ΛΙΒΥΗ: Το γεωπολιτικό θρίλερ στη Μεσόγειο συνεχίζεται, με την πρόσφατη ρηματική διακοίνωση της κυβέρνησης Ντμπεϊμπά στον ΟΗΕ να αναζωπυρώνει τις εντάσεις Ελλάδας – Λιβύης και να επαναφέρει στο προσκήνιο το παράνομο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η κίνηση αυτή, που συνοδεύτηκε από επίσημους χάρτες με επίμαχες διεκδικήσεις σε βάρος της ελληνικής ΑΟΖ, προκάλεσε άμεση αντίδραση από την Αθήνα, αλλά και διεθνή ανησυχία.
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, διεθνείς αναλυτές και διπλωμάτες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για νέα αποσταθεροποίηση στην Ανατολική Μεσόγειο, ενώ τονίζουν ότι η στρατηγική σύμπλευση της Τουρκίας με τμήματα της Λιβυκής πολιτικής ελίτ μπορεί να προκαλέσει “αλυσιδωτές αντιδράσεις” στην περιοχή.
Διεθνείς αναλυτές προειδοποιούν: «Η Ανατολική Μεσόγειος ξαναφλέγεται»
Ο διακεκριμένος αναλυτής Στήβεν Κουκ (Steven A. Cook) του Council on Foreign Relations εκτιμά ότι «η Τουρκία, σε συνεργασία με την κυβέρνηση της Τρίπολης, εργαλειοποιεί τη Λιβύη για να κατοχυρώσει ενεργειακές και γεωστρατηγικές αξιώσεις σε βάρος Ελλάδας και Κύπρου». Προσθέτει ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν αποκλιμάκωση, αλλά δεν είναι πρόθυμες να αντιπαρατεθούν ανοιχτά με την Τουρκία για τη Λιβύη, αφήνοντας “κενά τακτικής που αξιοποιεί η Άγκυρα”.
Ο αναλυτής Μάικλ Ρούμπιν (Michael Rubin) του American Enterprise Institute προειδοποιεί: «Η νομιμοποίηση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από το Κοινοβούλιο του Τομπρούκ θα αποτελέσει de facto πρόκληση για την Ελλάδα και ενδεχόμενη έναρξη κρίσης τύπου 2020». Εκτιμά δε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να πιέσουν μέσω διπλωματικών οδών και προς την Ανατολική Λιβύη.
CNN και Al Jazeera: Η διπλή κρίση – ενέργεια και μετανάστευση
Το CNN σημειώνει ότι η κρίση Ελλάδας – Λιβύης αφορά όχι μόνο ενεργειακά συμφέροντα, αλλά και τη νέα έκρηξη μεταναστευτικών ροών. Όπως αποκαλύπτει, οι μετακινήσεις μεταναστών μέσω της Ανατολικής Λιβύης έχουν τριπλασιαστεί το τελευταίο δίμηνο, με τις ευρωπαϊκές χώρες να πιέζουν για λύσεις.
Το Al Jazeera, σε ρεπορτάζ του, αναδεικνύει τον ρόλο του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ στην Ανατολική Λιβύη, ο οποίος «χρησιμοποιεί το μεταναστευτικό ως εργαλείο πίεσης προς την Ευρώπη, επιδιώκοντας ενίσχυση της διεθνούς του αναγνώρισης και χρηματοδοτήσεις».
Σύμφωνα με τη Deutsche Welle, η στάση της Ευρωπαϊκής Ένωσης απέναντι στις δύο κυβερνήσεις της Λιβύης παραμένει ασαφής, με αποτέλεσμα να διαρρηγνύεται η αξιοπιστία των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Οι αποτυχημένες επαφές της Ε.Ε. στη Βεγγάζη ενίσχυσαν την απομόνωση της Ευρώπης από τις δυνάμεις που ελέγχουν το πεδίο.
Τι λένε οι διπλωμάτες – Ο ρόλος της Ελλάδας
Ο πρώην πρέσβης της Ε.Ε. στη Λιβύη Αλμπέρτο Πατσίφιτσι δήλωσε στην Le Monde ότι «η Ελλάδα έχει κατορθώσει να εδραιώσει την παρουσία της με μεθοδικότητα, αλλά πρέπει να αποφύγει τη διπλωματική απομόνωση. Η κρίση με τη Λιβύη θα κριθεί στο τρίγωνο Αθήνα–Τομπρούκ–Ουάσιγκτον».
Διπλωματικές πηγές στην Καθημερινή υποστηρίζουν ότι ο Γιώργος Γεραπετρίτης κατέθεσε πρόταση για σύσταση κοινής επιτροπής Ελλάδας – Λιβύης, χωρίς καμία αναγνώριση του μνημονίου, βασισμένη στο Δίκαιο της Θάλασσας και στην αρχή της επήρειας των νησιών.
Σύμφωνα με την Ελληνική Μόνιμη Αντιπροσωπεία στον ΟΗΕ, η Ελλάδα αναμένεται να καταθέσει αυστηρή απάντηση στη ρηματική διακοίνωση της Λιβύης, με σαφή αναφορά στο άρθρο 121 της Σύμβασης UNCLOS για τα δικαιώματα νησιωτικών κρατών στην ΑΟΖ.
Μια εύφλεκτη γεωπολιτική ισορροπία
Το The Guardian σε ανάλυσή του αναφέρει πως η Ανατολική Μεσόγειος βρίσκεται ξανά στο «κόκκινο» και πως η ελληνοτουρκική αντιπαράθεση αποκτά νέες διαστάσεις μέσα από τη λιβυκή πολιτική σκακιέρα. «Η Τουρκία, αποφεύγοντας τη νομική προσφυγή στη Χάγη, επιδιώκει μέσω τρίτων να πιέσει την Ελλάδα σε τετελεσμένα», γράφει χαρακτηριστικά.
Η Politico Europe επισημαίνει ότι η νέα κρίση αγγίζει ευρωπαϊκά συμφέροντα, κυρίως λόγω της ενδεχόμενης επέκτασης των ενεργειακών ορίων της Λιβύης προς τη νότια Κρήτη, αλλά και λόγω του μεταναστευτικού εκβιασμού, όπως τον χαρακτηρίζει ο αρθρογράφος Πάτρικ Χάντσον.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η πρόκληση είναι διπλή. Από τη μία πρέπει να ματαιώσει την κύρωση του Τουρκολιβυκού Μνημονίου από το κοινοβούλιο του Τομπρούκ – κάτι που θα έδινε νομικό βάρος στις τουρκικές αξιώσεις. Από την άλλη, οφείλει να κινηθεί δυναμικά στο μεταναστευτικό, όπου η FRONTEXεντοπίζει νέα σημεία εκκίνησης ροών από την Ανατολική Λιβύη.
Ο Γ. Γεραπετρίτης, σε συνομιλίες του με τον Στρατηγό Χαφτάρ, δεσμεύτηκε για στήριξη προς την Ανατολική Λιβύη σε επίπεδο επιτήρησης, συνεργασίας σε υποδομές, αλλά και πρόσβαση σε κοινοτικά κονδύλια μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο. Η Ελλάδα επενδύει στη διπλωματία, στη δικαιοσύνη και στη συνεργασία με Ανατολική Λιβύη και ΗΠΑ. Ωστόσο, ο ρόλος της Τουρκίας, η αποσταθεροποιημένη Λιβύη και η αναβίωση προσφυγικών διαδρομών δημιουργούν ένα εκρηκτικό σκηνικό, το οποίο η Αθήνα καλείται να διαχειριστεί με ευελιξία, σταθερότητα και πολυεπίπεδες συμμαχίες.
