Ρωσία: Η εικόνα του πολέμου στην Ουκρανία μετακινείται σταθερά από το πεδίο των μετώπων προς τις αρτηρίες της επιμελητείας.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Τους τελευταίους δύο μήνες, η Μόσχα κλιμακώνει ένα στοχευμένο μπαράζ κατά των σιδηροδρομικών υποδομών: όχι μόνο ράγες και σταθμούς, αλλά κυρίως ηλεκτρομηχανές, συρμούς έλξης και υποσταθμούς που τροφοδοτούν με ρεύμα τις γραμμές.
Ο στόχος είναι διάφανος: αν «σπάσει» η αλυσίδα των μεταφορών, ο ουκρανικός ανεφοδιασμός (στρατιωτικός και πολιτικός) καθυστερεί, ακριβαίνει ή—στην κρίσιμη στιγμή—καταρρέει. Σύμφωνα με ρεπορτάζ της RFE/RL, Ουκρανοί αξιωματούχοι και αναλυτές περιγράφουν συστηματικές επιδρομές με drones που παρακολουθούν μηχανές, εντοπίζουν χώρους στάθμευσης και προσβάλλουν τον «σπάνιο» στόχο: τον μηχανοκίνητο στόλο έλξης, που δεν αντικαθίσταται εύκολα και χρειάζεται εξειδικευμένη συντήρηση.
Η στροφή αυτή δεν είναι θεωρητική∙ καταγράφεται μετρήσιμα. Διεθνής ανταπόκριση επισημαίνει ότι τον Σεπτέμβριο και τις αρχές Οκτωβρίου η Ρωσία έπληττε σχεδόν καθημερινά σιδηροδρομικές εγκαταστάσεις, με περιστατικά που αφορούσαν ακόμη και επιβατικές αμαξοστοιχίες, αναγκάζοντας την Ukrzaliznytsia να μιλήσει για «συστηματικές επιθέσεις» στη «γραμμή ζωής» της χώρας. Το μοτίβο δεν περιορίζεται στις ράγες: σταθμοί, αμαξοστάσια, υποσταθμοί ισχύος και αποθήκες logistics δέχονται συνδυαστικά πλήγματα.
Το νέο δόγμα στηρίζεται σε μια απλή λογική επιμελητείας: οι ράγες αντικαθίστανται σχετικά γρήγορα και τα βαγόνια υπάρχουν σε αφθονία, αλλά οι ηλεκτρομηχανές είναι λίγες, ακριβές και δύσκολα επισκευάσιμες υπό πυρά. Όπως καταγράφει ρεπορτάζ της Kyiv Independent, οι επιθέσεις έχουν «λογική σημείου»: χτυπούν εκεί που η επισκευή καθυστερεί, όπου ο στόλος κινείται αργά, όπου η ενέργεια είναι απολύτως αναγκαία για να κυλήσει ο τροχός.
#UkraineRussiaWar #Pokrovsk #Kupyansk #Toretsk #Sumy #Dobropolye #Vovchansk
Russia could soon “destroy the entire railway” if urgent measures aren’t taken, according to a AFU expert.
Military communications expert Beskrestnov (aka Flash) claims that Russia has begun tracking… pic.twitter.com/oG6zzcWKxJ
— Koba (@Roberto05246129) October 9, 2025
Τα αποτελέσματα φαίνονται και στην ανθρώπινη διάσταση. Επιθέσεις σε επιβατικούς συρμούς—όπως εκείνη στη Σούμυ—υπενθύμισαν την απροθυμία της Μόσχας να διαχωρίσει το «πολεμικό» από το «πολιτικό». Διεθνείς ανταποκρίσεις μετέδωσαν τραυματισμούς και νεκρούς, ενώ το Κίεβο μιλά για τρομοκρατία υποδομών. Την 4η Οκτωβρίου, ρωσικό πλήγμα σε σταθμό προκάλεσε απώλειες και οδήγησε την ουκρανική κυβέρνηση να καταγγείλει «σχεδόν καθημερινές» επιθέσεις στο δίκτυο, σημειώνει η Reuters.
Στρατιωτικά, η αλλαγή τακτικής είναι συμβατή με τη διαχρονική αρχή «ο πόλεμος είναι για τους ερασιτέχνες, η επιμελητεία για τους επαγγελματίες». Αν αποκόψεις τις γραμμές ανεφοδιασμού, μειώνεις την πίεση στα μέτωπα χωρίς να «κάψεις» πυρομαχικά στην πρώτη γραμμή. Οι εκτιμήσεις του Institute for the Study of War (ISW) καταγράφουν αυξημένα πλήγματα σε υποδομές που επηρεάζουν την επιχειρησιακή ροή, σε συνδυασμό με τις συνήθεις επιθέσεις κατά ενεργειακών στόχων—στοίχημα που ανεβάζει το κόστος άμυνας της Ουκρανίας σε πολλαπλά επίπεδα: στρατιωτικό, οικονομικό, κοινωνικό.
Η κρίσιμη λεπτομέρεια είναι οι ηλεκτρομηχανές. Η Ουκρανία δεν μπορεί να «αγοράσει αύριο» νέο στόλο. Η προμήθεια είναι αργή, ακριβή και πολιτικά σύνθετη, ενώ η μετατροπή δρομολογίων από ηλεκτρική σε ντιζελοκίνηση θέλει καύσιμα, ανταλλακτικά και—κυρίως—εκπαιδευμένο προσωπικό. Στον ενδιάμεσο χρόνο, η RFE/RL περιγράφει εικόνες «κομβικών σταθμών» που γίνονται «μαγνήτες» πυρών: εκεί συγκεντρώνεται τροχαίο υλικό, εκεί παράγεται συμφόρηση, εκεί το πλήγμα έχει πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα.
Παράλληλα, η Ρωσία κλιμακώνει τον «χειμερινό» πόλεμο φθοράς: πλήττει συστηματικά ενέργεια και αέριο, προκαλώντας διακοπές και επείγουσες ανάγκες εισαγωγών. Το αφήγημα είναι ενιαίο—σιδηρόδρομοι και δίκτυα ενέργειας είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Όταν πέφτουν οι υποσταθμοί, η έλξη «σβήνει». Τις ίδιες ημέρες που κλιμακώνονται τα πλήγματα στις γραμμές, διεθνή μέσα καταγράφουν βαριές ζημιές στο ουκρανικό αέριο και στο ηλεκτρικό σύστημα, εντείνοντας την ανάγκη για αντιαεροπορική άμυνα και εφεδρική παραγωγή.
Γιατί τώρα; Στην αρχή του πολέμου, πολλοί στη Μόσχα υπολόγιζαν σε σύντομη εκστρατεία· καταστροφή υποδομών μεγάλης κλίμακας θεωρήθηκε περιττή ή και αντιπαραγωγική.
Σήμερα, σε έναν παρατεταμένο πόλεμο φθοράς, η στοχοποίηση της επιμελητείας είναι «φθηνότερη» από το αέναο σφυροκόπημα των χαρακωμάτων, ενώ δημιουργεί και πολιτικό μοχλό: καθυστερήσεις στις μεταφορές όπλων, δυσχέρειες πολιτών, παγίωση αβεβαιότητας. Η Reuters καταγράφει την οπτική της διοίκησης της Ukrzaliznytsia: αν «πέσουν» οι έλξεις και οι υποσταθμοί, δεν μετακινείται ούτε στρατιώτης ούτε σιτηρό.
Υπάρχει αντίδοτο; Η Ουκρανία απαντά με τρία εργαλεία. Πρώτον, διασπορά στόλων και σκεπάσματα (camouflage) σε αμαξοστάσια—σπάζοντας τα «εύκολα patterns» για τα drones. Δεύτερον, εναλλακτικές διαδρομές (και διαμετακόμιση με φορτηγά) για κρίσιμα φορτία.
Τρίτον, επιθετική συμμετρία: πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές υποδομές ώστε να αυξηθεί το κόστος της ρωσικής κλιμάκωσης και να αποσπαστούν πόροι από τα μέτωπα. Η ανάλυση αυτό-βοήθειας προκύπτει έμμεσα και από τις καθημερινές εκτιμήσεις του ISW: όσο παρατείνονται τα «μαλακά» πλήγματα σε logistics, τόσο αυξάνει το βάρος της αεράμυνας και της ασφάλειας υποδομών.
Στο πολιτικό επίπεδο, η Δύση καλείται να στηρίξει πέρα από τα «σκληρά» οπλικά συστήματα. Η προστασία του σιδηροδρόμου απαιτεί εξοπλισμό επιτήρησης (C-UAS ραντάρ, αισθητήρες παθητικών υπογραφών), κινητές ομάδες αναχαίτισης drones, ανταλλακτικά έλξης και—όπου γίνεται—δανεισμό/μίσθωση ντιζελομηχανών για περιφερειακές γραμμές. Χωρίς αυτά, κάθε επιτυχία στο μέτωπο κινδυνεύει να ακυρωθεί από ένα ιπτάμενο φθηνό UAV που «σβήνει» μια ηλεκτρομηχανή εκατομμυρίων. Η RFE/RL το περιγράφει ωμά: αν δεν υπάρξει γρήγορη προσαρμογή, «όλα θα είναι άσχημα».
Μακροπρόθεσμα, η Ουκρανία θα χρειαστεί στρατηγική ανθεκτικότητας: περισσότερη ντίζελ-ελκτική εφεδρεία (για όταν «σβήνει» το ρεύμα), modular υποσταθμούς που αλλάζουν θέση, προκατασκευασμένα τμήματα γραμμών για ταχεία αποκατάσταση, και—ίσως το δυσκολότερο—προστασία χώρων στάθμευσης/συντήρησης με πολλαπλά στρώματα άμυνας. Η παραγωγή ή προμήθεια νέων ηλεκτρομηχανών είναι έργο ετών· άρα η ενδιάμεση λύση περνά από ευελιξία και «σκληροποίηση» στόχων.
Η ρωσική αλλαγή τακτικής δεν «ανακαλύπτει» τον τροχό της στρατιωτικής ιστορίας—τον κτυπάει. Αν οι έλξεις δεν κινούνται, τίποτα δεν κινείται: ούτε οβίδες, ούτε τρόφιμα, ούτε πολιτικές υποσχέσεις. Κι όσο οι επιθέσεις σε ενέργεια και σιδηρόδρομο προχωρούν χέρι-χέρι, η Ουκρανία θα ζει ένα χειμώνα όπου κάθε επιτυχημένο δρομολόγιο είναι και μια μικρή νίκη επιβίωσης. Οι αριθμοί των ζημιών σε αέριο και ρεύμα το επιβεβαιώνουν, όπως καταγράφουν διεθνή μέσα. Το ερώτημα δεν είναι αν η Ρωσία θα συνεχίσει—αλλά αν το Κίεβο και οι σύμμαχοι θα θωρακίσουν εγκαίρως εκείνη την «ανιαρή» αλλά καθοριστική τέχνη που λέγεται επιμελητεία.
