ΚΙΝΑ: Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις στα υψίπεδα του Θιβέτ, όπου η Κίνα ξεκίνησε την κατασκευή του μεγαλύτερου υδροηλεκτρικού φράγματος στον κόσμο, του Motuo.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Πρόκειται για έργο-γίγας σε στρατηγική τοποθεσία, ακριβώς πάνω στη ροή του ποταμού Γιάρλουνγκ Τσανγκπό (γνωστού ως Βραχμαπούτρα στην Ινδία), που εγείρει σοβαρές ανησυχίες για τον έλεγχο των υδάτων στην ευρύτερη περιοχή. Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν διεθνείς αναλυτές, κάνοντας λόγο για γεωπολιτικό εκβιασμό μέσω των φυσικών πόρων.
Το φράγμα θα παράγει, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, τριπλάσια ενέργεια από το ήδη θηριώδες Φράγμα των Τριών Φαραγγιών, και το κόστος του αναμένεται να ξεπεράσει τα 167 δισ. δολάρια. Η έναρξη των εργασιών επιβεβαιώθηκε από το Υπουργείο Υδάτινων Πόρων της Κίνας, το οποίο τονίζει ότι η εγκατάσταση θα καλύψει πλήρως τις ενεργειακές ανάγκες του Θιβέτ και θα εξάγει ενέργεια στην ενδοχώρα.
Αντίδραση της Ινδίας: φόβος για απόλυτο έλεγχο του νερού
Το Νέο Δελχί έχει εκφράσει δημόσια την ανησυχία του. Ήδη από τον Ιανουάριο 2025, εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών της Ινδίας είχε δηλώσει πως το Πεκίνο οφείλει να διαβουλευθεί με τις χώρες που βρίσκονται κατάντη του ποταμού. Ο πρωθυπουργός του Άρουνάτσαλ Πραντές, Πέμα Κάντου, υποστήριξε ότι το φράγμα μπορεί να στερήσει έως και 80% της ροής νερού από την πολιτεία του, οδηγώντας σε περιβαλλοντική, αγροτική και κοινωνική καταστροφή.
Στην ίδια γραμμή και το Μπαγκλαντές, το οποίο απέστειλε επιστολή προς το Πεκίνο τον Φεβρουάριο, ζητώντας διαφάνεια και εξηγήσεις. Όμως η Κίνα παραμένει ανένδοτη, δηλώνοντας ότι η κατασκευή εμπίπτει στα «κυριαρχικά της δικαιώματα», σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών της Κίνας.
Τα διεθνή μέσα ενημέρωσης προειδοποιούν
Το Reuters δημοσίευσε αναλυτικό ρεπορτάζ στις 21 Ιουλίου 2025, κάνοντας λόγο για «γεωπολιτική ρουλέτα με το νερό» και αποκαλύπτοντας ότι η παραγωγή θα διοχετεύεται κυρίως εκτός Θιβέτ. Το BBC αναφέρθηκε σε «ιστορικό προηγούμενο για πολεμική σύγκρουση Ινδίας – Κίνας που θα ξεκινήσει όχι για εδάφη, αλλά για ροή ποταμών».
Αντίστοιχο ρεπορτάζ του The Guardian ανέδειξε ότι η Κίνα αποφεύγει να δώσει λεπτομέρειες για το περιβαλλοντικό κόστος, ενώ η South China Morning Post (SCMP) έγραψε ότι «το φράγμα Motuo είναι το νέο εργαλείο ηγεμονίας του Πεκίνου στην Ασία». Όλες οι αναφορές συγκλίνουν ότι το έργο ενισχύει την αμυντική και οικονομική θωράκιση της Κίνας, αλλά ενέχει κινδύνους για διεθνή ένταση.
«Πόλεμος του νερού» στα Ιμαλάια
Ο ποταμός Γιάρλουνγκ Τσανγκπό πηγάζει από το Θιβέτ και καταλήγει στον Κόλπο της Βεγγάλης, αφού περάσει από Ινδία και Μπαγκλαντές. Το νέο φράγμα θα ελέγχει τη ροή σε αυτό το τεράστιο οικοσύστημα. Οι διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr θεωρούν ότι ο έλεγχος των πηγών των μεγάλων ποταμών από το Πεκίνο αποτελεί μέρος μιας μεγαλύτερης στρατηγικής για κυριαρχία στην Ασία.
Ο στρατιωτικός αναλυτής της Carnegie India, Rajiv Bhatia, σημειώνει ότι «η ενεργειακή ασφάλεια μετατρέπεται σε μέσο γεωπολιτικής πίεσης». Η Ινδία, ανήσυχη, σχεδιάζει την κατασκευή αντίμετρου φράγματος στον ποταμό Σιάνγκ, με στόχο να διατηρήσει έλεγχο στην παροχή νερού.
Ωστόσο, σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος της Ινδίας, ήδη καταγράφονται αντιδράσεις από τις τοπικές κοινότητες στην Άσαμ, με φόβους για περιβαλλοντικές καταστροφές από έργα αντιπερισπασμού.
Η Κίνα δηλώνει ότι έχει προνοήσει
Η κινεζική πλευρά ισχυρίζεται ότι έχει διασφαλίσει την ακεραιότητα των υδρολογικών δεδομένων. Σε σχετική ανακοίνωση προς τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), το Πεκίνο τονίζει ότι έχει ήδη μοιραστεί κρίσιμες πληροφορίες για πλημμύρες, ροές και σήραγγες εκτροπής του νερού με τις κατάντη χώρες.
Το φράγμα θα περιλαμβάνει πέντε φραγμούς μέσα σε φαράγγια βάθους έως και 2.000 μέτρων, γνωστά ως «η Μεγάλη Στροφή», περιοχή που θεωρείται γεωλογικά ευάλωτη. Διεθνείς οργανώσεις όπως η International Rivers προειδοποιούν για αυξημένο σεισμικό κίνδυνο, κατολισθήσεις και διακινδύνευση της βιοποικιλότητας στην περιοχή.
Το στοιχείο του ανταγωνισμού με την Ινδία
Η πολιτεία Άρουνάτσαλ Πραντές αποτελεί εδώ και δεκαετίες σημείο στρατιωτικής τριβής μεταξύ Ινδίας και Κίνας. Ο νέος «πόλεμος του νερού», όπως τον ονομάζει το Economist, συμπληρώνει τις ήδη υπάρχουσες εντάσεις στα Ιμαλάια. Το 2020 υπήρξαν πραγματικές συγκρούσεις στα σύνορα, και τώρα η Ινδία φοβάται ότι το Πεκίνο χρησιμοποιεί το νερό ως σιωπηρό όπλο αποσταθεροποίησης.
Ταυτόχρονα, η Ινδία έχει αποχωρήσει από τη Συνθήκη των Υδάτων του Ινδού (IWT) και αρνείται τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (PCA), γεγονός που δημιουργεί περαιτέρω ερωτήματα για την τύχη των πολυεθνικών συμφωνιών στη Νότια Ασία.
Η κατασκευή του υδροηλεκτρικού φράγματος Motuo δεν αποτελεί μόνο ένα τεχνικό έργο. Είναι ένα γεωπολιτικό εργαλείο, με το οποίο η Κίνα εδραιώνει την κυριαρχία της στην καρδιά των Ιμαλαΐων. Όπως δήλωσαν διεθνείς αναλυτές στο tilegrafimanews.gr, βρισκόμαστε μπροστά σε μια νέα εποχή «σιωπηλής σύγκρουσης», όπου το νερό γίνεται ο βασικός μοχλός πίεσης.
Η απουσία διαφανούς διαβούλευσης με τις γειτονικές χώρες, η κλίμακα του έργου και ο συμβολισμός του, καθιστούν το φράγμα Motuo σύμβολο δύναμης, αλλά και επικείμενης αστάθειας στην περιοχή. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι όχι αν η Ινδία θα απαντήσει, αλλά πότε και πώς.
