Γαλλία: Η Γαλλία, ο δεύτερος μεγαλύτερος πυλώνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά τη Γερμανία, βρίσκεται ξανά σε τροχιά πολιτικής κρίσης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Η κυβέρνηση του πρωθυπουργού Φρανσουά Μπαϊρού δοκιμάζεται σκληρά ενόψει της ψήφου εμπιστοσύνης στη Γαλλική Εθνοσυνέλευση στις 8 Σεπτεμβρίου 2025. Οι αγορές έχουν ήδη προεξοφλήσει τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης: το Παρίσι βλέπει τις μετοχές του να υποχωρούν και τις αποδόσεις των γαλλικών ομολόγων να αυξάνονται, μεταδίδοντας αβεβαιότητα σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Η κρίση αυτή δεν είναι εσωτερικό ζήτημα της Γαλλίας. Οι επιπτώσεις αγγίζουν άμεσα την ευρωπαϊκή οικονομία και, φυσικά, την Ελλάδα, η οποία παραμένει μια από τις πιο ευάλωτες χώρες της ΕΕ λόγω του υψηλού δημόσιου χρέους της.
Οι πρώτες δονήσεις στις αγορές
Τις τελευταίες ημέρες, το Χρηματιστήριο Αθηνών κατέγραψε πτώση 1,8%, επηρεασμένο από τις αναταράξεις στο Παρίσι. Οι αποδόσεις των ελληνικών δεκαετών ομολόγων κινούνται προς τα πάνω, αν και ήπια, σε αντίθεση με τις γαλλικές που σημειώνουν πιο απότομη άνοδο. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι επενδυτές βλέπουν την κρίση της Γαλλίας ως πιθανό προοίμιο μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής αναταραχής.
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα ένα «μαξιλάρι» ασφαλείας 44 δισ. ευρώ και εμφανίζει πρωτογενή υπερπλεονάσματα, όπως έχει καταγράψει το Υπουργείο Οικονομικών. Ωστόσο, η ύπαρξη του υψηλότερου δημόσιου χρέους στην ΕΕ σημαίνει ότι, σε περίπτωση βαθιάς κρίσης στη Γαλλία, η χώρα μας μπορεί να γίνει στόχος κερδοσκοπικών πιέσεων.
Η πολιτική διάσταση στη Γαλλία
Η Γαλλία έχει βρεθεί τέσσερις φορές σε διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης από το καλοκαίρι του 2024. Αν ο Μπαϊρού χάσει την ψήφο εμπιστοσύνης στις 8 Σεπτεμβρίου, το σενάριο νέων εκλογών τον Οκτώβριο φαντάζει αναπόφευκτο. Το Εθνικό Συναγερμό της Μαρίν Λε Πεν, με ισχυρά εθνικιστικά χαρακτηριστικά, προβάλλει ως βασικός διεκδικητής.
Η πιθανότητα ανάδειξης ενός εθνοκεντρικού κυβερνητικού σχήματος στη Γαλλία ανησυχεί τις Βρυξέλλες. Η χώρα, που αποτελεί ιδρυτικό μέλος της ΕΕ, κινδυνεύει να μετατραπεί σε εστία φυγόκεντρων δυνάμεων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο που η προεδρία των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ ενισχύει αντίστοιχα ρεύματα σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Ο αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή οικονομία
Η κρίση στη Γαλλία θα έχει τριπλή επίπτωση:
1. Μετοχές – Η πτώση των ευρωπαϊκών μετοχών αναμένεται να εξανεμίσει τα κέρδη που σημειώθηκαν μετά τον εμπορικό πόλεμο που ξεκίνησε ο Τραμπ. Η μείωση της κεφαλαιοποίησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θα επιταχύνει την ύφεση, πλήττοντας κυρίως τις εξαγωγικές οικονομίες και κατ’ επέκταση τον τουρισμό της Ελλάδας.
2. Ομόλογα – Το κόστος δανεισμού των κρατών–μελών θα εκτιναχθεί. Η Ελλάδα, με ήδη υψηλό χρέος, μπορεί να βρεθεί σε δύσκολη θέση, παρά τη θετική αξιολόγηση που έχει λάβει από τον EFSF/ESM για τη δημοσιονομική της πορεία.
3. Αμυντικές δαπάνες – Τα κράτη-μέλη έχουν δεσμευτεί στο ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις δαπάνες τους στο 5% του ΑΕΠ έως το 2035. Η άνοδος του κόστους δανεισμού θα δυσκολέψει την επίτευξη αυτού του στόχου, δημιουργώντας νέο κύκλο πιέσεων.
Η ελληνική οπτική
Η Ελλάδα βρίσκεται σε πιο σταθερή φάση σε σχέση με το παρελθόν, αλλά η διεθνής συγκυρία παραμένει εύθραυστη. Ο τουρισμός –η βαριά βιομηχανία της χώρας– μπορεί να δεχθεί ισχυρό πλήγμα αν η ευρωπαϊκή ύφεση περιορίσει το διαθέσιμο εισόδημα των επισκεπτών.
Επιπλέον, η άνοδος των επιτοκίων θα περιορίσει τη δυνατότητα στήριξης των νοικοκυριών και επιχειρήσεων μέσω δημοσιονομικών παρεμβάσεων. Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις και ήδη η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει προειδοποιήσει ότι μια σοβαρή αποσταθεροποίηση στη Γαλλία θα έχει συνέπειες για ολόκληρη την ευρωζώνη.
Η απάντηση της ΕΕ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει διαμορφώσει νέους μηχανισμούς στήριξης μετά την κρίση χρέους του 2010 και την πανδημία, όπως το Ταμείο Ανάκαμψης. Ωστόσο, η τρέχουσα κατάσταση είναι πιο σύνθετη: η Ένωση πρέπει να χρηματοδοτήσει ταυτόχρονα τις αυξημένες αμυντικές δαπάνες (μέσω του νέου προγράμματος ReArmEU 2030) και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.
Το 50% των νέων κοινοτικών κονδυλίων –ύψους 2,8 τρισ. ευρώ– θα κατευθυνθεί σε αυτούς τους δύο τομείς, αφήνοντας μικρότερο περιθώριο για άμεση στήριξη κρατών–μελών σε περίπτωση χρηματοπιστωτικής καταιγίδας.
Πού βαδίζει η Ευρώπη;
Αναλυτές εκτιμούν ότι η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε έναν νέο κύκλο κρίσης, όπου η πολιτική αστάθεια μπορεί να γίνει οικονομικός καταλύτης. Αν η Γαλλία οδηγηθεί σε εκλογές με πιθανή άνοδο της Λε Πεν, το σοκ θα ξεπεράσει τα στενά οικονομικά όρια. Θα επηρεάσει τις στρατηγικές ισορροπίες της ΕΕ, τον ρόλο της στην παγκόσμια οικονομία και τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ.
Η Ελλάδα, παρά τα δημοσιονομικά της επιτεύγματα, δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη. Οι χρηματαγορές λειτουργούν αλυσιδωτά και η χώρα μας, λόγω ιστορικής εμπειρίας, είναι πάντα στο μικροσκόπιο.
Η πολιτική κρίση στη Γαλλία δεν είναι μια τοπική ιστορία. Αποτελεί κομβικό τεστ για τη συνοχή της ΕΕ και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας. Η Ελλάδα, με την εμπειρία της κρίσης χρέους, γνωρίζει καλύτερα από πολλούς τι σημαίνει να βρεθείς στο μάτι του κυκλώνα.
Η δήλωση Καραμανλή πριν 50 χρόνια ότι «η Δημοκρατία δεν εκδικείται» αποκτά νέο νόημα σήμερα: η Ευρώπη πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει πολιτικές αναταράξεις χωρίς να καταρρεύσει η οικονομική της σταθερότητα.
