Ερντογάν: Η Άγκυρα στρέφεται προς το Λονδίνο μετά το «όχι» της Ουάσιγκτον – Τι αποκαλύπτουν τα διεθνή πρακτορεία και ποιες είναι οι τεχνικές αδυναμίες της συμφωνίας
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης – tilegrafimanews.gr
Σε μια προσπάθεια να καλύψει το στρατηγικό κενό που άφησε ο αποκλεισμός της από το αμερικανικό πρόγραμμα F-35, η Τουρκία ενεργοποίησε το λεγόμενο «Plan B» και προχωρά στην αγορά 20 μαχητικών Eurofighter Typhoon από το Ηνωμένο Βασίλειο. Η συμφωνία ύψους 8 δισ. λιρών, όπως μετέδωσε το Reuters, θεωρείται πολιτικά συμβολική αλλά στρατιωτικά αμφίβολη ως προς το αν μπορεί να προσφέρει πραγματικό πλεονέκτημα στην Άγκυρα.
Απόρριψη από τις ΗΠΑ και μετατόπιση προς τη Βρετανία
Η Ουάσιγκτον παραμένει σταθερή στην απόφαση αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα F-35 Lightning II, λόγω της αγοράς του ρωσικού αντιαεροπορικού συστήματος S-400. Ο αποκλεισμός αυτός ανάγκασε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να στραφεί προς τη Μεγάλη Βρετανία, που διατηρεί διαχρονικά στενές αμυντικές σχέσεις με την Άγκυρα.
Όπως ανέφερε το Associated Press, ο Τούρκος πρόεδρος και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ ολοκλήρωσαν τη συμφωνία στις 27 Οκτωβρίου 2025, προβλέποντας παραδόσεις από το 2030. Η Άγκυρα επιδιώκει επίσης την απόκτηση άλλων 24 Eurofighter από χώρες του Κόλπου, κυρίως από το Κατάρ και το Ομάν, ώστε να ενισχύσει προσωρινά την αεροπορική της δύναμη.
Σύμφωνα με αναλυτές, η κίνηση αυτή επιβεβαιώνει την επιδίωξη της Τουρκίας να επανέλθει στο δυτικό στρατόπεδο ύστερα από μια περίοδο γεωπολιτικής «ουδετερότητας». Ωστόσο, όπως επισημαίνουν στρατιωτικές πηγές του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, τα Eurofighter που θα παραλάβει η Τουρκία δεν θα διαθέτουν απαραίτητα τις πιο προηγμένες τεχνολογικές εκδόσεις, γεγονός που μειώνει τη δυναμική τους.
Οι τεχνικές αδυναμίες του τουρκικού σχεδίου
Η πραγματική αξία της συμφωνίας θα εξαρτηθεί από το ποια έκδοση των Eurofighter Typhoon θα παραδοθεί και ποια συστήματα ραντάρ και οπλισμού θα ενσωματωθούν. Τα ελληνικά Rafale F3R ήδη φέρουν το υπερσύγχρονο ραντάρ AESA, το οποίο επιτρέπει ηλεκτρονική σάρωση και ιχνηλάτηση πολλαπλών στόχων με υψηλή ανθεκτικότητα σε παρεμβολές.
Αντίθετα, τα Eurofighter που θα προμηθευτεί η Άγκυρα ενδέχεται να παραδοθούν χωρίς το AESA, περιορίζοντας σημαντικά τις δυνατότητές τους. Το ίδιο ισχύει και για την ενσωμάτωση του ευρωπαϊκού πυραύλου MBDA Meteor, ο οποίος προσφέρει εμβέλεια άνω των 150 χιλιομέτρων και καθορίζει το αποτέλεσμα των αερομαχιών BVR (Beyond Visual Range). Η μη πρόσβαση στους Meteor θα καταστήσει τα τουρκικά Typhoon λιγότερο αποτρεπτικά απέναντι σε ελληνικά Rafale ή F-16 Viper.
Όπως αναφέρουν οι αμυντικοί συντάκτες του BBC News, το κρίσιμο στοιχείο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης: με τις πρώτες παραδόσεις το 2030, η Ελλάδα θα έχει ήδη παραλάβει τα πρώτα δικά της F-35, διατηρώντας σταθερό πλεονέκτημα.
Οι αντιδράσεις και τα «μήνυματα» στη Δύση
Η συμφωνία Λονδίνου-Άγκυρας έχει διπλό αποδέκτη. Αφενός, η Τουρκία επιδιώκει να δείξει ότι δεν εξαρτάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες· αφετέρου, η Βρετανία θέλει να επιβεβαιώσει τον ρόλο της ως στρατηγικού εταίρου εκτός Ε.Ε.
Πηγές της Ντάουνινγκ Στριτ ανέφεραν πως το deal αποτελεί «νέα εποχή συνεργασίας» στα ευρωατλαντικά αμυντικά προγράμματα, αν και η παράδοση εξοπλισμού παραμένει υπό την έγκριση του ΝΑΤΟ και των κρατών-μελών του προγράμματος Eurofighter. Γερμανία και Ισπανία είχαν αρχικά αντιρρήσεις, αλλά σύμφωνα με τα διεθνή πρακτορεία φαίνεται να δίνουν άτυπη συγκατάθεση, υπό τον όρο ότι δεν θα υπάρξει τεχνολογική μεταφορά σε τρίτους παίκτες.
Σύμφωνα με ανάλυση του Reuters, η Τουρκία επενδύει στη συμφωνία ως «γέφυρα τεχνολογίας» μέχρι την ανάπτυξη του δικού της εγχώριου μαχητικού 5ης γενιάς TF-KAAN, το οποίο ωστόσο αντιμετωπίζει καθυστερήσεις στην πιστοποίηση και την παραγωγή.
Τι γράφουν τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων
Η Associated Press σημειώνει ότι η συμφωνία με τη Βρετανία δείχνει «την αγωνία της Άγκυρας να ανακτήσει αεροπορική αξιοπιστία μετά την απομόνωσή της». Το Reuters επισημαίνει ότι «η σύγκριση με τα ελληνικά Rafale και F-16 Viper δείχνει πως η Άγκυρα θα χρειαστεί τουλάχιστον πέντε χρόνια για να καλύψει την ψαλίδα». Το BBC News τονίζει ότι «η πραγματική μάχη δεν θα δοθεί στα εργοστάσια παραγωγής, αλλά στις τεχνολογικές λεπτομέρειες των συστημάτων ραντάρ και οπλισμού».
Από την πλευρά της, η ελληνική στρατιωτική διπλωματία θεωρεί ότι η εξαγγελία της Άγκυρας έχει περισσότερο πολιτικό παρά στρατηγικό αντίκτυπο. Ανώτατη πηγή του Υπουργείου Εξωτερικώνανέφερε χαρακτηριστικά ότι «η Αθήνα παρακολουθεί στενά την εξέλιξη, αλλά δεν αιφνιδιάζεται· η ισορροπία ισχύος στον αέρα παραμένει υπέρ της Ελλάδας».
Η επόμενη μέρα για την τουρκική αεροπορία
Η τουρκική Αεροπορία διαθέτει σήμερα περίπου 240 F-16 C/D Block 30/40/50, εκ των οποίων τα 79 εκσυγχρονίζονται στο πρότυπο «Ozgur» με εγχώρια ηλεκτρονικά. Όμως, η έλλειψη νέων πλατφορμών 5ης γενιάς δημιουργεί επιχειρησιακό κενό που δεν καλύπτεται από τα Eurofighter μέχρι το 2030.
Επιπλέον, το υψηλό κόστος λειτουργίας των Typhoon και η ανάγκη εκπαίδευσης πιλότων στα βρετανικά πρότυπα συνεπάγονται ότι η πλήρης επιχειρησιακή ένταξη μπορεί να φτάσει μετά το 2032-2033. Το γεγονός αυτό, σύμφωνα με αναλυτές του NATO, «αφήνει περιθώριο τριών έως τεσσάρων ετών κατά τα οποία η Ελλάδα θα διαθέτει αδιαμφισβήτητη αεροπορική υπεροχή».
Η τουρκική αγορά των Eurofighter Typhoon αποτελεί σαφές πολιτικό μήνυμα προς τη Δύση και ταυτόχρονα παραδοχή ότι η επιστροφή στο πρόγραμμα F-35 δεν είναι πλέον ρεαλιστική. Όμως, χωρίς άμεση πρόσβαση στα πιο προηγμένα ραντάρ και στους πυραύλους Meteor, το νέο αυτό εξοπλιστικό «χαρτί» δύσκολα θα αλλάξει τους συσχετισμούς ισχύος στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η συμφωνία ενισχύει μεν τη γεωπολιτική εικόνα του Ερντογάν, αλλά στρατιωτικά αποτελεί ένα «αναπνευστήρα ισχύος» σε έναν στόλο που γερνάει και χρειάζεται αναβάθμιση. Όπως σχολίασε το Reuters, «το Plan B της Τουρκίας ίσως αποδειχθεί τελικά Plan C – ένα συμβολικό βήμα χωρίς στρατηγικό αποτέλεσμα».
