδιάσκεψης. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει ήδη αποφύγει φυσική παρουσία και σε προηγούμενες Συνόδους – όπως εκείνη στη Νότια Αφρική – ωστόσο τότε υπήρχε σαφής συνεννόηση και κοινή θέση μεταξύ των χωρών. Η αμφιταλάντευση της Βραζιλίας όμως, αφήνει ανοιχτό το ερώτημα εάν πρόκειται για στροφή της προς τον ευρωατλαντικό άξονα ή για φόβο διπλωματικής απομόνωσης.
Δείτε επίσημα την ιδρυτική πράξη του ΔΠΔ στη σελίδα του ΟΗΕ
Η Κίνα δείχνει πυγμή: Αποχή-μήνυμα
Η απουσία του Σι Τζινπίνγκ από τη Σύνοδο, χωρίς καμία δικαιολογία υγείας ή θεσμικής υποχρέωσης, θεωρείται ευθεία πολιτική στήριξη στη Ρωσία. Το Πεκίνο έχει ταχθεί πολλές φορές υπέρ της «αρχής της μη παρέμβασης» και έχει καταγγείλει τη χρήση διεθνών νομικών μηχανισμών ως εργαλεία ηγεμονισμού της Δύσης. Η στάση της Κίνας φαίνεται να ενδυναμώνει το εσωτερικό μέτωπο των BRICS απέναντι στις πιέσεις του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ.
Δείτε τη σύνθεση και το θεσμικό προφίλ των BRICS στην επίσημη σελίδα του ΥΠΕΞ Ρωσίας
BRICS χωρίς Πούτιν και Σι: Δομική αδυναμία ή επαναπροσδιορισμός;
Η απουσία των δύο πολιτικά και στρατηγικά ισχυρότερων ηγετών του μπλοκ, ουσιαστικά στερεί από τη Σύνοδο της Βραζιλίας περισσότερο από το 50% της ισχύος των BRICS. Η συμμαχία που ξεκίνησε ως αντίβαρο στη G7 και άλλους δυτικόπλευρους μηχανισμούς, φαίνεται να διέρχεται κρίση συνοχής. Ωστόσο, από την άλλη πλευρά, μπορεί να είναι και μια ευκαιρία να επαναπροσδιοριστούν τα κριτήρια ένταξης και λειτουργίας – με δεδομένο ότι τα νέα μέλη (Αίγυπτος, Ιράν, ΗΑΕ, Σαουδική Αραβία) έχουν ανοίξει την πόρτα προς ένα νέο πολυπολικό παγκόσμιο σύστημα.
Στοιχεία για τις νέες αιτήσεις ένταξης και τη διεύρυνση των BRICS βρίσκονται στη σελίδα του Κέντρου Διεθνών Στρατηγικών Σπουδών (CSIS)
Η στάση της Βραζιλίας: Ουδετερότητα ή ρήξη;
Η Μπραζίλια από τη μεριά της δεν έχει εκδώσει καμία επίσημη ανακοίνωση, ούτε σχετικά με την πρόθεση να εφαρμόσει το ένταλμα σύλληψης, ούτε με την απουσία των ηγετών. Αυτή η σιγή έχει σχολιαστεί ήδη έντονα από πολιτικούς παρατηρητές ως δειλία ή διπλωματική έλλειψη τόλμης. Ορισμένοι κύκλοι, κυρίως στην Ευρώπη, χαιρετίζουν την ουδετερότητα ως ένδειξη «σεβασμού του διεθνούς δικαίου». Άλλοι, ιδίως εντός της BRICS, την ερμηνεύουν ως υποταγή στις δυτικές πιέσεις.
Αναζητήστε τη νομική ερμηνεία της συνθήκης ΔΠΔ από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο
Ο Λαβρόφ στη θέση του Πούτιν – Ποια η ατζέντα;
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ θα εκπροσωπήσει τελικά τη Μόσχα. Με τη συμμετοχή του, η Ρωσία διατηρεί τυπικά την παρουσία της, ωστόσο η απουσία του Πούτιν δεν περνά απαρατήρητη. Ο Λαβρόφ αναμένεται να φέρει στο τραπέζι τα ζητήματα των συναλλαγών εκτός δολαρίου, των νέων γεωοικονομικών ισορροπιών και της ανάγκης δημιουργίας ενός ανεξάρτητου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, απαλλαγμένου από τις δυτικές κυρώσεις και την πολιτική εξάρτηση.
Συμπερασματικά, η Σύνοδος BRICS στη Βραζιλία εξελίσσεται σε πεδίο ιδεολογικής σύγκρουσης και δοκιμασίας της συνοχής του οργανισμού. Η απουσία των Πούτιν και Σι λειτουργεί ως ισχυρό μήνυμα – όχι μόνο προς τις χώρες του ΝΑΤΟ αλλά και προς εκείνες που επιχειρούν να «πατήσουν σε δύο βάρκες». Αν ο κόσμος οδεύει προς έναν πολυπολικό διεθνή καταμερισμό ισχύος, τότε η έκβαση αυτής της Συνόδου ίσως αποτελέσει σημείο καμπής για την επόμενη δεκαετία.
Το tilegrafimanews.gr παρακολουθεί τις εξελίξεις και θα επανέλθει με περισσότερες αναλύσεις.
