ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Η παγκόσμια κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις τελευταίες εξελίξεις γύρω από το ενδεχόμενο τριμερούς συμφωνίας για την Ουκρανία, με πρωταγωνιστές τον Ντόναλντ Τραμπ, τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και τον Βλαντίμιρ Πούτιν.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Οι προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί μετά τις πρώτες επαφές στον Λευκό Οίκο κατέρρευσαν γρήγορα, καθώς η Μόσχα κράτησε αποστάσεις, αφήνοντας ανοιχτό μεν το παράθυρο για συνομιλίες, αλλά απορρίπτοντας προς το παρόν συνάντηση κορυφής.
Σύμφωνα με την ανάλυση του CNN, το Κρεμλίνο δεν έχει κανέναν λόγο να δεχθεί άμεσα μια κατ’ ιδίαν συνάντηση Πούτιν – Ζελένσκι. Οι Ρώσοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι συνομιλίες υψηλού επιπέδου απαιτούν προσεκτική προετοιμασία, ενώ η Μόσχα επιμένει πως οποιαδήποτε τελική συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει και τη διεξαγωγή εκλογών στην Ουκρανία – αίτημα που το Κίεβο απορρίπτει λόγω του στρατιωτικού νόμου.
Οι επιφυλάξεις της Μόσχας
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια συνάντηση με τον Ζελένσκι θα ήταν για τον Πούτιν πολιτική ομολογία αποτυχίας. Ο Ρώσος πρόεδρος έχει επενδύσει σε μια αφήγηση που παρουσιάζει τον Ουκρανό ηγέτη ως «παράνομο» και «μαριονέτα της Δύσης». Το να καθίσει μαζί του στο ίδιο τραπέζι θα υπονόμευε αυτή τη ρητορική, εκθέτοντάς τον στο εσωτερικό.
Όπως τονίζει το Carnegie Russia Eurasia Center, ο Πούτιν βλέπει τον πόλεμο όχι τόσο ως σύγκρουση με την Ουκρανία, αλλά ως ευρύτερη αντιπαράθεση με τη Δύση. Έτσι, δεν θεωρεί κρίσιμη μια συνάντηση με τον Ζελένσκι, εκτός αν είναι σίγουρος ότι θα αποφέρει παραχωρήσεις που θα δικαιολογούσαν την κίνηση αυτή.
Ο ρόλος του Τραμπ
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται πρόθυμος να αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή, παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως «διευκολυντή» μιας πιθανής διευθέτησης. Ο ίδιος υποστήριξε ότι ξεκίνησε τις διευθετήσεις για συνάντηση κορυφής, ωστόσο λίγες ώρες αργότερα αναγνώρισε ότι «οι αποφάσεις λαμβάνονται από τους ίδιους τους ηγέτες».
Η εφημερίδα New York Times σημειώνει ότι ο Πούτιν αξιοποιεί τη διάθεση του Τραμπ να χαλαρώσει τους όρους των συνομιλιών, αποκομίζοντας ήδη κέρδη: μια μεγάλη σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα, την υποχώρηση των ΗΠΑ από την απαίτηση για κατάπαυση του πυρός πριν τις διαπραγματεύσεις και την παύση συζητήσεων για νέες κυρώσεις.
Η ουκρανική στάση
Από την πλευρά του, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι δηλώνει πως είναι ανοιχτός στον διάλογο, αλλά όχι στην παράδοση ουκρανικών εδαφών. Το BBC υπενθυμίζει ότι το Κίεβο απορρίπτει σταθερά τα ρωσικά αιτήματα για αναγνώριση της κατοχής περιοχών όπως το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ. Παράλληλα, το ουκρανικό επιτελείο θεωρεί ότι οι διαπραγματεύσεις χρησιμοποιούνται από τη Μόσχα για κερδισμένο χρόνο, την ώρα που οι στρατιωτικές επιθέσεις συνεχίζονται.
Οι διεθνείς αντιδράσεις
Τα μεγάλα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων καταγράφουν επιφυλακτικότητα:
• Το Reuters αναφέρει ότι η Ρωσία δεν δείχνει πρόθυμη να συναντηθεί στο ανώτατο επίπεδο, αλλά εξετάζει το ενδεχόμενο συνομιλιών σε μεσαίο ή υψηλό υπηρεσιακό επίπεδο, πιθανώς στην Κωνσταντινούπολη.
• Το Associated Press (AP) σημειώνει ότι οι πιέσεις του Τραμπ προς τον Ζελένσκι δεν έχουν ακόμη αποφέρει καρπούς, ενώ η Ρωσία εντείνει ξανά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις με μαζικές επιθέσεις drones.
• Το Deutsche Welle σχολιάζει ότι ο Πούτιν δεν θέλει να εμφανιστεί ως ηγέτης που υποχωρεί, αλλά ούτε και να δώσει την εικόνα ότι αρνείται την ειρήνη.
Τα σενάρια για τις επόμενες κινήσεις
Η ρωσική πλευρά φαίνεται να προσανατολίζεται σε μια σειρά συνομιλιών σε ουδέτερο έδαφος, πιθανόν στην Τουρκία, με αντιπροσωπείες υψηλού κύρους αλλά χωρίς παρουσία ηγετών. Αυτό θα της επιτρέψει να κερδίσει χρόνο, να μετρήσει τις προθέσεις του Τραμπ και να αποφύγει μια άμεση συνάντηση με τον Ζελένσκι.
Για την Ουκρανία, η συμμετοχή σε τέτοιες συνομιλίες είναι δίκοπο μαχαίρι: αφενός μπορεί να δείξει πρόθεση ειρήνης, αφετέρου κινδυνεύει να βρεθεί υπό πίεση για παραχωρήσεις.
Η μεγάλη εικόνα
Η διεθνής κοινότητα αναγνωρίζει ότι η πιθανότητα μιας άμεσης συμφωνίας είναι περιορισμένη. Ο Πούτιν εμφανίζεται αμετακίνητος σε βασικά του αιτήματα, ο Ζελένσκι δεν μπορεί πολιτικά να τα δεχθεί και ο Τραμπ προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη επίδειξης επιτυχίας και την πραγματικότητα του πολέμου.
Όπως σχολιάζει το CNN, «το μοναδικό που μένει ανοιχτό είναι ποιον θα κατηγορήσει ο Τραμπ όταν ναυαγήσει και αυτή η προσπάθεια ειρήνευσης». Μέχρι τότε, η σύγκρουση συνεχίζεται, οι απώλειες αυξάνονται και το αδιέξοδο παραμένει.
