Ιράν: Νέο κύμα ανησυχίας προκαλεί διεθνώς το αποκαλυπτικό ρεπορτάζ των New York Times, σύμφωνα με το οποίο η ιρανική ηγεσία λειτουργεί πλέον με βασικό σενάριο μια επικείμενη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ, προχωρώντας σε σχέδια πολεμικής επιβίωσης, διαδοχής και στρατιωτικής αναδιάταξης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- tilegrafimanews.gr
Το δημοσίευμα, που βασίζεται σε μαρτυρίες έξι ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων, αποκαλύπτει ότι ο ανώτατος ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει δώσει σαφείς οδηγίες για την επιβίωση του καθεστώτος ακόμη και σε περίπτωση δολοφονίας κορυφαίων στελεχών.
Το θέμα αναπαράγεται ήδη από διεθνή μέσα όπως το Reuters, το BBC και το Al Jazeera, τα οποία κάνουν λόγο για «προληπτική στρατηγική άμυνας» της Τεχεράνης, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων με την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ.
Κεντρικός ρόλος για τον Αλί Λαριτζανί
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, έχει αναλάβει ουσιαστικά τον επιχειρησιακό συντονισμό της χώρας. Πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης, ο 67χρονος πολιτικός φέρεται να έχει παραγκωνίσει τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος –όπως σημειώνεται– αντιμετωπίζει περιορισμένο πολιτικό έρεισμα.
Σε πρόσφατη συνέντευξή του στο Al Jazeera, ο Λαριτζανί δήλωσε: «Δεν επιδιώκουμε τον πόλεμο, αλλά αν μας επιβληθεί, θα ανταποκριθούμε». Η δήλωση αυτή ερμηνεύεται από διεθνείς αναλυτές ως μήνυμα αποτροπής αλλά και ετοιμότητας.
Οι εντολές Χαμενεΐ – Τέσσερα επίπεδα διαδοχής
Το ρεπορτάζ αποκαλύπτει ότι ο Χαμενεΐ έχει ζητήσει από όλα τα ανώτερα στελέχη να ορίσουν έως και τέσσερις πιθανούς αντικαταστάτες για κάθε κρίσιμη θέση. Παράλληλα, έχει συγκροτήσει κλειστό κύκλο διαχείρισης κρίσης που θα αναλάβει σε περίπτωση διακοπής επικοινωνίας ή θανάτου του.
Το σενάριο αυτό θυμίζει αντίστοιχες πρακτικές που είχαν εφαρμοστεί κατά τη διάρκεια προηγούμενων συγκρούσεων με το Ισραήλ. Σύμφωνα με το Foreign Affairs, το Ιράν επιχειρεί να αποτρέψει ένα «θεσμικό κενό εξουσίας» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εσωτερική αποσταθεροποίηση.
Ο καθηγητής Βάλι Νασρ του Johns Hopkins, μιλώντας στους New York Times, υποστηρίζει ότι ο Χαμενεΐ «προετοιμάζει το σύστημα για το επόμενο μεγάλο γεγονός, γνωρίζοντας ότι η διαδοχή μπορεί να είναι συνέπεια πολέμου».
Στρατιωτική ετοιμότητα και μετακινήσεις πυραύλων
Στο στρατιωτικό επίπεδο, οι αποκαλύψεις είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Πηγές αναφέρουν ότι εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων μετακινούνται στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ – σε απόσταση βολής από το Ισραήλ – καθώς και κατά μήκος των νότιων ακτών στον Περσικό Κόλπο, εντός εμβέλειας αμερικανικών βάσεων.
Το Reuters σημειώνει ότι η μετακίνηση αυτή εντάσσεται σε «στρατηγική διασποράς» ώστε να μειωθεί η πιθανότητα καταστροφής τους σε προληπτικό χτύπημα.
Παράλληλα, σύμφωνα με το BBC, ειδικές δυνάμεις και μονάδες Basij έχουν τεθεί σε επιφυλακή για εσωτερική ασφάλεια, με σχέδια για σημεία ελέγχου σε μεγάλες πόλεις.
Διπλωματικές επαφές και ρόλος Ρωσίας – Κατάρ – Ομάν
Ο Λαριτζανί φέρεται να διατηρεί ανοικτούς διαύλους με τη Ρωσία, το Κατάρ και το Ομάν, σε μια προσπάθεια διατήρησης περιφερειακής ισορροπίας. Το Al Jazeera επισημαίνει ότι η Τεχεράνη επιχειρεί να συνδυάσει στρατιωτική αποτροπή με διπλωματική κινητικότητα, ιδίως στο πυρηνικό ζήτημα.
Δυτικοί αναλυτές, μιλώντας στο Politico, εκτιμούν ότι η ιρανική ηγεσία δεν επιδιώκει άμεση σύγκρουση, αλλά επιθυμεί να διασφαλίσει ότι «οποιοδήποτε πλήγμα θα έχει υψηλό κόστος».
Σχέδια πολιτικής επιβίωσης
Πέραν των στρατιωτικών κινήσεων, το δημοσίευμα αναφέρεται και σε σενάρια πολιτικής διαδοχής. Στη λίστα πιθανών διαχειριστών της χώρας σε περίπτωση κρίσης φέρονται να περιλαμβάνονται ο Λαριτζανί, ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και ο πρώην πρόεδρος Χασάν Ρουχανί.
Το σκεπτικό, σύμφωνα με τους New York Times, είναι ότι πρόσωπα με «χαμηλότερο πολιτικό φορτίο» ίσως μπορέσουν να απορροφήσουν εσωτερικές αντιδράσεις.
Τι λένε τα διεθνή μέσα
Το BBC χαρακτηρίζει την κατάσταση «εύθραυστη ισορροπία τρόμου», ενώ το Reuters μιλά για «σκιώδη πόλεμο» που μπορεί να εξελιχθεί σε ευρύτερη σύγκρουση. Το Al Jazeera εστιάζει στη ρητορική αποτροπής της Τεχεράνης, ενώ το Foreign Affairs αναλύει το ενδεχόμενο η διαδοχή να πυροδοτήσει εσωτερική αστάθεια.
Νέα φάση έντασης στη Μέση Ανατολή
Η δημοσιοποίηση των σχεδίων αυτών από τους New York Times ενισχύει το κλίμα αβεβαιότητας. Η Τεχεράνη εμφανίζεται να λειτουργεί με στρατηγική «χειρότερου σεναρίου», ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν ανοικτό το ενδεχόμενο αυστηρότερων κυρώσεων ή ακόμη και στρατιωτικής επιλογής.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπάρχει ένταση, αλλά ποιο γεγονός θα λειτουργήσει ως καταλύτης. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής.
