Σερβία: Διαδηλωτές και αντιπολίτευση βλέπουν ενεργή συνεργασία μεταξύ αστυνομίας και βίαιων υποστηρικτών του Σέρβου προέδρου. Παρ’ όλα αυτά αναλυτές θεωρούν απίθανη την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Οι μαζικές διαμαρτυρίες κατά της κυβέρνησης του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς στη Σερβία συνεχίζονται. Βίαιες συγκρούσεις ξέσπασαν ξανά κατά τη διάρκεια των δράσεων που ζήτησαν φοιτητές από όλη τη χώρα στις 14 Αυγούστου.
Στην πρωτεύουσα, το Βελιγράδι, βίαιες σκηνές εκτυλίχθηκαν γύρω από την έδρα της σερβικής κυβέρνησης. Αρχικά, ένας αστυνομικός κλοιός απομάκρυνε τους διαμαρτυρόμενους πολίτες από ένα γραφείο του κυβερνώντος Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS) του Βούτσιτς.
Αργότεραοι δυνάμεις ασφαλείας αποσύρθηκαν – και μασκοφόροι άνδρες που αυτοπροσδιορίζονταν ως ακτιβιστές του SNS επιτέθηκαν στους διαδηλωτές με πυροτεχνήματα, επιβεβαιώνοντας αυτό για το οποίο οι διαδηλωτές και τα κόμματα της αντιπολίτευσης κατηγορούν εδώ και καιρό τις σερβικές αρχές: ότι η αστυνομία της χώρας συνεργάζεται ενεργά με βίαιους υποστηρικτές του Βούτσιτς.
Εκτός από τις διαδηλώσεις στις οποίες συμμετείχαν μεταξύ 300.000 και 500.000 πολίτες, φοιτητές κατέλαβαν πανεπιστήμια σε όλη τη Σερβία. Εκατοντάδες διαδηλωτές, κυρίως νέοι, οργάνωσαν πορείες σε όλη τη χώρα και αντιπροσωπείες ταξίδεψαν στο εξωτερικό για να ζητήσουν υποστήριξη, μεταξύ άλλων από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο Στρασβούργο.
Καταστράφηκαν τα γραφεία του κόμματος Βούτσιτς
Η αφορμή για τις κινητοποιήσεις ήταν τα όσα συνέβησαν την Παρασκευή 1 Νοεμβρίου 2024, στις 11:52 π.μ., όταν κατέρρευσε το στέγαστρο του πρόσφατα ανακαινισμένου κεντρικού σιδηροδρομικού σταθμού στη βόρεια σερβική πόλη Νόβι Σαντ, σκοτώνοντας 15 άτομα. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η αιτία της καταστροφής ήταν οι κατασκευαστικές εργασίες, οι οποίες έγιναν πλημμελώς, εξαιτίας της διαφθοράς στην ανάθεση και εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων.
Στο ίδιο το Νόβι Σαντ δεν υπήρχε αστυνομία για μεγάλο χρονικό διάστημα το βράδυ της 14ης Αυγούστου 2025 – παρόλο που οι διαδηλωτές κατεδάφισαν ολοσχερώς δύο τοπικά γραφεία του SNS. Σε άλλες σερβικές πόλεις υπήρξαν μεμονωμένες συγκρούσεις με αστυνομικούς, οι οποίοι χρησιμοποίησαν δακρυγόνα για να διαλύσουν τις διαδηλώσεις.
Βία κατά των διαδηλωτών
Στις 12 Αυγούστου ξέσπασαν επίσης βίαιες συγκρούσεις στη βόρεια Σερβία. Μασκοφόροι ακτιβιστές του SNS επιτέθηκαν σε διαδηλωτές. Η αστυνομία αρχικά χώρισε τις δύο πλευρές, αλλά στη συνέχεια υποχώρησε και παρακολουθούσε παθητικά τους υποστηρικτές του Βούτσιτς να απειλούν τους διαδηλωτές.
Ως απάντηση σε νέες συγκρούσεις στις πόλεις Βρμπας και Μπάτσκα Παλάνκα, στις οποίες τραυματίστηκαν πάνω από 70 πολίτες και 16 αστυνομικοί, πραγματοποιήθηκαν διαδηλώσεις σε όλη τη Σερβία, όπου οι αναταραχές συνεχίστηκαν.
Επιθέσεις σε συντονισμό με την αστυνομία;
Οι πιο βίαιες συγκρούσεις σημειώθηκαν στο Νόβι Σαντ. Για άλλη μια φορά, ομάδες μασκοφόρων επιτέθηκαν σε διαδηλωτές πολίτες. Ακολούθησαν σκηνές που έμοιαζαν με αγώνες χούλιγκαν ποδοσφαίρου: φωτοβολίδες, κροτίδες, κανονιοβολισμοί, πυροτεχνήματα, μεταλλικά και ξύλινα ρόπαλα – αναπτύχθηκε ολόκληρο το οπλοστάσιο των υποστηρικτών της κυβέρνησης.
Δεν υπάρχει επίσημος αριθμός τραυματιών, αλλά εκτιμάται ότι πάνω από 100 πολίτες και πάνω από 50 αστυνομικοί τραυματίστηκαν τις τελευταίες τρεις ημέρες. Φοιτητές και διαδηλωτές ισχυρίζονται ότι οι επιθέσεις στις διαδηλώσεις συντονίστηκαν με την αστυνομία. Δεν συνελήφθη ούτε ένας ακτιβιστής του καθεστώτος κατά τη διάρκεια των αναταραχών – αν και οι υποστηρικτές του Βούτσιτς φαίνονται να ξεκίνησαν τις περισσότερες από τις συγκρούσεις και να επιτέθηκαν με πυροτεχνήματα στους διαδηλωτές.
Εκβιασμός μέσω της απειλής εμφυλίου πολέμου
Ο πρόεδρος Βούτσιτς «ήθελε να δείξει στους ψηφοφόρους του ότι εξακολουθεί να είναι ισχυρός, προσλαμβάνοντας πληρωμένους κακοποιούς», λέει ο Φίλιπ Σβαρμ, αρχισυντάκτης του ανεξάρτητου εβδομαδιαίου περιοδικού Vreme του Βελιγραδίου. Ο ίδιος παρατηρεί μία «de facto διάλυση της αστυνομίας, η οποία δεν έκανε τίποτα άλλο από το να προστατεύει τους μπράβους του καθεστώτος», δήλωσε στην DW ο δημοσιογράφος, ο οποίος παρακολουθεί τις πολιτικές εξελίξεις στη Σερβία από τους πολέμους που ακολούθησαν τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας τη δεκαετία του 1990.
«Ο Βούτσιτς έχει χάσει την πλειοψηφία του πληθυσμού», πιστεύει ο πολιτικός αναλυτής Ντράγκομιρ Αντζέλκοβιτς, «και τώρα εκβιάζει τη Σερβία με εμφύλιο πόλεμο». Για μήνες, ο Βούτσιτς έχει επαναλάβει πολλές φορές ότι η μόνη εναλλακτική λύση στη διακυβέρνησή του θα ήταν ένας πόλεμος στη χώρα.
«Ο πρόεδρος και οι υποστηρικτές του δημιουργούν μια ατμόσφαιρα φόβου, ώστε οι άνθρωποι να σκέφτονται: είναι καλύτερο να συνεχίσει να κυβερνά ο Βούτσιτς παρά να υπάρχει πόλεμος», προειδοποιεί ο Αντζέλκοβιτς σε συνέντευξή του στην DW. Ταυτόχρονα, λαμβάνει χώρα μια μετατόπιση ευθυνών: κυβερνητικοί αξιωματούχοι προσπαθούν να κατηγορήσουν τους φοιτητές και τους διαμαρτυρόμενους πολίτες για όλα όσα κάνουν οι υποστηρικτές τους.
Προοίμιο κατάστασης έκτακτης ανάγκης;
Θα χρησιμοποιήσει ο Βούτσιτς τις αναταραχές και τις συλλήψεις διαδηλωτών για να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης; Σύμφωνα με τους αναλυτές, αυτό θα εντείνει πρωτίστως την αντίσταση – και σίγουρα θα έχει αντίκτυπο σε έργα κύρους που ο πρόεδρος Βούτσιτς έχει δηλώσει ότι είναι τα… αγαπημένα του, όπως η EXPO 2027, η οποία έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Βελιγράδι. Οι ξένες επενδύσεις θα τεθούν επίσης σε κίνδυνο.
Προς το παρόν, η αντίδραση της κυβέρνησης στις πρόσφατες συγκρούσεις περιορίστηκε σε απειλές για νομικές ενέργειες. Ο πρόεδρος Βούτσιτς κάλεσε την εισαγγελία να λάβει τα κατάλληλα μέτρα. Η εισαγγελία με τη σειρά της ανακοίνωσε ότι θα εντοπίσει όλους όσους παρανόμησαν.
Πέντε ακόμη άτομα συνελήφθησαν χθες στο Βρμπας για συμμετοχή σε κινητοποιήσεις. Ο Ντράγκομιρ Αντζέλκοβιτς δήλωσε πως «τώρα βιώνουμε τη στιγμή της αλήθειας. Τώρα θα δούμε αν υπάρχουν άτομα στο δικαστικό σώμα και την αστυνομία που δεν είναι πρόθυμα να κάνουν όλα όσα τους διατάζει το καθεστώς».
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
