ΗΠΑ: Διπλή στρατηγική από την Ουάσινγκτον-Η απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής να επιτρέψουν την εγκατάσταση αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών στη Βενεζουέλα, χωρίς όμως να αρθεί το αυστηρό πετρελαϊκό εμπάργκο, αποκαλύπτει μια σύνθετη και προσεκτικά ζυγισμένη στρατηγική.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews.gr
Από τη μία πλευρά, η Ουάσινγκτον εμφανίζεται διατεθειμένη να επιτρέψει επενδύσεις και τεχνική υποστήριξη σε έναν κατεστραμμένο ενεργειακό τομέα. Από την άλλη, διατηρεί ακέραιο το βασικό εργαλείο πίεσης προς το Καράκας: την πλήρη απαγόρευση εξαγωγών πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Η κίνηση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο, όπου η ενέργεια λειτουργεί όχι μόνο ως οικονομικός πόρος αλλά και ως μέσο πολιτικής επιβολής. Το μήνυμα είναι σαφές: χωρίς ουσιαστικές πολιτικές αλλαγές, δεν υπάρχει επιστροφή της Βενεζουέλας στην κανονικότητα των αγορών.
Τι προβλέπουν οι άδειες στις αμερικανικές εταιρείες
Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, μεγάλες αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες θα μπορούν να μεταβούν επιτόπου, να δαπανήσουν δισεκατομμύρια δολάρια και να αποκαταστήσουν κρίσιμες υποδομές που έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Οι επενδύσεις αυτές αφορούν αγωγούς, πετρελαιοπηγές και εγκαταστάσεις επεξεργασίας, οι οποίες παραμένουν σε κακή κατάσταση λόγω χρόνιας εγκατάλειψης.
Ωστόσο, οι άδειες αυτές δεν συνεπάγονται ελεύθερη εμπορική δραστηριότητα. Το εμπάργκο στο βενεζουελανό πετρέλαιο παραμένει πλήρως σε ισχύ, γεγονός που σημαίνει ότι τα παραγόμενα φορτία δεν μπορούν να εξαχθούν κανονικά ούτε να αποφέρουν άμεσα έσοδα στην κυβέρνηση της χώρας.
Η ιδιαιτερότητα του βενεζουελανoύ πετρελαίου
Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας δεν είναι εύκολο προϊόν. Πρόκειται για βαρύ και χαμηλής ποιότητας αργό, το οποίο δεν μετατρέπεται εύκολα σε βενζίνη. Αντίθετα, χρησιμοποιείται κυρίως για την παραγωγή ντίζελ ή υποπροϊόντων, όπως η άσφαλτος. Η ιδιαιτερότητα αυτή απαιτεί ειδικές υποδομές επεξεργασίας, τις οποίες διαθέτουν κυρίως οι ΗΠΑ.
Στις ακτές του Κόλπου του Μεξικού λειτουργούν διυλιστήρια που έχουν κατασκευαστεί εδώ και δεκαετίες ειδικά για τέτοιου τύπου αργό. Αυτός είναι και ο λόγος που, παρά τη μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές, η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις στη Βενεζουέλα.
Τεράστια αποθέματα, χαμηλή παραγωγή
Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, τα αποδεδειγμένα αποθέματα της Βενεζουέλας ανέρχονταν το 2023 σε περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που αντιστοιχεί σε σχεδόν 17% των παγκόσμιων αποθεμάτων. Παρά τον εντυπωσιακό αυτό αριθμό, η χώρα αδυνατεί να αξιοποιήσει τον πλούτο της.
Όπως καταγράφει ο ΟΠΕΚ, η ημερήσια παραγωγή παραμένει κάτω από το ένα εκατομμύριο βαρέλια, όταν στις αρχές της δεκαετίας του 2000 ξεπερνούσε τα τρία εκατομμύρια. Η κατάρρευση αυτή αποδίδεται σε χρόνια κακοδιαχείριση, διαφθορά, έλλειψη επενδύσεων και φυσικά στις διεθνείς κυρώσεις.
Ο ρόλος της Chevron και της PDVSA
Μοναδική εξαίρεση στο καθεστώς των κυρώσεων αποτέλεσε η Chevron, η οποία συνεχίζει να δραστηριοποιείται περιορισμένα στη χώρα. Σε συνεργασία με την κρατική πετρελαϊκή εταιρεία PDVSA, εκμεταλλεύεται τέσσερις πετρελαιοπηγές, χωρίς όμως να έχει δικαίωμα καταβολής χρημάτων στην κυβέρνηση.
Το μοντέλο αυτό λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός συντήρησης και ελέγχου παρά ως πλήρης επιχειρηματική δραστηριότητα. Για την Ουάσινγκτον, η παρουσία της Chevron διασφαλίζει τεχνογνωσία και επιρροή, χωρίς να αναιρείται η πολιτική πίεση.
Πολιτικοί και όχι ενεργειακοί οι λόγοι
Αναλυτές επισημαίνουν ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν ουσιαστική ανάγκη το βενεζουελανό πετρέλαιο. Η εγχώρια παραγωγή και η ενεργειακή αυτάρκεια έχουν μειώσει δραστικά την εξάρτηση από εισαγωγές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Schork Group, η επιμονή της Ουάσινγκτον σχετίζεται κυρίως με πολιτικούς και γεωστρατηγικούς λόγους.
Το πετρέλαιο της Βενεζουέλας παραμένει ένα ισχυρό χαρτί στο τραπέζι των διεθνών διαπραγματεύσεων. Η διατήρηση του εμπάργκο, σε συνδυασμό με επιλεκτικές άδειες, επιτρέπει στις ΗΠΑ να ελέγχουν τον ρυθμό και την κατεύθυνση των εξελίξεων.
Ένα ενεργειακό μέλλον υπό όρους
Η υπόθεση της Βενεζουέλας δείχνει ότι το πετρέλαιο εξακολουθεί να αποτελεί εργαλείο ισχύος. Παρά τα τεράστια αποθέματα, η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη σε ένα καθεστώς κυρώσεων και περιορισμών. Οι αμερικανικές άδειες δεν συνιστούν άρση του αποκλεισμού, αλλά έναν ελεγχόμενο διάδρομο επιρροής.
Το αν αυτή η στρατηγική θα οδηγήσει σε σταδιακή εξομάλυνση ή σε περαιτέρω όξυνση, θα εξαρτηθεί από τις πολιτικές εξελίξεις και τις ισορροπίες σε μια παγκόσμια ενεργειακή σκακιέρα που αλλάζει διαρκώς.
