Ρωσία: Για τέσσερις συνεχόμενες ημέρες αυτό το μήνα, η Oleksandra Mazur δεν είχε φως, θέρμανση και νερό. Οι ρωσικές επιθέσεις άφησαν τη γειτονιά της στην Οδησσό εντελώς χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, διακόπτοντας και άλλες βασικές υπηρεσίες στο κτίριο όπου ζει, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
«Είναι πολύ χειρότερα από πέρυσι», είπε η 23χρονη Mazur. «Δεν έχουμε καμία διάθεση για γιορτές. Δεν ξέρουμε πώς θα είναι τα Χριστούγεννα και η Πρωτοχρονιά, αν θα μπορέσουμε να μαγειρέψουμε ένα γεύμα».
Στον τέταρτο χειμώνα του πολέμου, η Ουκρανία βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη ενεργειακή κρίση από το 2022.
Οι Ουκρανοί έχουν εδώ και πολύ καιρό συνηθίσει τις προγραμματισμένες διακοπές ρεύματος, που έχουν ως στόχο την εξοικονόμηση ενέργειας και διαρκούν αρκετές ώρες κάθε φορά.
Αλλά φέτος, η Μόσχα επιτέθηκε στο ενεργειακό δίκτυο της Ουκρανίας με σφοδρότητα που δεν είχε σημειωθεί τα προηγούμενα χρόνια. Ενώ τον περασμένο χειμώνα, μια μεγάλη ρωσική επίθεση μπορεί να περιελάμβανε 100 drones και πυραύλους, τώρα η Μόσχα στέλνει έως και 500 drones και πυραύλους. Επιπλέον, τα drones μεγάλου βεληνεκούς τύπου Shahed που χρησιμοποιεί η Μόσχα είναι πλέον πολύ πιο εξελιγμένα, καθώς πετούν γρηγορότερα και ψηλότερα, με αποτέλεσμα να είναι πολύ πιο δύσκολο να καταρριφθούν από την αεράμυνα. Μόνο τον Νοέμβριο, η Ρωσία εκτόξευσε πάνω από 5.000 πυραύλους και drones μακράς εμβέλειας στην Ουκρανία, με πολλούς από αυτούς να στοχεύουν ενεργειακές υποδομές, σύμφωνα με ουκρανικούς αξιωματούχους.
Ορισμένες περιοχές της Ουκρανίας έχουν μείνει σε απόλυτο σκοτάδι για μέρες.
«Οι Ουκρανοί αντιμετωπίζουν μια άνευ προηγουμένου ενεργειακή κρίση. Φανταστείτε πώς είναι ένας σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας μετά από πέντε χτυπήματα βαλλιστικών πυραύλων, και αυτό μόνο από μία ρωσική επίθεση», δήλωσε ο Maxim Timchenko, διευθύνων σύμβουλος της DTEK, της μεγαλύτερης ιδιωτικής ενεργειακής εταιρείας της Ουκρανίας. «Φοβάμαι ότι αυτός θα είναι ο πιο δύσκολος χειμώνας από την εισβολή και μετά».
Τέσσερα χρόνια επιθέσεων με πυραύλους και drones έχουν πλήξει σημαντικά την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας της Ουκρανίας.
Η Ρωσία έχει αναλάβει τον έλεγχο ενός από τα πυρηνικά εργοστάσια της χώρας και αρκετών εργοστασίων άνθρακα. Πολλά από τα υδροηλεκτρικά και θερμικά εργοστάσια της Ουκρανίας έχουν υποστεί ζημιές ή έχουν καταστραφεί, σύμφωνα με το Υπουργείο Ενέργειας της χώρας. Οι ουκρανικές αρχές αρνήθηκαν να παράσχουν ακριβή στατιστικά στοιχεία σχετικά με την παραγωγική ικανότητα της χώρας, αλλά ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε νωρίτερα αυτό το μήνα ότι δεν υπάρχει ούτε ένα εργοστάσιο στη χώρα που να μην έχει υποστεί ζημιές από τις ρωσικές επιθέσεις.
Οι εταιρείες ενέργειας έχουν αποθηκεύσει ανταλλακτικά για να πραγματοποιούν επισκευές. Ωστόσο, τα αποθέματα ορισμένων ανταλλακτικών είναι περιορισμένα και εξαντλούνται γρήγορα.
«Χάσαμε σχεδόν 2,5 γιγαβάτ από σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με καύση άνθρακα, κάτι που δεν είναι εφικτό να αποκατασταθεί γρήγορα», δήλωσε ο Oleksandr Kharchenko, διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για την Ενεργειακή Βιομηχανία, ενός think tank με έδρα το Κίεβο. «Θα χρειαστούν αρκετοί μήνες. Δεν είναι εφικτό να διατηρηθούν όλα».
Στο Κίεβο, οι διακοπές ρεύματος σε ορισμένες περιοχές διαρκούν πλέον συνήθως πάνω από 12 ώρες την ημέρα. Πιο κοντά στην πρώτη γραμμή, 12 ώρες ηλεκτρικού ρεύματος μοιάζουν με πολυτέλεια.
Αλλά κανένα άλλο μέρος δεν έχει πληγεί τόσο σκληρά μέχρι στιγμής αυτό το χειμώνα όσο η Οδησσός.
Στο λιμάνι, τα φορτία χαλάνε επειδή, σύμφωνα με έναν εργαζόμενο στον τομέα της εφοδιαστικής, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ορισμένα εμπορευματοκιβώτια δεν μπορούν να εκφορτωθούν από τα πλοία. Εν τω μεταξύ, χιλιάδες κάτοικοι, όπως η Nataliia Bakhtar, έμειναν εντελώς χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα για τέσσερις ημέρες νωρίτερα αυτό το μήνα.
Όπως σε πολλά κτίρια, δεν υπάρχει παροχή νερού στο διαμέρισμα της Bakhtar όταν υπάρχει διακοπή ρεύματος, καθιστώντας αδύνατο το μαγείρεμα, το ντους ή το πλύσιμο ρούχων. Το συγκρότημα κατοικιών της διαθέτει γεννήτρια ρεύματος στο υπόγειο, όπου η οικογένειά της φορτίζει τα τηλέφωνα και άλλες συσκευές κατά τη διάρκεια των διακοπών ρεύματος. «Πηγαίνουμε για βόλτες στην πόλη, γιατί δεν έχει νόημα να καθόμαστε στο σπίτι στο σκοτάδι», είπε η 45χρονη Bakhtar, που μετακόμισε πρόσφατα στην Οδησσό από το Μαριούπολη, η οποία βρίσκεται υπό ρωσική κατοχή, προσθέτοντας ότι προμηθεύτηκε κεριά και φακούς για τις γιορτές.
Η ίδι αδήλωσε επίσης πως πιστεύει ότι οι Ρώσοι στοχεύουν τα ενεργειακά συστήματα για να πλήξουν το ηθικό των Ουκρανών. Ωστόσο, είπε ότι δεν υπάρχει σύγκριση μεταξύ της ζωής χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και της ζωής υπό ρωσική κατοχή. Ο σύζυγός της, ένας πολίτης, βρισκόταν υπό κράτηση για τα πρώτα 3μιση χρόνια του πολέμου. Επέστρεψε στην Ουκρανία στο πλαίσιο ανταλλαγής αιχμαλώτων νωρίτερα φέτος, και η Bakhtar και η 17χρονη κόρη της μετακόμισαν στην Οδησσό για να επανενωθεί η οικογένεια. Είπε επίσης ότι οι διακοπές ρεύματος δεν θα επηρεάσουν τη στάση της όσον αφορά τις παραχωρήσεις για τον τερματισμό του πολέμου. «Η ζωή υπό την κατοχή ήταν επίσης πολύ δύσκολη», είπε, προσθέτοντας ότι συχνά υπήρχαν προβλήματα με το νερό και το ηλεκτρικό ρεύμα στην κατεχόμενη Μαριούπολη. «Καλύτερα να είμαστε μαζί, στην Ουκρανία, χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, παρά να ζούμε αυτό που ζήσαμε πριν».
Ο Mykola Kolisnyk, υφυπουργός Ενέργειας, δήλωσε ότι η Ρωσία άρχισε να εφαρμόζει μια νέα στρατηγική τις τελευταίες εβδομάδες. Εκτός από τους υποσταθμούς του εθνικού δικτύου, άρχισε να χτυπά εγκαταστάσεις τοπικών ενεργειακών εταιρειών σε συγκεκριμένες περιοχές, ιδίως εκείνες που βρίσκονται κοντά στην πρώτη γραμμή, με την ελπίδα να σπείρει τη διχόνοια.
«Δεν μπορούν να προκαλέσουν μπλακ άουτ σε ολόκληρη τη χώρα», είπε ο Kolisnyk. «Για αυτό προσπαθούν να δημιουργήσουν αστάθεια στις περιοχές». Πρόσθεσε επίσης ότι μερικές φορές μεμονωμένες εγκαταστάσεις γίνονταν στόχος 50 drones και πυραύλων σε μία μόνο νύχτα.
Ο Kharchenko δήλωσε ότι η Οδησσός είναι μία από τις πιο ευάλωτες περιοχές της Ουκρανίας, καθώς εκεί παράγεται πολύ λίγη ενέργεια, με αποτέλεσμα να εξαρτάται από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε μια προσπάθεια να αποκόψει την Οδησσό από το εθνικό δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, ο Kharchenko είπε ότι η Ρωσία στοχεύει και τους υποσταθμούς διανομής. Υπάρχουν περίπου 3.500 υποσταθμοί διανομής σε όλη την Ουκρανία, είπε, καθιστώντας σχεδόν αδύνατο να προστατευθούν όλοι. «Όταν πραγματοποιείται μια μεγάλη επίθεση σε μια περιοχή, οι επόμενες τέσσερις με πέντε ημέρες είναι πολύ περίπλοκες», είπε ο Kharchenko.
Ο Oleh Karin, ένας 45χρονος εργάτης σε οικοδομές στην Οδησσό, έχει περάσει μεγάλο μέρος των τελευταίων εβδομάδων ανεβαίνοντας με τα πόδια στο διαμέρισμά του στον ένατο όροφο, συχνά μεταφέροντας μπουκάλια νερού που γεμίζει από μια κοντινή αντλία. Όταν κόβεται το ρεύμα, ούτε ο ανελκυστήρας ούτε το νερό στο διαμέρισμά του λειτουργούν. Ο μικρότερος από τους τρεις γιους του, ο 11χρονος Nazar, συχνά περνάει την ώρα του κατά τη διάρκεια των διακοπών ρεύματος κατασκευάζοντας τανκς, αεροπλάνα και άλλο στρατιωτικό εξοπλισμό από Lego.
«Τα παιδιά αντιλαμβάνονται, ξέρουν ακριβώς ποιος είναι υπεύθυνος», είπε ο Karin καθώς ξέσπασε σε κλάματα. «Δεν μπορώ να τα προστατεύσω πλήρως». Ωστόσο, είπε ότι η προσπάθεια της Ρωσίας να αναγκάσει τους Ουκρανούς να παραδοθούν κόβοντας την ενέργεια δεν θα πετύχει: «Όταν δεν υπάρχει ηλεκτρικό ρεύμα, περνάμε περισσότερο χρόνο μαζί. Είναι Χριστούγεννα. Το δέντρο είναι ήδη στολισμένο. Καθόμαστε μαζί, παίζουμε επιτραπέζια παιχνίδια ή χαρτιά. Κατά κάποιον τρόπο, είναι ακόμη και ρομαντικά».
