ΤΡΑΜΠ: Η πιθανή συμφωνία μεταξύ του Ντόναλντ Τραμπ και του Βολοντιμίρ Ζελένσκι για τα πολύτιμα ορυκτά της Ουκρανίας φέρνει στο προσκήνιο μια σκληρή γεωπολιτική διαμάχη με πρωταγωνιστές τις ΗΠΑ, την Κίνα και τη Ρωσία.
Του Παντελή Χαριτάκη
Σύμφωνα με το Guardian, η συμφωνία, που ενδέχεται να υπογραφεί άμεσα, θα δώσει στην Ουάσινγκτον πρόσβαση σε στρατηγικά αποθέματα κρίσιμων ορυκτών και σπάνιων γαιών, τα οποία είναι απαραίτητα για την τεχνολογία αιχμής, την άμυνα και τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Η Ουκρανία, μια χώρα που εδώ και δύο χρόνια βρίσκεται στο επίκεντρο της παγκόσμιας πολιτικής σκηνής λόγω του πολέμου με τη Ρωσία, διαθέτει τεράστιο φυσικό πλούτο. Πριν από τον πόλεμο, κατείχε σημαντικά αποθέματα τιτανίου, γραφίτη και λιθίου, καθώς και σπάνιες γαίες που χρησιμοποιούνται σε προηγμένα τεχνολογικά συστήματα. Με τη Ρωσία να έχει καταλάβει το 20% της ουκρανικής επικράτειας, η πρόσβαση σε αυτά τα ορυκτά έχει γίνει ζήτημα στρατηγικής σημασίας.
Γιατί ο Τραμπ ενδιαφέρεται για την Ουκρανία;
Η στρατηγική του Τραμπ στην εξωτερική πολιτική εστιάζει στη μείωση της εξάρτησης των ΗΠΑ από την Κίνα, ειδικά σε κρίσιμους τομείς όπως οι σπάνιες γαίες. Αυτά τα 17 χημικά στοιχεία, που χρησιμοποιούνται σε κινητά τηλέφωνα, ηλεκτρικά οχήματα και συστήματα καθοδήγησης πυραύλων, επεξεργάζονται κατά κύριο λόγο στην Κίνα. Παρόλο που υπάρχουν αποθέματα και σε άλλες χώρες, το Πεκίνο ελέγχει περίπου το 90% της παγκόσμιας αγοράς διύλισης σπάνιων γαιών, δίνοντάς του τεράστια διαπραγματευτική δύναμη.
Η πρόσβαση στις πρώτες ύλες της Ουκρανίας θα μπορούσε να προσφέρει στις ΗΠΑ μια εναλλακτική πηγή κρίσιμων ορυκτών, μειώνοντας την εξάρτηση από την Κίνα. Παράλληλα, θα ενίσχυε τις αμερικανικές αμυντικές βιομηχανίες, καθώς πολλά από αυτά τα στοιχεία χρησιμοποιούνται στην κατασκευή οπλικών συστημάτων όπως τα μαχητικά αεροσκάφη F-35.
Η σημασία των ουκρανικών ορυκτών
Η Ουκρανία διαθέτει 22 από τα 34 ορυκτά που η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χαρακτηρίσει ως κρίσιμα. Σύμφωνα με το Reuters, πριν από τον πόλεμο η χώρα παρήγαγε το 7% της παγκόσμιας προσφοράς τιτανίου, ενώ είχε 500.000 τόνους αποθεμάτων λιθίου, που είναι ζωτικής σημασίας για την παραγωγή μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων. Μετά τη ρωσική εισβολή, μεγάλο μέρος αυτών των πόρων βρίσκεται σε κατεχόμενα εδάφη, ενώ η εκμετάλλευσή τους έχει καταστεί αδύνατη.
Ο ρόλος της Κίνας και η παγκόσμια μάχη για τις σπάνιες γαίες
Η Κίνα εδώ και χρόνια επενδύει στην εκμετάλλευση και επεξεργασία κρίσιμων ορυκτών, διατηρώντας τον έλεγχο των αλυσίδων εφοδιασμού. Ακόμα και όταν τα ορυκτά εξορύσσονται σε άλλες χώρες, η Κίνα διαθέτει τη βιομηχανική υποδομή για τη μετατροπή τους σε υλικά χρήσιμα για την τεχνολογία.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν έχει ήδη προσπαθήσει να δημιουργήσει εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού μέσω συνεργασιών με την Αυστραλία, τον Καναδά και χώρες της Αφρικής, αλλά η Ουκρανία προσφέρει μια ευκαιρία άμεσης πρόσβασης σε τεράστιους πόρους. Αν ο Τραμπ επανεκλεγεί, η προτεραιότητα του θα είναι να σπάσει το κινεζικό μονοπώλιο και να διασφαλίσει ότι οι αμερικανικές βιομηχανίες έχουν πρόσβαση στις πρώτες ύλες που χρειάζονται.
Η συμφωνία και το μέλλον της Ουκρανίας
Για τον Ζελένσκι, η συμφωνία με τις ΗΠΑ αποτελεί μια ευκαιρία να εξασφαλίσει οικονομική και στρατιωτική στήριξη. Η Ουκρανία εξαρτάται από τη δυτική βοήθεια για να συνεχίσει τον πόλεμο, και η παροχή δικαιωμάτων εξόρυξης σε αμερικανικές εταιρείες μπορεί να λειτουργήσει ως ένα αντάλλαγμα.
Ωστόσο, η συμφωνία ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις, τόσο στο εσωτερικό της Ουκρανίας όσο και διεθνώς. Η Ρωσία έχει ήδη δείξει ενδιαφέρον για τον φυσικό πλούτο της Ουκρανίας, με αναφορές ότι έχει μεταφέρει ουκρανικά αποθέματα σπάνιων γαιών σε ρωσικό έδαφος. Αν οι ΗΠΑ εμπλακούν ενεργά στην εξόρυξη ορυκτών, είναι πιθανό να υπάρξουν νέες εντάσεις με τη Μόσχα.
Επιπλέον, η Κίνα ενδέχεται να αντιδράσει έντονα, καθώς μια τέτοια κίνηση θα επηρέαζε την κυριαρχία της στην παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών. Το Πεκίνο έχει ήδη χρησιμοποιήσει στο παρελθόν την κυριαρχία του στις σπάνιες γαίες ως όπλο στις εμπορικές του διαπραγματεύσεις, περιορίζοντας τις εξαγωγές προς χώρες όπως η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ.
Η συμφωνία Τραμπ-Ζελένσκι για τα κρίσιμα ορυκτά της Ουκρανίας δεν είναι απλώς μια οικονομική συμφωνία, αλλά μια γεωπολιτική κίνηση με ευρύτερες συνέπειες. Αν προχωρήσει, θα μπορούσε να αλλάξει τις ισορροπίες στον τομέα της τεχνολογίας, της άμυνας και της πράσινης ενέργειας, ενισχύοντας την ανεξαρτησία των ΗΠΑ από την Κίνα.
Ωστόσο, η κίνηση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες εντάσεις με τη Ρωσία και να περιπλέξει την ήδη ασταθή κατάσταση στην Ουκρανία. Ο παγκόσμιος αγώνας για τα κρίσιμα ορυκτά μόλις αρχίζει, και η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο μιας μάχης που ξεπερνά κατά πολύ τα σύνορά της.
