Τεχεράνη: Μια «απορία» με υπονοούμενα από τον Ιρανό πρέσβη στη Γερμανία δίνει την αφορμή για μια ματιά στο ιστορικό και στο καθεστώς της μεγαλύτερης αεροπορικής βάσης των ΗΠΑ στην Ευρώπη.Ο Ιρανός πρέσβης στη Γερμανία, Ματζίντ Νίλι, απαίτησε μια «διευκρίνιση» από τη γερμανική κυβέρνηση σχετικά με την αεροπορική βάση των ΗΠΑ στο Ράμσταϊν: Είναι η χρήση της αεροπορικής βάσης από τις ΗΠΑ για επιθέσεις στο Ιράν «πράξη επιθετικότητας» όπως ορίζεται από το ψήφισμα 3314 του ΟΗΕ;
Σύμφωνα με αυτό το ψήφισμα, ως «πράξη επιθετικότητας» ορίζεται οποιαδήποτε επίθεση ενός κράτους εναντίον ενός άλλου από το έδαφος τρίτου κράτους.
«Η πύλη των ΗΠΑ προς την Ευρώπη»
Ο πρέσβης δεν ισχυρίζεται ότι αυτό ισχύει: «Δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αυτό ισχύει για το Ράμσταϊν ή όχι», είπε ο Νίλι. Το Ράμσταϊν, που βρίσκεται στο κρατίδιο της Ρηνανίας-Παλατινάτου στη δυτική Γερμανία, είναι η μεγαλύτερη αεροπορική βάση των ΗΠΑ στην Ευρώπη.
«Η αεροπορική βάση Ράμσταϊν είναι ένας απίστευτα σημαντικός κόμβος υλικοτεχνικής υποστήριξης για τον αμερικανικό στρατό», δήλωσε ο πρώην διευθυντής του ΝΑΤΟ Γουίλιαμ Αλμπέρκιου σε συνέντευξή του στην DW. «Η αεροπορική βάση ονομάζεται επίσης πύλη προς την Ευρώπη. Από εδώ, οι πτήσεις από τις ΗΠΑ συνεχίζονται προς την Αφρική και τη Μέση Ανατολή».
Η νομική βάση για τη χρήση του Ράμσταϊν είναι το δικαίωμα στάθμευσης, που ρυθμίζεται στη Συμφωνία για το Καθεστώς των Νικητριών Δυνάμεων της 23ης Οκτωβρίου 1954. Η συνεχιζόμενη ισχύς αυτής της συμφωνίας επιβεβαιώθηκε από τη Συνθήκη για την Επανένωση της Γερμανίας το 1990. Περαιτέρω διατάξεις βρίσκονται στη Συμφωνία για το Καθεστώς των Δυνάμεων του ΝΑΤΟ.
Η βάση διέπεται από ειδικό καθεστώς. Βρίσκεται σε γερμανικό έδαφος, αλλά απολαμβάνει ασυλίας παρόμοιας με μια ξένη πρεσβεία: Γερμανοί αξιωματούχοι και πολιτικοί μπορούν να εισέλθουν μόνο με τη συγκατάθεση του Αμερικανού διοικητή.
Ασαφής ο ρόλος στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν
Ο Γουίλιαμ Άλμπερκιου παραμένει κάπως ασαφής σχετικά με τον ρόλο του Ράμσταϊν στις επιθέσεις των ΗΠΑ στο Ιράν: «Το Ράμσταϊν δεν είναι κόμβος για πολεμικές επιχειρήσεις». Στην αρχή του πολέμου, η Ισπανία έκλεισε τις βάσεις της στις ΗΠΑ επειδή η κυβέρνηση θεωρεί τις επιθέσεις στο Ιράν παράνομες βάσει του διεθνούς δικαίου. Το κόμμα της Αριστεράς (Die Linke) στη Γερμανία απαίτησε το ίδιο για τον Ράμσταϊν, επικαλούμενο την ίδια συλλογιστική.
Ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους δεν βλέπει προς το παρόν κανένα λόγο να περιορίσει τη χρήση της αεροπορικής βάσης Ράμσταϊν από τις ΗΠΑ για τον πόλεμο κατά του Ιράν. Δήλωσε την περασμένη Δευτέρα ότι «προς το παρόν δεν βλέπει κανένα λόγο να αμφισβητήσει τη νομιμότητα της χρήσης της βάσης Ράμσταϊν».
Δικαίωμα λήξης με διετή προειδοποίηση
Μπορεί όμως η Γερμανία να αλλάξει κάτι σχετικά με τη χρήση της αεροπορικής βάσης από τις ΗΠΑ; «Θα ήταν πολύ δύσκολο για τη γερμανική κυβέρνηση να περιορίσει τις αμερικανικές επιχειρήσεις στο Ράμσταϊν», λέει ο πρώην Διευθυντής του ΝΑΤΟ Γουίλιαμ Αλμπέρκιου. «Αν ήθελαν, θα μπορούσαν, αλλά θα ήταν πολύ ασυνήθιστο και δεν νομίζω ότι θέλουν». Το λέει αυτό επίσης υπό το φως του γεγονότος ότι οι ΗΠΑ διατηρούν άλλες σημαντικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία εκτός από το Ράμσταϊν, και η γερμανική κυβέρνηση δεν θέλει να δείξει καμία αμφιβολία για τη δέσμευσή της στη συμμαχία.
Η Υπηρεσία Ερευνών της Γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής έδωσε εν τω μεταξύ μια πιο ακριβή απάντηση στο ερώτημα. Σύμφωνα με αυτή, τόσο η συμφωνία για τη διατήρηση της βάσης Ράμσταϊν όσο και η Συμφωνία για το Καθεστώς των Δυνάμεων του ΝΑΤΟ μπορούν να τερματιστούν, αλλά η στρατιωτική παρουσία θα μπορούσε να τερματιστεί μόνο με διετή προθεσμία προειδοποίησης. Επομένως, μια τέτοια απόφαση, η οποία είναι εξαιρετικά απίθανη ούτως ή άλλως, δεν θα είχε κανένα αντίκτυπο στις τρέχουσες επιχειρήσεις.
Έλεγχος των drones από το Ράμσταϊν
Το Ράμσταϊν ήταν αμφιλεγόμενο πολύ πριν από την έναρξη του πολέμου Ιράν-Ιράκ. Η αεροπορική βάση έχει αποκτήσει αυξανόμενη σημασία λόγω του κέντρου ελέγχου πτήσης της για την καθοδήγηση των αμερικανικών επιχειρήσεων με μαχητικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Αυτό έχει επανειλημμένα οδηγήσει σε συζητήσεις σχετικά με την πιθανή εμπλοκή της Γερμανίας στη στοχευμένη εξόντωση υπόπτων για τρομοκρατία στην Ασία και την Αφρική. Έχει επίσης ασκηθεί προσφυγή κατά του γερμανικού κράτους σχετικά με αυτό το ζήτημα. Αφορούσε θανατηφόρες επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε στόχους στην Υεμένη, οι οποίοι ελέγχονταν από το Ράμσταϊν το 2012.
Οι ενάγοντες ήταν δύο Υεμενίτες, οι συγγενείς των οποίων σκοτώθηκαν σε αυτήν την αμερικανική επίθεση με μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ενώ το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε το 2025 ότι το Ράμσταϊν είχε χρησιμοποιηθεί νόμιμα σε αυτήν την υπόθεση, η απόφαση δεν έδωσε «λευκή επιταγή» για την απεριόριστη στρατιωτική χρήση του Ράμσταϊν.
Στήριξη από τον Σρέντερ στον Μερτς
Εν τω μεταξύ, ο πρώην καγκελάριος Γκέρχαρντ Σρέντερ (SPD) δήλωσε ότι ενώ η Γερμανία δεν συμμετείχε στον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράκ το 2003, παραχώρησε στις ΗΠΑ απεριόριστη χρήση της αμερικανικής αεροπορικής βάσης στο Ράμσταϊν, όπως ακριβώς κάνει σήμερα ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς στον πόλεμο του Ιράν.
Ο Σρέντερ δήλωσε στη Süddeutsche Zeitung: «Πολλοί στο κόμμα μου ήθελαν τότε να ακολουθήσω μια σκληρή γραμμή. Αλλά τους ρώτησα αν δηλαδή έπρεπε να κλείσω την αεροπορική βάση. Πώς το φαντάζεστε αυτό; Αυτό θα σήμαινε το τέλος των γερμανοαμερικανικών σχέσεων», είπε ο Σρέντερ. «Φυσικά, τους διαθέσαμε τα αεροδρόμια και τους παραχωρήσαμε επίσης δικαιώματα πτήσης. Αλλά αυτό που είχε σημασία ήταν ότι δεν συμμετείχαμε στον πόλεμο».
Επιμέλεια: Κώστας Αργυρός
Πηγή: Deutsche Welle
