ΠΟΛΕΜΟΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Αναβρασμός επικρατεί στις διπλωματικές πρωτεύουσες μετά τη νέα αποκάλυψη της Washington Post, σύμφωνα με την οποία ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν απαίτησε από τον Ντόναλντ Τραμπ την παράδοση του Ντονέτσκ ως «βασική προϋπόθεση» για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης – tilegrafimanews.gr
Η αποκάλυψη, που επιβεβαιώθηκε από δύο ανώτερους αξιωματούχους με γνώση των συνομιλιών, δείχνει ότι η Μόσχα επιδιώκει να μετατρέψει το μέτωπο σε παγωμένη σύγκρουση, αλλά με το Ντονέτσκ υπό ρωσικό έλεγχο. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ένας Ευρωπαίος διπλωμάτης στους Financial Times, «είναι σαν να ζητάς από τους Ουκρανούς να κόψουν το ίδιο τους το πόδι και να το παραδώσουν».
Η μυστική τηλεφωνική συνομιλία Πούτιν–Τραμπ
Η τηλεφωνική επικοινωνία πραγματοποιήθηκε την περασμένη Πέμπτη, με το Κρεμλίνο να επιδιώκει μια «συμφωνία ανταλλαγής» που θα περιλάμβανε την παραχώρηση της Ζαπορίζια και της Χερσώνας, με αντάλλαγμα τον πλήρη έλεγχο του Ντονέτσκ. Σύμφωνα με την Reuters, ο Ρώσος πρόεδρος εμφανίστηκε αμετακίνητος, υπογραμμίζοντας πως «η ρωσική κυριαρχία δεν αποτελεί αντικείμενο διαπραγμάτευσης».
Ο Ντόναλντ Τραμπ, που επιδιώκει να εμφανιστεί ως «διαμεσολαβητής ειρήνης», δεν απάντησε άμεσα στο αίτημα. Μία ημέρα αργότερα, στη συνάντησή του με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι στον Λευκό Οίκο, δήλωσε: «Ήρθε η ώρα να σταματήσει το αίμα και να γίνει μια ΣΥΜΦΩΝΙΑ. Ας αποφασίσει η Ιστορία ποιος νίκησε».
Ωστόσο, Ουκρανοί αξιωματούχοι, μιλώντας στην BBC News, υποστήριξαν ότι «ο Πούτιν δεν ζητά ειρήνη, ζητά υποταγή».
Οι αντιδράσεις της Ουκρανίας και η θέση της Ευρώπης
Η κυβέρνηση Ζελένσκι απέρριψε αμέσως κάθε σκέψη παραχώρησης εδαφών. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Ουκρανίας δήλωσε ότι «καμία διαπραγμάτευση δεν θα περιλαμβάνει ανταλλαγή εθνικού εδάφους έναντι ψεύτικης ειρήνης». Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανέλαβε, μέσω του Ύπατου Εκπροσώπου Ζοζέπ Μπορέλ, πως «η υποχώρηση μπροστά στη ρωσική βία θα αποτελούσε στρατηγική αυτοκτονία για την ήπειρο».
Διπλωματικές πηγές στις Βρυξέλλες τονίζουν ότι πίσω από τη στάση Πούτιν κρύβεται η επιδίωξη να δοκιμάσει την ενότητα της Δύσης ενόψει του χειμώνα και να διασπάσει τη στήριξη προς το Κίεβο. Η Deutsche Welle μετέδωσε πως «η απαίτηση Πούτιν είναι μήνυμα προς τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι η Μόσχα θεωρεί το Ντονέτσκ μη διαπραγματεύσιμο».
Οι ΗΠΑ ανάμεσα στην πίεση και τον ρεαλισμό
Στην Ουάσιγκτον, η διαρροή της συνομιλίας προκάλεσε πολιτικό σεισμό. Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί γερουσιαστές κατηγορούν την κυβέρνηση Τραμπ ότι επιχειρεί «ανεπίσημη συμφωνία» με τη Μόσχα χωρίς ενημέρωση του Κογκρέσου. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑαρνήθηκε να σχολιάσει «ιδιωτικές συνομιλίες», επιβεβαιώνοντας ωστόσο ότι «οι Ηνωμένες Πολιτείες παραμένουν προσηλωμένες στην ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας».
Αναλυτές του Council on Foreign Relations εκτιμούν ότι η στρατηγική Τραμπ προσανατολίζεται στη μείωση της αμερικανικής εμπλοκής και στη μετάθεση της πίεσης στην Ευρώπη. Όπως γράφει η New York Times, «ο Τραμπ επιδιώκει μια διπλωματία ταχείας απόδοσης, ακόμη και αν θυσιάσει τη σταθερότητα της περιοχής».
Οι ρωσικές προθέσεις και η σιωπηλή προπαγάνδα
Η Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Ρωσικής Δούμας εξέδωσε ανακοίνωση όπου χαρακτηρίζει «παραποιημένες» τις πληροφορίες, υποστηρίζοντας ότι «ο Πρόεδρος Πούτιν δεν θέτει τελεσίγραφα, αλλά αναζητά ρεαλιστική ειρήνη». Παράλληλα, ρωσικά ΜΜΕ, όπως το Russia Today, έδωσαν έμφαση στο ότι η «πρόταση Πούτιν» φέρεται να περιλαμβάνει «σεβασμό των ρωσόφωνων πληθυσμών».
Η στάση αυτή προκάλεσε ειρωνικά σχόλια σε δυτικούς αναλυτές. Η Al Jazeera σημειώνει ότι «το Κρεμλίνο μιλά για ρεαλισμό, αλλά εννοεί παράδοση». Το CNN προσθέτει πως «ο Πούτιν επιχειρεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως ειρηνοποιό, ενώ συνεχίζει τις επιθέσεις στις ουκρανικές υποδομές».
Το αδιέξοδο στο πεδίο των επιχειρήσεων
Παράλληλα, οι γραμμές του μετώπου παραμένουν ουσιαστικά παγωμένες. Η Ρωσία ελέγχει περίπου το 20 % του ουκρανικού εδάφους, χωρίς ωστόσο να μπορεί να επιτύχει στρατιωτικό αιφνιδιασμό. Οι ουκρανικές δυνάμεις επιμένουν σε θέσεις γύρω από την Αβντιίβκα, ενώ τα ρωσικά πυρά συνεχίζουν να πλήττουν ενεργειακές εγκαταστάσεις ενόψει χειμώνα.
Η Reuters αναφέρει πως «οι Ρώσοι επιδιώκουν να εξαντλήσουν ψυχολογικά τον ουκρανικό πληθυσμό, χρησιμοποιώντας τον φόβο του ψύχους ως όπλο». Από την άλλη, αξιωματούχοι του ΝΑΤΟ δήλωσαν στην Politico Europe ότι «η στασιμότητα ίσως είναι στρατηγική επιλογή για να αναγκαστεί η Ουκρανία να διαπραγματευθεί υπό πίεση».
Το διεθνές σκηνικό πριν τη σύνοδο της Βουδαπέστης
Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, Τραμπ και Πούτιν θα συναντηθούν στη Βουδαπέστη στα τέλη Νοεμβρίου, με τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν να αναλαμβάνει ρόλο διαμεσολαβητή. Το ΝΑΤΟ έχει ήδη προειδοποιήσει ότι «οποιαδήποτε συμφωνία που δεν διασφαλίζει την ανεξαρτησία της Ουκρανίας θα αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την ήπειρο».
Η Le Monde σχολιάζει πως «η Μόσχα επιχειρεί να εκμεταλλευθεί την αλλαγή ισορροπιών στις ΗΠΑ και να επιβάλει διπλωματικά τετελεσμένα πριν τον χειμώνα».
Ο ψυχρός ρεαλισμός της Μόσχας
Η αποκάλυψη της Washington Post δεν είναι απλώς μια διαρροή· είναι προειδοποίηση για τη νέα φάση ενός πολέμου φθοράς. Η Ρωσία δοκιμάζει τις αντοχές της Δύσης, η Ευρώπη αναζητά κοινή στάση, και η Ουκρανία παραμένει εγκλωβισμένη ανάμεσα στη μαρτυρική άμυνα και τη διεθνή κόπωση.
Αν τελικά το Ντονέτσκ γίνει αντικείμενο διαπραγμάτευσης, δεν θα είναι το τέλος του πολέμου αλλά η αρχή ενός νέου ψυχρού διλήμματος: πόσο κοστίζει η ειρήνη όταν θυσιάζεις την αλήθεια;
