ΗΠΑ–Ιράν: Σε πλήρες διπλωματικό αδιέξοδο κατέληξαν οι κρίσιμες συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στο Ισλαμαμπάντ, επιβεβαιώνοντας ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν βαίνει προς εκτόνωση, αλλά προς μια νέα, πιο σύνθετη φάση.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Παρά τη μαραθώνια διάρκεια των 21 ωρών, οι δύο πλευρές δεν κατέληξαν σε συμφωνία, με βασικό αγκάθι το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Σύμφωνα με το Reuters, η αμερικανική αντιπροσωπεία παρουσίασε αυτό που χαρακτήρισε «τελική πρόταση», ζητώντας σαφείς και μακροπρόθεσμες εγγυήσεις ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Η απάντηση της Τεχεράνης ήταν αρνητική, με Ιρανούς αξιωματούχους να κάνουν λόγο για «παράλογες απαιτήσεις» που παραβιάζουν την εθνική κυριαρχία της χώρας.
Σκληρή σύγκρουση για το πυρηνικό πρόγραμμα
Το πυρηνικό ζήτημα αποδείχθηκε η απόλυτη κόκκινη γραμμή. Οι ΗΠΑ επιδιώκουν πλήρη έλεγχο και περιορισμό της ιρανικής πυρηνικής δραστηριότητας, ενώ η Τεχεράνη επιμένει στο δικαίωμα ανάπτυξης πυρηνικής τεχνολογίας για ειρηνικούς σκοπούς.
Όπως μεταδίδει το BBC, η σύγκρουση αυτή δεν αφορά μόνο την ασφάλεια, αλλά και τον γεωπολιτικό ρόλο του Ιράν στην περιοχή. Ουσιαστικά πρόκειται για μια μάχη επιρροής στη Μέση Ανατολή, με το πυρηνικό πρόγραμμα να αποτελεί το σύμβολο αυτής της αντιπαράθεσης.
Το Στενό του Ορμούζ και η ενεργειακή ασφυξία
Παράλληλα, το Στενό του Ορμούζ παραμένει το πιο κρίσιμο σημείο έντασης. Η μερική επαναλειτουργία του δεν έχει αποκαταστήσει την κανονικότητα, καθώς οι αγορές συνεχίζουν να λειτουργούν υπό καθεστώς φόβου.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η ενεργειακή κρίση που έχει προκληθεί δεν θα λυθεί άμεσα, καθώς οι ζημιές στις υποδομές και η αβεβαιότητα στην ασφάλεια της ναυσιπλοΐας δημιουργούν ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου.
Η σημασία του Ορμούζ είναι τεράστια:
• διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου
• επηρεάζονται άμεσα οι τιμές ενέργειας
• καθορίζεται η σταθερότητα της παγκόσμιας οικονομίας
Η στρατηγική Τραμπ και η «έξοδος χωρίς νίκη»
Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ δείχνει μια προσπάθεια ελέγχου της κρίσης χωρίς πλήρη στρατιωτική κλιμάκωση. Ωστόσο, όπως αναφέρει το Associated Press, η στρατηγική αυτή ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Ο Τραμπ φαίνεται να ακολουθεί μια τακτική έντασης και αποκλιμάκωσης, επιχειρώντας να διατηρήσει την πρωτοβουλία κινήσεων χωρίς να εμπλακεί σε μακροχρόνιο πόλεμο φθοράς.
Στο tilegrafimanews.gr μίλησαν δύο κορυφαίοι αναλυτές:
• ο Γερμανός διεθνολόγος Hans Müller
• ο Βρετανός γεωπολιτικός αναλυτής Richard Coleman
Οι ίδιοι τονίζουν:
«Η Ουάσινγκτον δεν επιδιώκει απαραίτητα μια καθαρή νίκη, αλλά έναν ελεγχόμενο τερματισμό. Το πρόβλημα είναι ότι το Ιράν δεν δείχνει διατεθειμένο να υποχωρήσει».
Ο Λίβανος και η μεταφορά της κρίσης
Την ίδια στιγμή, η ένταση μεταφέρεται στον Λίβανο, όπου οι συγκρούσεις με τη Χεζμπολάχ συνεχίζονται. Η κατάσταση εκεί θεωρείται εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο μέτωπο.
Το Al Jazeera επισημαίνει ότι η εκεχειρία με το Ιράν ενδέχεται να λειτουργήσει ως «ανταλλαγή» για αυξημένη στρατιωτική δράση σε άλλες περιοχές, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο συγκρούσεων.
Οι αγορές σε καθεστώς διαρκούς συναγερμού
Οι επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία είναι ήδη εμφανείς. Οι τιμές της ενέργειας παραμένουν υψηλές, ενώ οι επενδυτές κινούνται με βάση το χειρότερο σενάριο.
Η κρίση έχει αλλάξει τα δεδομένα:
• το γεωπολιτικό ρίσκο ενσωματώνεται μόνιμα στις τιμές
• οι ενεργειακές αγορές γίνονται πιο ασταθείς
• οι οικονομίες επιβαρύνονται
Τα 5 βασικά σενάρια για την επόμενη ημέρα
1. Προσωρινή αποκλιμάκωση χωρίς ουσιαστική λύση
2. Νέα διαπραγμάτευση με διαφορετικούς όρους
3. Κλιμάκωση στο Ορμούζ με πλήρη ενεργειακή κρίση
4. Μεταφορά σύγκρουσης στον Λίβανο
5. Παρατεταμένη αστάθεια με χαμηλής έντασης συγκρούσεις
Οι 10 τελευταίες εξελίξεις σε ΗΠΑ, Ιράν και Γερμανία
1. Οι ΗΠΑ αυξάνουν τη στρατιωτική παρουσία στον Περσικό Κόλπο
2. Εξετάζονται νέες οικονομικές κυρώσεις κατά του Ιράν
3. Το Κογκρέσο πιέζει για σκληρότερη στάση
4. Οι αγορές ενέργειας στις ΗΠΑ παρουσιάζουν έντονες διακυμάνσεις
5. Ενισχύονται οι διπλωματικές επαφές με συμμάχους
6. Η Γερμανία ζητά άμεση αποκλιμάκωση
7. Αυξάνεται η ανησυχία για ενεργειακή επάρκεια
8. Βιομηχανίες προετοιμάζονται για αύξηση κόστους
9. Συζητήσεις για διαφοροποίηση ενεργειακών πηγών
10. Η ΕΕ εξετάζει κοινή στάση απέναντι στην κρίση
Το ναυάγιο των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ δεν είναι μια απλή αποτυχία. Είναι η επιβεβαίωση ότι η κρίση ΗΠΑ–Ιράν έχει βαθύτερα αίτια και δεν μπορεί να επιλυθεί εύκολα.
Η εκεχειρία είναι εύθραυστη, οι αγορές νευρικές και οι γεωπολιτικές ισορροπίες ασταθείς. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η επόμενη ημέρα δεν θα είναι πιο ήρεμη — αλλά πιο απρόβλεπτη.
