Σανίδα σωτηρίας στην ταλαιπωρημένη οικονομία της Ρωσίας προσφέρει ο πόλεμος στο Ιράν, με τα ταμεία του Κρεμλίνου να γεμίζουν λόγω των υψηλών τιμών του πετρελαίου, συμβάλλοντας στην κάλυψη του ελλείμματος που έχει η Μόσχα στον προϋπολογισμό της λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
Ωστόσο, δεν είναι μόνο το πετρέλαιο που ενισχύει οικονομικά τη Ρωσία. Είναι και η παγκόσμια ανάγκη για εξασφάλιση προμηθειών φυσικού αερίου και λιπασμάτων.
«Ο μεγαλύτερος νικητής της σύγκρουσης στο Ιράν είναι η Ρωσία», ανέφερε στο CNN ο Μπεν Κάχιλ, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), ένα κέντρο μελετών στην Ουάσιγκτον.
Το Κρεμλίνο μπορεί πλέον να πουλά το ρωσικό αργό πετρέλαιο στις κανονικές τιμές της αγοράς, ενώ πριν το έδινε φθηνότερα και έτσι γεμίζει τα ταμεία του.
Η απροσδόκητη αυτή εισροή χρημάτων έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή. Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, «η Ρωσία όδευε προς δημοσιονομική κρίση», δήλωσε η Αλεξάνδρα Προκοπένκο, ερευνήτρια στο Carnegie Russia Eurasia Center, ένα ινστιτούτο με έδρα το Βερολίνο που ειδικεύεται σε θέματα Ρωσίας.
Αν και η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν μπορεί να αλλάξει ριζικά μια οικονομία που έχει υποστεί σημαντικές ζημιές από έναν παρατεταμένο πόλεμο, η Μόσχα τώρα «κερδίζει χρόνο», επισημαίνει η ερευνήτρια.
Το πόσο χρόνο θα έχει η Ρωσία, εξαρτάται από τη διάρκεια του πολέμου, αλλά οι υψηλές τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη φέρει κάποια ανακούφιση.
Το ρωσικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε πως οι περικοπές δαπανών που είχαν προγραμματιστεί για φέτος θα μετατεθούν πλέον για το 2027, πρόσθεσε η Προκοπένκο.
Μέχρι τα μέσα Μαρτίου, η τιμή του ρωσικού αργού τύπου Urals είχε φτάσει τα 90 δολάρια το βαρέλι, διπλάσια δηλαδή από ό,τι τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με τον Σεργκέι Βακουλένκο, ανώτερο ερευνητή στο Carnegie Russia Eurasia Center.
Ακόμη και μια μικρότερη αύξηση, της τάξεως των 30 δολαρίων το βαρέλι, που παρατηρήθηκε τον Μάρτιο, σήμαινε 8,5 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον έσοδα ανά μήνα, εκ των οποίων τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια πηγαίνουν στα κρατικά ταμεία και τα υπόλοιπα στις πετρελαϊκές εταιρείες.
Τα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο αντιπροσωπεύουν περίπου το 1/4 του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της Ρωσίας και είναι καθοριστικά για τη χρηματοδότηση της «πολεμικής μηχανής της στην Ουκρανία», δήλωσε ο Σιμόν Ταλιαπιέτρα, ανώτερος ερευνητής στο think tank Bruegel, που έχει έδρα τις Βρυξέλλες. «Και αυτά είναι κακά νέα για την Ουκρανία», τόνισε.
Δραματική ανατροπή
Πριν τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, οι αγοραστές του ρωσικού πετρελαίου μειώνονταν και απαιτούσαν μεγαλύτερες εκπτώσεις λόγω των αυστηρών κυρώσεων από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ουάσιγκτον. Ο Λευκός Οίκος επέβαλε κυρώσεις μάλιστα και στην Ινδία, έναν από τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικού αργού τα τελευταία χρόνια.
Και η πίεση αυτή απέδωσε καρπούς. Οι εξαγωγές ρωσικού αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων έπεσαν στα 6,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Φεβρουάριο, το χαμηλότερο επίπεδό τους από την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία το 2022, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Επίσης, τα έσοδα από τις εξαγωγές μειώθηκαν κατά περίπου 30% τον ίδιο μήνα, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο μήνα του προηγούμενου έτους.
Αλλά ο πόλεμος στο Ιράν έχει αλλάξει δραματικά την κατάσταση, κυρίως λόγω της αλλαγής της στάσης της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο ρωσικό πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ χαλάρωσαν προσωρινά τις κυρώσεις για το ρωσικό αργό που μεταφέρεται διά θαλάσσης, προκειμένου να επιτρέψουν στο πετρέλαιο να συνεχίσει να ρέει στην παγκόσμια αγορά.
Η διανομή ρωσικού πετρελαίου προς την Ινδία αναμένεται να διπλασιαστεί τον Μάρτιο, σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο, καθώς τα ινδικά διυλιστήρια αυξάνουν τις αγορές τους για να αντισταθμίσουν τη μείωση της προσφοράς πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με την Kpler, μια εταιρεία παροχής δεδομένων και αναλύσεων.
Φυσικό αέριο και λιπάσματα
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μπορεί, όμως, να αποφέρει στο Κρεμλίνο και άλλα οφέλη, οικονομικά και στρατηγικά.
Το Στενό του Ορμούζ είναι μια κρίσιμη διαδρομή για τη μεταφορά όχι μόνο του πετρελαίου αλλά και του LNG, των λιπασμάτων, του ηλίου και του αλουμινίου, προϊόντα δηλαδή που η Ρωσία παράγει σε τεράστιες ποσότητες.
Ως ο δεύτερος μεγαλύτερος εξαγωγέας λιπασμάτων στον κόσμο, η Ρωσία λαμβάνει ήδη όλο και περισσότερες παραγγελίες από εισαγωγείς από τη Νιγηρία και τη Γκάνα, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Η Ρωσία είναι επίσης ο δεύτερος μεγαλύτερος παραγωγός φυσικού αερίου στον κόσμο, μετά τις ΗΠΑ. Ήδη υπάρχουν εικασίες ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να αναβάλει το χρονοδιάγραμμα για τη σταδιακή κατάργηση του ρωσικού φυσικού αερίου. Κάποιες εισαγωγές πρόκειται να απαγορευτούν ήδη από τον επόμενο μήνα, ενώ ως προθεσμία για τη διακοπή όλων των εισαγωγών από τη Ρωσία έχει οριστεί ο Νοέμβριος του 2027.
Αυτή είναι ακόμα μια στρατηγική νίκη για τη Ρωσία, σχολιάζει η Τατιάνα Μίτροβα, ερευνήτρια στο Κέντρο Παγκόσμιας Ενεργειακής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.
Και σε αυτή την περίπτωση, η άρση των αμερικανικών κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο έχει συμβολικό χαρακτήρα, καθώς ανοίγει τον δρόμο για το Κρεμλίνο να επαναδιαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ για μακροπρόθεσμες παραχωρήσεις, δήλωσε η ίδια στο CNN.
Ινδία και Κίνα επανεξετάζουν τις εισαγωγές τους από τον Κόλπο
Επιπλέον, αν η Ινδία και η Κίνα μειώσουν την εξάρτησή τους από τα ορυκτά καύσιμα της Μέσης Ανατολής, ενδέχεται να στραφούν περισσότερο στις εισαγωγές από τη Ρωσία, δίνοντας μεγαλύτερη ώθηση στην οικονομία της, αναφέρουν οι αναλυτές.
Για παράδειγμα, η Κίνα μέχρι πρότινος έμοιαζε απρόθυμη να δεσμευτεί για το προτεινόμενο από τη Ρωσία έργο του αγωγού φυσικού αερίου «Power of Siberia 2». Τώρα όμως φαίνεται πως αλλάζει στάση, αναφέρει ο Βακουλένκο.
«Μια ασφαλής χερσαία διαδρομή για το φυσικό αέριο, που δεν επηρεάζεται από αποκλεισμούς (όπως στο Στενό του Ορμούζ), αρχίζει να φαίνεται πιο ελκυστική από ό,τι ακόμη και πριν από έξι μήνες», σύμφωνα με τον ίδιο.
Μια σημαντική επέκταση του αγωγού Ανατολικής Σιβηρίας–Ειρηνικού Ωκεανού, ο οποίος σήμερα έχει τη δυνατότητα να μεταφέρει 1,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα από τη Ρωσία προς την Ασία, ξαφνικά αρχίζει να αποκτά μεγάλο νόημα τόσο για τη Μόσχα όσο και για το Πεκίνο.
Προσωρινή ανακούφιση για τη Μόσχα
Ωστόσο, η αυξανόμενη ζήτηση της Ασίας για ρωσικά ορυκτά καύσιμα ενδέχεται να μην διαρκέσει. Ο ενεργειακός κλονισμός από τον πόλεμο στο Ιράν θα ωθήσει την Κίνα και την Ινδία να επενδύσουν ακόμη περισσότερο στις εγχώριες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ακόμη και στον άνθρακα, εκτιμά η Μίτροβα του Πανεπιστημίου Κολούμπια. Οι δύο πιο πολυπληθείς οικονομίες του κόσμου «θα κάνουν τα πάντα για να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις εισαγωγές», λέει η ίδια.
Ακόμη ένας παράγοντας που λαμβάνεται υπόψη είναι πως η Ρωσία επηρεάζεται επίσης από την αύξηση των ναύλων και των τιμών στα εμπορεύσιμα αγαθά που προκαλεί ο πόλεμος.
Ο ΟΟΣΑ αναθεώρησε προς τα πάνω την Πέμπτη την πρόβλεψή του για τον συνολικό πληθωρισμό στη Ρωσία – ο οποίος περιλαμβάνει τις τιμές των τροφίμων και της ενέργειας- για το τρέχον έτος κατά μία ποσοστιαία μονάδα, στο 6%.
Ο ΟΟΣΑ προβλέπει επίσης ότι η οικονομία της Ρωσίας θα αναπτυχθεί κατά 0,6% φέτος, σε σύγκριση με 1% το 2025.
Η προβλεπόμενη μείωση δείχνει ότι τα έκτακτα έσοδα δεν είναι μια βιώσιμη βραχυπρόθεσμα λύση για την οικονομία της Ρωσίας, αλλά προσωρινή.
Τα οικονομικά προβλήματα του Κρεμλίνου πολλαπλασιάζονται λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, που μαίνεται εδώ και 4 χρόνια, έχοντας αυξήσει το δημόσιο χρέος και περιορίσει τις επενδύσεις
