Λαβρόφ: Μια νέα τροπή λαμβάνει η ρωσοαμερικανική αντιπαράθεση γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, μετά τη δήλωση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, ότι είναι «έτοιμος να συναντηθεί» με τον Αμερικανό ομόλογό του Μάρκο Ρούμπιο.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η κίνηση αυτή, που μεταδόθηκε πρώτα από το Reuters, θεωρείται ένδειξη ότι οι δύο υπερδυνάμεις επιδιώκουν δίαυλο επικοινωνίας μετά από μήνες αμοιβαίων κυρώσεων και ρητορικής πόλωσης.
Ο Λαβρόφ, σε δηλώσεις του στο ρωσικό RIA Novosti, υπογράμμισε ότι «τα συμφέροντα της Ρωσίας πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη για να επιτευχθεί ειρήνη στην Ουκρανία». Πρόκειται για μια φράση που αποκωδικοποιείται ως σαφές μήνυμα προς την Ουάσινγκτον: η Μόσχα δεν προτίθεται να αποδεχθεί όρους συνθηκολόγησης, αλλά επιδιώκει μια “νέα ισορροπία δυνάμεων” στη μεταπολεμική Ευρώπη.
Σήμα για συνομιλίες μετά από δύο χρόνια πολέμου
Οι αναφορές σε απευθείας συνάντηση Λαβρόφ–Ρούμπιο έρχονται τη στιγμή που ο πόλεμος έχει εισέλθει στον 33ο μήνα του, με τις συγκρούσεις να μαίνονται στο Ντονμπάς και στη Ζαπορίζια. Σύμφωνα με το BBC, η Ρωσία φαίνεται να ελέγχει περίπου το 18% του ουκρανικού εδάφους, ενώ η αντεπίθεση του Κιέβου έχει ουσιαστικά παγώσει λόγω έλλειψης πυρομαχικών και ανθρώπινου δυναμικού.
Η Ουάσινγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη στήριξη της Ουκρανίας και στην πίεση του αμερικανικού Κογκρέσου για περιορισμό δαπανών. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, που αντικατέστησε τον Άντονι Μπλίνκεν μετά την εσωτερική ανασύνθεση της κυβέρνησης Τραμπ, έχει υιοθετήσει ρεαλιστικό τόνο, δηλώνοντας πως «η ειρήνη θα έρθει μόνο όταν σταματήσουν να πεθαίνουν Ουκρανοί και Ρώσοι στο πεδίο».
Αναλυτές της Deutsche Welle εκτιμούν πως η πρόθεση για απευθείας διάλογο είναι περισσότερο ένα «τεστ διαθέσεων» παρά ουσιαστικό βήμα αποκλιμάκωσης. Η Ρωσία θέλει να δείξει ότι παραμένει παγκόσμιος συνομιλητής, ενώ οι ΗΠΑ επιχειρούν να διατηρήσουν τον έλεγχο της διπλωματικής πρωτοβουλίας απέναντι σε Κίνα και Τουρκία.
Πόλεμος φθοράς και ενεργειακή ασφυξία
Η κατάσταση στο μέτωπο παραμένει δραματική. Στο Μπαχμούτ και στην Αβντίιβκα, οι μάχες συνεχίζονται με μεγάλες απώλειες και από τις δύο πλευρές. Το Κίεβο επιχειρεί να ενισχύσει τις άμυνες με νέα συστήματα πυραύλων που παρέχει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ωστόσο οι παραδόσεις καθυστερούν και η εσωτερική πολιτική πίεση αυξάνεται.
Η ενεργειακή κρίση επιτείνεται, καθώς η Ρωσία μειώνει περαιτέρω τις ροές φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Η τιμή του φυσικού αερίου στην Ολλανδία ανέβηκε κατά 11% μέσα σε μια εβδομάδα, ενώ οι Βρυξέλλες προσπαθούν να επιταχύνουν την ενεργειακή απεξάρτηση με εναλλακτικές προμήθειες από το Κατάρ και την Αλγερία.
Σύμφωνα με το Politico Europe, οι ΗΠΑ πιέζουν την Ευρώπη να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες, ενώ ο πρόεδρος Τραμπ αναμένεται να ζητήσει από το ΝΑΤΟ μεγαλύτερη συμβολή στις αποστολές υλικού προς το Κίεβο. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ωστόσο εμφανίζονται διχασμένες· η Πολωνία και οι Βαλτικές χώρες ζητούν ενίσχυση της άμυνας, ενώ η Ουγγαρία και η Σλοβακία τάσσονται υπέρ «παγώματος του πολέμου».
Η Μόσχα επιμένει: «Δεν υποχωρούμε σε τετελεσμένα»
Ο Λαβρόφ, στο ίδιο μήκος κύματος με το Κρεμλίνο, επανέλαβε ότι η Μόσχα δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία συμφωνία που δεν θα αναγνωρίζει «την πραγματικότητα στο πεδίο». Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας διευκρίνισε πως «η Ρωσία είναι ανοιχτή σε διάλογο, αλλά όχι σε τελεσίγραφα». Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ τόνισε ότι «ο πρόεδρος Πούτιν παρακολουθεί προσωπικά τις εξελίξεις και εγκρίνει κάθε κίνηση».
Την ίδια ώρα, το Κίεβο εκφράζει ανησυχία για τις επαφές Ρώσων και Αμερικανών διπλωματών, φοβούμενο ότι η Δύση μπορεί να εξετάζει «σενάρια ειρήνης» που θα παγιοποιούσαν την απώλεια εδαφών. Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι «η Ρωσία δεν θέλει ειρήνη, αλλά ανακωχή για να ανασυνταχθεί».
Το διπλωματικό σκάκι συνεχίζεται
Στο παρασκήνιο, Ρωσία και ΗΠΑ φαίνεται να προετοιμάζουν συναντήσεις τεχνικού επιπέδου για θέματα ασφαλείας, πυρηνικού ελέγχου και επιστροφής κρατουμένων. Αν και οι πιθανότητες επιτυχίας είναι περιορισμένες, η ύπαρξη απευθείας δίαυλου θεωρείται σημαντική για την αποφυγή τυχαίας κλιμάκωσης.
Το επόμενο διάστημα, αναμένεται νέα σύνοδος κορυφής του ΟΗΕ για την Ουκρανία, όπου πιθανότατα θα συναντηθούν ξανά διπλωμάτες των δύο πλευρών. Ο Γενικός Γραμματέας Αντόνιο Γκουτέρες κάλεσε «όλες τις εμπλεκόμενες χώρες να επαναφέρουν το διεθνές δίκαιο στο επίκεντρο της πολιτικής τους».
Η επόμενη μέρα
Το αν η επικείμενη συνάντηση Λαβρόφ–Ρούμπιο θα αποτελέσει σημείο καμπής ή μια ακόμη διπλωματική αυταπάτη παραμένει ανοιχτό. Η αλήθεια είναι ότι και οι δύο πλευρές έχουν ανάγκη από ένα διάλειμμα φθοράς: η Ρωσία αντιμετωπίζει οικονομική πίεση και εσωτερική κόπωση, ενώ οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν νέες εστίες σύγκρουσης ενόψει των εκλογών του 2026.
Όπως παρατηρούν αναλυτές, ο πόλεμος της Ουκρανίας δεν είναι πια μόνο πεδίο μαχών, αλλά καθρέφτης της νέας παγκόσμιας ισορροπίας. Και αν πράγματι ο Λαβρόφ και ο Ρούμπιο καθίσουν στο ίδιο τραπέζι, τότε ίσως αρχίσει να γράφεται το πρώτο κεφάλαιο του τέλους ενός πολέμου που άλλαξε για πάντα τη γεωπολιτική φυσιογνωμία της Ευρώπης.
