ΠΟΛΕΜΟΣ: Η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε μια νέα εποχή παγκόσμιας γεωπολιτικής αναδιάταξης μετά τον καταστροφικό πόλεμο Ιράν–Ισραήλ.
Αποκλειστικό ρεπορτάζ: tilegrafimanews.gr – Μίλησαν διεθνείς αναλυτές
Ο λεγόμενος «Πόλεμος των Δώδεκα Ημερών» έχει ήδη αναδιατάξει τις συμμαχίες, αποκαλύψει κρυφούς συσχετισμούς δυνάμεων και επιταχύνει το παγκόσμιο «παζάρι» μεταξύ των νέων αυτοκρατοριών, με ΗΠΑ, Κίνα, Ρωσία και περιφερειακές δυνάμεις να παίζουν σε πολλά ταμπλό.
Όπως επιβεβαιώνουν διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, η σύγκρουση δεν ήταν μόνο στρατιωτική. Ήταν πρωτίστως στρατηγική και οικονομική. Η ισορροπία δυνάμεων αλλάζει με αργά αλλά σταθερά βήματα, και οι εξελίξεις που διαφαίνονται διαμορφώνουν το νέο χάρτη ισχύος στην περιοχή.
ΗΠΑ και Ισραήλ: Συμμαχία για «ειρηνική επικυριαρχία»
Ο ρόλος των ΗΠΑ αποδεικνύεται καθοριστικός. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε ρόλο επιδιαιτητή και ειρηνοποιού, εμφανίστηκε ως ο ηγέτης που «απέτρεψε τον Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο», μετά τους στοχευμένους αμερικανικούς βομβαρδισμούς κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν. Ο ίδιος, σε αναρτήσεις του, προκάλεσε τον Αγιατολάχ Χαμενεΐ λέγοντας: «Εγώ γλίτωσα τη ζωή σου».
Σύμφωνα με πηγές από το State Department, οι ΗΠΑ επιχειρούν να θέσουν υπό τον έλεγχό τους όχι μόνο τη Λωρίδα της Γάζας, αλλά ολόκληρο το γεωπολιτικό τόξο από το Ισραήλ έως την Ινδία, με έμφαση στον διάδρομο IMEEC, που θα λειτουργήσει ως αντίβαρο στο κινεζικό BRI.
Η στρατηγική αυτή στηρίζεται πάνω στην ιδέα μιας «ειρηνικής επικυριαρχίας», με την οικονομική διπλωματία να συνοδεύεται από προειδοποιήσεις τύπου: μην επιχειρήσετε να αποκτήσετε πυρηνικά – αλλιώς…
Πούτιν και Ρωσία: Ένα βήμα πίσω για δύο μπροστά;
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν επέλεξε την αδράνεια με νόημα. Η Μόσχα περιορίστηκε σε εκκλήσεις για αυτοσυγκράτηση, ενώ αποποιήθηκε δημόσια την ευθύνη στρατιωτικής συνδρομής στην Τεχεράνη, παρότι ρωσικές εταιρείες εξακολουθούν να συντηρούν το πυρηνικό εργοστάσιο στη Μπουσέρ.
Αναλυτές από το Carnegie Endowment for International Peace εκτιμούν πως η Ρωσία ίσως επαναπροσδιορίζει τη συμμαχία της με το Ιράν, ανταλλάσσοντάς την με μια νέα διαπραγμάτευση με τις ΗΠΑ για την Ουκρανία. Η σιωπή του Κρεμλίνου μπορεί να ερμηνευτεί ως προετοιμασία για επόμενο διπλωματικό βήμα.
Παράλληλα, σύμφωνα με εκθέσεις του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, η Μόσχα εξετάζει το ενδεχόμενο επανένταξης σε συμφωνία ελέγχου πυρηνικών σε διεθνές επίπεδο, εφόσον υπάρξει «λογική αντιμετώπιση των ανησυχιών της».
Κίνα: Ο σιωπηλός νικητής – και η σκιά της Ταϊβάν
Η Κίνα κράτησε αποστάσεις. Παρότι εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από φθηνό ιρανικό πετρέλαιο, με το 14% των εισαγωγών της να προέρχεται από το Ιράν, δεν προχώρησε σε ευθεία παρέμβαση.
Όπως τόνισε στο tilegrafimanews.gr η διεθνολόγος Εβάντζελιν Τσενγκ, ερευνήτρια του National University of Singapore, το Πεκίνο βλέπει την κρίση «μέσα από τον φακό του στρατηγικού πραγματισμού». Στόχος του είναι να παραμείνουν ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ και να συνεχιστεί απρόσκοπτα το εμπόριο.
Ταυτόχρονα, το Πεκίνο ερμηνεύει τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς και ως έμμεση προειδοποίηση για την Ταϊβάν. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ΗΠΑ δοκίμασαν το νέο υπερηχητικό σύστημα AGM-183A Hypersonic Glide Vehicle λίγες ημέρες μετά το τέλος των επιχειρήσεων στο Ιράν.
Ερντογάν και Τουρκία: Ο χορός στην κόψη του ξυραφιού
Η Τουρκία αναδεικνύεται σε τακτικό κερδισμένο. Η αποδυνάμωση του Ιράν την καθιστά πιο ελκυστική περιφερειακή δύναμη για τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, ενώ η ίδια προβάλλει ως εναλλακτικός ενεργειακός κόμβος.
Ωστόσο, ο Ερντογάν καλείται να ισορροπήσει μεταξύ της φιλοδυτικής του εικόνας και της συνεργασίας του με τη Ρωσία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τουρκίας. Το πυρηνικό εργοστάσιο Ακούγιου, που κατασκευάζεται με ρωσική τεχνογνωσία, αποτελεί κόκκινο πανί για τις ΗΠΑ, ιδιαίτερα μετά τον βομβαρδισμό των ιρανικών εγκαταστάσεων.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας, η Άγκυρα διαβεβαιώνει πως το πρόγραμμα αφορά αποκλειστικά την παραγωγή ενέργειας, ωστόσο στο παρασκήνιο υπάρχουν φόβοι πως η Τουρκία θα επιδιώξει μελλοντικά πυρηνική στρατιωτική αυτάρκεια, ακολουθώντας το «μοντέλο Πακιστάν».
Ο επόμενος μεγάλος στόχος: Η Γάζα και η ανοικοδόμησή της
Η Γάζα παραμένει το πιο ευαίσθητο σημείο στην εξίσωση. Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια δήλωση-έκπληξη, φέρεται να προσφέρθηκε να χρηματοδοτήσει την πλήρη ανοικοδόμηση της περιοχής, μετατρέποντάς την – όπως είπε – σε «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής».
Το σχέδιο αυτό, που προωθείται μέσω διεθνών διαύλων, έχει στόχο να ενισχύσει την αμερικανική ηγεμονία και να προσφέρει στις τοπικές κοινωνίες ένα ανθρωπιστικό αφήγημα. Προς το παρόν, όμως, παραμένει στα χαρτιά, καθώς η παρουσία της Χαμάς και η απουσία διακριτής παλαιστινιακής ηγεσίας καθιστούν αδύνατη τη μετάβαση στην «επόμενη ημέρα».
Αναλυτές που συμμετείχαν σε κλειστή συνάντηση υπό την αιγίδα του United Nations Institute for Training and Research εκτιμούν πως, εάν υπάρξει ένα διεθνώς εγγυημένο σχέδιο ελέγχου, η ανοικοδόμηση της Γάζας θα μπορούσε να ξεκινήσει μέσα στο 2026.
