ΤΡΑΜΠ: Το τελεσίγραφο των 28 σημείων που παρουσίασε ο Λευκός Οίκος στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει αρχίσει να διαμορφώνει ένα νέο γεωπολιτικό τοπίο, το οποίο πολλοί διεθνείς αναλυτές χαρακτηρίζουν ως «τη νέα πραγματικότητα της Ευρώπης μετά το 2025».
ΡΕΠΟΡΤΑΖ — Γιώργος Θεοχάρης-tilegrafimanews.gr
Το tilegrafimanews.gr συγκέντρωσε αποκλειστικές εκτιμήσεις ξένων πολιτικών συμβούλων, στρατιωτικών αναλυτών και διπλωματών, οι οποίοι βλέπουν πίσω από το σχέδιο Τραμπ μία νέα εκδοχή της ιστορικής «Γιάλτας», αυτή τη φορά χωρίς την Ευρώπη στο τραπέζι.
Ο δρ. Ρόμπερτ Κάλντγουελ, Αμερικανός γεωστρατηγικός αναλυτής με θητεία σε think tank της Ουάσινγκτον, τονίζει ότι η παρέμβαση των ΗΠΑ δεν είναι απλώς μια πρόταση ειρήνευσης, αλλά «το πρώτο αμερικανικό πλαίσιο που αναγνωρίζει de facto τις ρωσικές αξιώσεις στην Ανατολική Ουκρανία». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ επιχειρεί να κλείσει έναν πόλεμο που «απορροφά πολιτικό κεφάλαιο, χρήμα και στρατιωτικά αποθέματα από τις ΗΠΑ, την ώρα που η Κίνα αναρριχάται γεωπολιτικά».
Τι σημαίνει όμως αυτό στην πράξη; Διπλωμάτες με γνώση των συνομιλιών εξηγούν ότι το Κίεβο καλείται να αποδεχθεί την απώλεια ενός σημαντικού μέρους των ανατολικών εδαφών του, την παγίωση των γραμμών στη Ζαπορίζια και τη Χερσώνα, καθώς και τη δέσμευση ότι δεν θα ενταχθεί στο NATO στο προσεχές μέλλον. Αυτό το σημείο θεωρείται κρίσιμο, καθώς η Ουκρανία χάνει το βασικό της διαπραγματευτικό όπλο — την προοπτική συλλογικής ασφάλειας.
Σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, οι όροι αυτοί δεν διαμορφώθηκαν με βάση το ουκρανικό συμφέρον, αλλά «με γνώμονα το πώς θα παρουσιαστεί στον αμερικανικό λαό μια γρήγορη διπλωματική νίκη, χωρίς να εμπλακούν οι ΗΠΑ σε έναν πόλεμο χωρίς ημερομηνία λήξης». Όπως χαρακτηριστικά λέει ο Γάλλος ειδικός Ετιέν Μπερνάρ: «Η Ουάσινγκτον αποφάσισε να σταματήσει να χρηματοδοτεί έναν πόλεμο που δεν μπορεί να κερδηθεί χωρίς άμεση δυτική επέμβαση. Αντί για λύση, προσφέρει παύση χρόνου».
Τι γράφουν τα διεθνή πρακτορεία
Το Reuters ανέφερε ότι υψηλόβαθμοι Αμερικανοί αξιωματούχοι μίλησαν για «ισορροπία ανάμεσα στην ασφάλεια και τον ρεαλισμό», επιβεβαιώνοντας ότι το Κίεβο ενημερώθηκε πως «οι ΗΠΑ δεν θα συνεχίσουν επ’ αόριστον τη χρηματοδότηση ενός πολέμου χωρίς ξεκάθαρο ορίζοντα νίκης».
Το Associated Press αποκάλυψε ότι στο σχέδιο περιλαμβάνεται αναλυτικός μηχανισμός «αυτόματης επαναφοράς κυρώσεων κατά της Ρωσίας» σε περίπτωση νέας επίθεσης, κάτι που χαρακτηρίζεται «πολιτικά εύθραυστο» από ευρωπαίους διπλωμάτες.
Το AFP σημείωσε ότι οι Ευρωπαίοι «αιφνιδιάστηκαν» καθώς το σχέδιο δεν γράφτηκε στις Βρυξέλλες, αλλά παρουσιάστηκε ήδη ως τετελεσμένο.
Οι διεθνείς αναλυτές βλέπουν νέα πραγματικότητα
Ο Νορβηγός στρατιωτικός αναλυτής Κρίστιαν Φόλκενμπεργκ εκτιμά ότι το σχέδιο «παγώνει μια σύγκρουση, δεν την τερματίζει». Προσθέτει ότι η Ρωσία διατηρεί τη στρατιωτική υπεροχή στα νέα σύνορα και «οποιαδήποτε μελλοντική ουκρανική αντεπίθεση θα είναι πρακτικά αδύνατη». Η δε Ουκρανία, με μειωμένο στρατό, χωρίς πλήρη αντιαεροπορική κάλυψη και χωρίς προοπτική ένταξης στο NATO, «θα βρίσκεται σε μόνιμη κατάσταση στρατηγικής ασφυξίας».
Ο Αμερικανός καθηγητής Τζέιμς Κάρολ, ειδικός στα διεθνή συστήματα ασφαλείας, σημειώνει ότι το σχέδιο μοιάζει με «μια Κορέα της Μαύρης Θάλασσας», μια παγωμένη σύγκρουση όπου οι Ρώσοι διατηρούν την πρωτοβουλία κινήσεων και οι Ουκρανοί απλώς ελπίζουν ότι οι ΗΠΑ θα τηρήσουν τις νέες «εγγυήσεις ασφαλείας», οι οποίες ακόμη δεν έχουν νομικό πλαίσιο.
Τι σημαίνει για την Ευρώπη
Η Ευρώπη φαίνεται να βγαίνει βαθιά πληγωμένη. Σύμφωνα με εκτιμήσεις συμβούλων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το σχέδιο Τραμπ μετατρέπει τη Γηραιά Ήπειρο σε «παρατηρητή ενός αμερικανορωσικού παζαριού». Η Ευρώπη θα κληθεί να χρηματοδοτήσει μεγάλο μέρος της ανοικοδόμησης της Ουκρανίας, ενώ παράλληλα θα ζει με ένα νέο παγωμένο μέτωπο στα ανατολικά της.
Την ίδια στιγμή, ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας προειδοποιούν ότι η Μόσχα θα χρησιμοποιήσει το νέο status quo ως «καλώδιο πίεσης» με εργαλείο την ενέργεια, τις μεταναστευτικές ροές και τις κυβερνοεπιθέσεις.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, το σχέδιο μεταφέρει κρίσιμα μηνύματα:
• πόσο γρήγορα μπορεί να αλλάξει η δέσμευση των ΗΠΑ σε έναν σύμμαχο,
• πόσο εύκολα οι αρχές της διεθνούς νομιμότητας υποχωρούν μπροστά στον γεωπολιτικό ρεαλισμό,
• πόσο επικίνδυνο μπορεί να γίνει ένα «παγωμένο» μέτωπο στην Ευρώπη, ειδικά σε περιοχές όπου τα σύνορα αμφισβητούνται.
Διπλωματικές πηγές τονίζουν ότι το ΟΗΕ κινδυνεύει να μετατραπεί από θεματοφύλακα του διεθνούς δικαίου σε «γραφείο καταγραφής τετελεσμένων». Αυτό αποτελεί καμπανάκι και για την Ανατολική Μεσόγειο, όπου η Ελλάδα έχει άμεσο συμφέρον υπεράσπισης της εδαφικής ακεραιότητας και της διεθνούς νομιμότητας.
