Την πρώτη «βολή» έριξε την Τετάρτη η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην αντιπαράθεσή της με τη νέα πολωνική κυβέρνηση, κόντρα που οφείλεται στους αμφιλεγόμενους νόμους που έχει περάσει σε διάστημα λίγων εβδομάδων η Βαρσοβία σχετικά με τα δημόσια μέσα ενημέρωσης και τις αρμοδιότητες του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Όπως ανακοινώθηκε στις Βρυξέλλες μετά από την πρώτη επίσημη συζήτηση για την Πολωνία που έγινε στο Κολέγιο των Επιτρόπων, η Κομισιόν αποφάσισε να διεξάγει προκαταρκτική έρευνα για το εάν οι κινήσεις της πολωνικής κυβέρνησης απειλούν το «κράτος δικαίου» που κατοχυρώνει το ευρωπαϊκό κεκτημένο.
Πρόκειται για την πρώτη φορά που ενεργοποιείται έστω αυτή τη προκαταρκτική φάση ελέγχου ενός κράτους-μέλους της Ε.Ε.
Σε περίπτωση που η Επιτροπή κρίνει ότι οι επίμαχοι νόμοι αποτελούν «συστημική απειλή» για το κράτος δικαίου, τότε θα θέσει σε λειτουργία μία διαδικασία διαλόγου που μπορεί να καταλήξει σε σοβαρές θεσμικές ποινές για την ανατολικοευρωπαϊκή χώρα, με αποκορύφωμα την αφαίρεση του δικαιώματος ψήφου στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Ο Ζαν Κλοντ Γιούνκερ πάντως έχει δηλώσει ότι θα γίνει κάθε προσπάθεια ώστε να μην υπάρξει οποιαδήποτε σύγκρουση, δηλώνοντας βέβαιος ότι δεν θα χρειαστεί να φτάσουμε στο σημείο της αναστολής του δικαιώματος ψήφου.
«Στόχος είναι να ξεκαθαρίσουμε τα γεγονότα», δήλωσε σε έκτακτη συνέντευξη Τύπου ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Φρανς Τίμερμανς, ο οποίος έχει ήδη στείλει δύο επιστολές στις πολωνικές Αρχές σχετικά με τον νόμο για τα δημόσια ΜΜΕ.
Ο επίμαχος νόμος επιτρέπει στην ευρω-συντηρητική και σκεπτικιστική κυβέρνηση να διορίζει την διοίκηση των κρατικών ραδιοτηλεοπτικών μέσων, χωρίς ανεξάρτητη εποπτεία, εγείροντας φόβους για έλλειψη σεβασμού στην ελευθεροτυπία.
Σε ό,τι αφορά το Συνταγματικό Δικαστήριο, η νέα κυβέρνηση νομοθέτησε αλλαγές στη σύνθεση του σώματος ενώ παράλληλα περιόρισε την αρμοδιότητά του να ελέγχει τη συνταγματικότητα των νόμων που ψηφίζονται. Όταν το Δικαστήριο έκρινε άκυρες τις εν λόγω νομοθετικές κινήσεις, η Βαρσοβία δεν συμμορφώθηκε.
Από την πλευρά της πάντως, η νέα πολωνική κυβέρνηση έχει αντιδράσει έντονα στις επικρίσεις της Κομισιόν, με τον πολωνικό Τύπο να παρομοιάζει την ευρωπαϊκή επιτήρηση με την ναζιστική κατοχή κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Χθες Τρίτη, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο καταδίκασε τις δύο προειδοποιητικές επιστολές που είχε στείλει στην Βαρσοβία ο αντιπρόεδρος της Επιτροπής, Φρανς Τίμερμανς, ως «μία απόπειρα να ασκηθεί πίεση» σε μία δημοκρατικά εκλεγμένη Βουλή και μία κυρίαρχη χώρα.
Η πολωνική κυβέρνηση έχει επίσης επιτεθεί στον γερμανό επίτροπο Γκίντερ Έντινγκερ, ο οποίος έχει επίσης συστήσει την παραπομπή της Βαρσοβίας σε συζήτηση για το αν τηρείται το κράτος δικαίου.
Αφορμή ήταν η φερόμενη αποσιώπηση των σεξουαλικών επιθέσεων στην Κολονία το βράδυ της Πρωτοχρονιάς, με πολωνούς αξιωματούχους να σχολιάζουν δηκτικά ότι ο κ. Έντινγκερ δεν έχει δικαίωμα να μιλά για την ελευθεροτυπία στην Πολωνία όταν ο ίδιος ο γερμανικός Τύπος φέρεται να συγκαλύπτει επιθέσεις από πρόσφυγες.
