Πόλεμος Ιράν–ΗΠΑ: Στη σκιά των εξελίξεων που μεταδίδουν λεπτό προς λεπτό διεθνή πρακτορεία όπως το Reuters, η στρατιωτική επιχείρηση των Ηνωμένων Πολιτειών κατά του Ιράν εξελίσσεται στο μεγαλύτερο πολιτικό και γεωστρατηγικό στοίχημα της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η απόφαση για στοχευμένα πλήγματα στην Τεχεράνη και η επιχείρηση που οδήγησε στον θάνατο του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, αλλάζουν δραματικά τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή και δοκιμάζουν τα όρια της αμερικανικής εσωτερικής πολιτικής.
Από το «America First» στη στρατιωτική κλιμάκωση
Ο Τραμπ οικοδόμησε την πολιτική του ταυτότητα πάνω στο σύνθημα «America First», υποσχόμενος τερματισμό των «αιώνιων πολέμων». Ωστόσο, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η επιχείρηση στο Ιράν αποτελεί ήδη την όγδοη στρατιωτική δράση εξωτερικού χαρακτήρα μέσα σε δεκατρείς μήνες. Το επιχείρημα του Λευκού Οίκου είναι ότι επρόκειτο για «προληπτική ενέργεια» με στόχο την αποτροπή βαλλιστικής και πυρηνικής απειλής.
Στρατιωτικοί αναλυτές που μίλησαν στο CNN επισημαίνουν ότι η επιχείρηση ήταν υψηλής ακρίβειας, βασισμένη σε πληροφορίες πολλών μηνών. Ωστόσο προειδοποιούν πως η εξουδετέρωση της ηγεσίας δεν σημαίνει αυτόματα αποσταθεροποίηση του καθεστώτος, ενώ ο κίνδυνος παρατεταμένης σύγκρουσης παραμένει ορατός.
Διχασμένο το Κογκρέσο – Ρεπουμπλικανοί στηρίζουν, Δημοκρατικοί αντιδρούν
Στις ΗΠΑ, η πολιτική αντιπαράθεση κορυφώνεται. Οι περισσότεροι Ρεπουμπλικανοί στηρίζουν την επιχείρηση, θεωρώντας ότι εξουδετερώνει έναν διαχρονικό αντίπαλο της Ουάσιγκτον. Οι Δημοκρατικοί, αντίθετα, κατηγορούν τον πρόεδρο ότι παρέκαμψε το Κογκρέσο, ζητώντας ψηφοφορία για τον περιορισμό των πολεμικών εξουσιών του.
Σύμφωνα με το BBC News, στο Καπιτώλιο εξετάζεται ψήφισμα που θα απαιτεί έγκριση του νομοθετικού σώματος για περαιτέρω επιχειρήσεις. Παράλληλα, μέρος του κινήματος MAGA εμφανίζεται διχασμένο, με ορισμένους να κατηγορούν τον Τραμπ ότι εγκαταλείπει την απομονωτική ρητορική του.
Το μεγάλο γεωπολιτικό ρίσκο
Η ουσία του στοιχήματος είναι διπλή: στρατιωτική και πολιτική. Αν το καθεστώς στην Τεχεράνη αποδυναμωθεί και οδηγηθεί σε μετάβαση, ο Τραμπ μπορεί να καταγράψει ιστορική επιτυχία. Αν όμως το Ιράν συσπειρωθεί, περάσει σε καθεστώς στρατιωτικού ελέγχου από τους Φρουρούς της Επανάστασης και κλιμακώσει τις επιθέσεις, τότε η σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί σε μακροχρόνια περιφερειακή κρίση.
Αναλυτές του Al Jazeera τονίζουν ότι η Τεχεράνη διαθέτει ασύμμετρα εργαλεία: δίκτυα συμμάχων, πυραυλικές δυνατότητες και επιρροή σε Λίβανο, Συρία και Ιράκ. Μια ευρεία ανάφλεξη θα επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο, τις τιμές ενέργειας και τις σχέσεις Ουάσιγκτον–Ευρώπης.
Η διαδοχή στην Τεχεράνη
Μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, ενεργοποιείται η διαδικασία διαδοχής μέσω της Συνέλευσης των Ειδικών. Οι στρατιωτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι Φρουροί της Επανάστασης θα επιχειρήσουν να ελέγξουν τη μεταβατική περίοδο, ενισχύοντας τη σκληρή γραμμή. Η εσωτερική ισορροπία δυνάμεων θα καθορίσει αν το Ιράν θα κινηθεί προς περιορισμένη εκτόνωση ή προς γενικευμένη σύγκρουση.
Επιπτώσεις στις ΗΠΑ και διεθνώς
Ο Τραμπ γνωρίζει ότι το πολιτικό κόστος θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και το αποτέλεσμα της σύγκρουσης. Εάν η επιχείρηση οδηγήσει σε σύντομη αποκλιμάκωση, θα ενισχύσει το αφήγημα ισχύος. Αν όμως απαιτηθεί μακρά στρατιωτική εμπλοκή, οι ενδιάμεσες εκλογές ενδέχεται να επηρεαστούν.
Διεθνή μέσα επισημαίνουν ότι η κρίση μπορεί να επηρεάσει και άλλα ανοιχτά μέτωπα, όπως η ανοικοδόμηση της Γάζας και η ισορροπία δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλεί σε αυτοσυγκράτηση, ενώ ο ΟΗΕ συγκαλεί εκτάκτως το Συμβούλιο Ασφαλείας.
Όλες οι τελευταίες εξελίξεις στον πόλεμο Ιράν–ΗΠΑ
• Νέο κύμα ισραηλινών επιθέσεων σε βαλλιστικές εγκαταστάσεις κοντά στην Τεχεράνη.
• Ιρανικά αντίποινα σε στρατηγικούς στόχους στον Κόλπο και επίθεση στο λιμάνι του Ντουμπάι.
• Αυξημένα μέτρα ασφαλείας σε αμερικανικές βάσεις σε Ιράκ και Συρία.
• Άνοδος των τιμών πετρελαίου και αναταραχή στις διεθνείς αγορές.
• Διπλωματική σύγκρουση ΗΠΑ–Ιράν στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
• Συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης από ΝΑΤΟ και ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Τα διεθνή πρακτορεία συγκλίνουν στην εκτίμηση ότι βρισκόμαστε σε κομβική καμπή. Το επόμενο βήμα της Τεχεράνης και η αντοχή της αμερικανικής πολιτικής σκηνής θα καθορίσουν εάν ο πόλεμος θα παραμείνει περιορισμένος ή θα εξελιχθεί σε ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η φωτιά της Τεχεράνης δεν είναι μόνο γεωπολιτική πρόκληση· είναι το προσωπικό στοίχημα που μπορεί είτε να τον δικαιώσει ιστορικά είτε να τον κάψει πολιτικά.
