Καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν εντείνεται, η Ευρώπη βρίσκεται υπό αυξανόμενη παρακολούθηση. Ποιες πιθανές απειλές αντιμετωπίζει και τι καθοδηγεί τη στρατηγική του μπλοκ;
Ανάλυση DW
Η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι ισχυρές χώρες του μπλοκ και το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν ζητήσει την τήρηση του διεθνούς δικαίου και έχουν καταδικάσει το καθεστώς του Ιράν. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχουν καταφέρει να διατυπώσουν μια κοινή προσέγγιση και εμφανίζονται διχασμένες, παραγκωνισμένες και αναποτελεσματικές καθώς εκτυλίσσεται μια μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή με πιθανές επιπτώσεις για την Ευρώπη και τον κόσμο.
Ωστόσο, μετά την επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη του Ιράν στην Κύπρο – έδαφος της ΕΕ – και τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του καθεστώτος σε περιουσιακά στοιχεία στις χώρες του Κόλπου, μπορεί η Ευρώπη να παραμείνει άπραγη; Οι ειδικοί παραδέχονται ότι οι ευρωπαϊκές δυνάμεις υιοθετούν μια αμυντική στρατηγική, αντί να εμπλέκονται στρατιωτικά.
Ο Κορνέλιους Άντεμπαρ, αναπληρωτής ερευνητής στο Γερμανικό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (DGAP), δήλωσε ότι τα κράτη μέλη της ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο είναι ενωμένα στη λήψη αμυντικών μέτρων σε περίπτωση επίθεσης σε μια ευρωπαϊκή χώρα και στην παροχή βοήθειας στα έθνη του Κόλπου με ό,τι μέσα μπορούν.
Ωστόσο, πρόσθεσε, διαφωνούν σχετικά με τους πολεμικούς στόχους του Τραμπ και τον βαθμό στον οποίο πρέπει να υποστηρίξουν τη δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν. «Δεν θα υπάρξει ενιαία θέση για τον πόλεμο», δήλωσε ο Άντεμπαρ στην DW. «Από την άλλη πλευρά, κανένα από τα κράτη/μέλη δεν θα εισέλθει άμεσα στον πόλεμο. Δεν θα διαδραματίσει ενεργό ρόλο δίπλα στις ΗΠΑ ή το Ισραήλ».
Η Ευρώπη υπό πίεση από τις ΗΠΑ
Την Τετάρτη, η υπεύθυνη Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λέβιτ, προειδοποίησε ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, αναμένει από «όλους τους Ευρωπαίους συμμάχους μας» να υποστηρίξουν τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Είπε ότι ο στόχος ήταν να «συντρίψουμε το αδίστακτο ιρανικό καθεστώς, που όχι μόνο απειλεί την Αμερική, αλλά και τους Ευρωπαίους συμμάχους μας». Νωρίτερα ο Τραμπ φάνηκε εκνευρισμένος από την καθυστέρηση στην ευρωπαϊκή υποστήριξη για τον πόλεμο. «Δεν έχουμε να κάνουμε με τον Ουίνστον Τσώρτσιλ», είπε ο Τραμπ για τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Ο Στάρμερ εξέφρασε αμφιβολίες για τη νομιμότητα του πολέμου, αν και επέτρεψε στις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν δύο βρετανικές βάσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν είναι μέλος της ΕΕ, αλλά είναι βασικό μέλος των Τριών Ευρωπαίων (E3), μαζί με τη Γαλλία και τη Γερμανία, οι οποίες είναι συνυπογράφουσες την πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν και αρχιτέκτονες της κοινής πολιτικής της ΕΕ για το Ιράν.
Αντιθέτως, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έλαβε επαίνους όταν επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο την Τετάρτη. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τον Μερτς ως εξαιρετικό ηγέτη, καθώς ο καγκελάριος συντάχθηκε μαζί του για την απαλλαγή από ένα «τρομερό» καθεστώς και επέτρεψε στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν την αεροπορική βάση Ράμσταϊν στη Γερμανία.
Εν τω μεταξύ, η Γαλλία έχει εγκρίνει την προσωρινή παρουσία αμερικανικών αεροσκαφών για προσγείωση σε ορισμένες γαλλικές βάσεις. Ωστόσο, η έγκριση ήρθε μόνο αφότου η Γαλλία εξασφάλισε εγγυήσεις ότι τα αεροσκάφη δεν θα χρησιμοποιηθούν για την πραγματοποίηση επιθέσεων κατά του Ιράν και θα λειτουργήσουν αποκλειστικά για «την υποστήριξη της άμυνας των εταίρων μας στην περιοχή», σύμφωνα με Γάλλο αξιωματούχο που επικαλείται το Reuters.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δήλωσε ότι η Ρώμη δεν έχει ακόμη λάβει κανένα αίτημα από τις ΗΠΑ για τη χρήση των βάσεών της. Ωστόσο, η Ιταλία έχει δηλώσει ότι μπορεί να παρέχει συστήματα αεράμυνας σε κράτη του Κόλπου. Ο Αντόνιο Τζιουστότσι, από το think tank Royal United Services Institute (RUSI) στο Λονδίνο, δήλωσε στην DW ότι η άδεια περιορισμένης χρήσης βάσεων ήταν «ένας συμβιβασμός υπό την πίεση των ΗΠΑ για να γίνει κάτι».
Το Ιράν απειλή για ΕΕ και Ηνωμένο Βασίλειο;
Η ιρανική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε βάση της Βρετανικής Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας στην Κύπρο έχει τρομάξει τους Ευρωπαίους, οι οποίοι έσπευσαν να στηρίξουν τη χώρα, με την Ιταλία, την Ελλάδα, την Ολλανδία και τη Γαλλία να στέλνουν πολεμικά πλοία στην Κύπρο. «Το Ιράν γνωρίζει πολύ καλά ότι πρόκειται για επίθεση σε κράτος της ΕΕ. Αλλά αυτό φαίνεται να είναι το θέμα. Η Τεχεράνη φαίνεται να έχει την πρόθεση όχι μόνο να επεκτείνει τον πόλεμο στα κράτη του Περσικού Κόλπου, αλλά και στην Ευρώπη», δήλωσε η Τρίτα Πάρζι, συνιδρύτρια και εκτελεστική αντιπρόεδρος του Ινστιτούτου Quincy. Αναφέρθηκε σε μια επίθεση σε γαλλική βάση στα ΗΑΕ και υποστήριξε ότι, σύμφωνα με το Ιράν, «για να μπορέσει να τελειώσει ο πόλεμος, η Ευρώπη πρέπει επίσης να πληρώσει ένα κόστος, αυτή φαίνεται να είναι η συλλογιστική».
Εν τω μεταξύ, ο επικεφαλής του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προειδοποίησε ότι η Τεχεράνη αποτελεί απειλή, όχι μόνο για το Ισραήλ, αλλά και για την Ευρώπη. Χαρακτήρισε το Ιράν ως «εξαγωγέα χάους» υπεύθυνο για «τρομοκρατικές συνωμοσίες και απόπειρες δολοφονίας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν σε ευρωπαϊκό έδαφος».
Η κορυφαία διπλωμάτης της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, δήλωσε ότι ενώ δεν υπάρχει ακόμη μεταναστευτική πίεση, η ΕΕ πρέπει να προετοιμαστεί εάν ο πόλεμος συνεχιστεί.
Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι η Ευρώπη μπορεί να αντιμετωπίσει μια μεγαλύτερη απειλή εάν επιλέξει να εμπλακεί άμεσα με το Ιράν. «Εάν οι Ευρωπαίοι εμπλακούν, τότε μπορεί να υπάρξει απειλή. Αυτή είναι μια βρετανική και γαλλική ανησυχία», δήλωσε ο Τζιουστότσι.
«Αυτός δεν είναι ο πόλεμός μας»
Ο Άντεμπαρ του DGAP δήλωσε ότι το μπλοκ δεν έχει συνοχή με τις χώρες να δίνουν προτεραιότητα στα εθνικά τους συμφέροντα και στο εγχώριο δημόσιο αίσθημα. Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, έχει αντιταχθεί σθεναρά στον πόλεμο και αρνήθηκε να δώσει στις ΗΠΑ οποιαδήποτε πρόσβαση στις βάσεις τους για να επιτεθούν στο Ιράν, εκφράζοντας και το δημόσιο αίσθημα στη χώρα. Ο Τραμπ έκτοτε απείλησε να διακόψει τους εμπορικούς δεσμούς με την Ισπανία. Κάποιοι χαιρετίζουν τη θέση της Ισπανίας ως γενναία, αλλά ο Άντεμπαρ θεωρεί ότι η Ισπανία βρίσκεται σε μειοψηφία στην πλήρη αντίθεσή της στον πόλεμο.
Η πολιτική της Γερμανίας φαίνεται να βρίσκεται στο άλλο άκρο του φάσματος. «Καθισμένος στο Οβάλ Γραφείο, ο Γερμανός καγκελάριος φαινόταν να φροντίζει μόνο τα γερμανικά συμφέροντα. Φαίνεται να επικεντρώνεται στο πώς η Γερμανία μπορεί να τα πάει καλά με τις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Άντεμπαρ. Ο Μερτς απέφυγε να αντιμιλήσει δημόσια στον Τραμπ, φοβούμενος ένα ξέσπασμά του. Οι ειδικοί ανέφεραν ότι οι περισσότερες χώρες στην Ευρώπη επικεντρώνονται στην Ουκρανία και στις οικονομικές επιπτώσεις της ρήξης στις διατλαντικές σχέσεις.
«Υπάρχει η αίσθηση ότι αυτός δεν είναι ο πόλεμός μας τώρα, έχουμε την Ουκρανία να ανησυχούμε», πρόσθεσε ο Άντεμπαρ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κάλλας, επικεφαλής Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ, δήλωσε ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα βλάψει την Ουκρανία, καθώς ο στρατιωτικός εξοπλισμός που απαιτείται στον πόλεμο με τη Ρωσία μετακινείται στη Μέση Ανατολή, όπως τα συστήματα αεράμυνας. Επιπλέον, προειδοποίησε ότι καθώς οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται και οι χώρες του Κόλπου που δέχονται επίθεση επιβραδύνουν τη ροή πετρελαίου, η Ρωσία θα βρει περισσότερους αγοραστές για το αργό της πετρέλαιο. Αυτά τα χρήματα θα γεμίσουν το πολεμικό σεντούκι της Ρωσίας για να συνεχίσει τις επιθέσεις της στην Ουκρανία και να κρατήσει την Ευρώπη σε αγωνία.
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
