Τραμπ: Ένα νέο, άκρως αμφιλεγόμενο διεθνές όργανο, το λεγόμενο «Συμβούλιο Ειρήνης», επιχειρεί να προωθήσει ο Ντόναλντ Τραμπ, παρουσιάζοντάς το ως εναλλακτική λύση απέναντι στον παραδοσιακό ρόλο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης- ttilegrafimanews.gr
Η πρωτοβουλία, που αναμένεται να ανακοινωθεί στο περιθώριο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός, φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως μηχανισμός διαχείρισης και επίλυσης διεθνών συγκρούσεων, με επίκεντρο –αρχικά– τη Λωρίδα της Γάζας, αλλά με προοπτική παγκόσμιας εμβέλειας.
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» (Board of Peace), όπως περιγράφεται στο προσχέδιο του καταστατικού του, δεν περιορίζεται σε έναν συμβολικό ή συμβουλευτικό ρόλο. Αντιθέτως, συγκεντρώνει εξουσίες που μέχρι σήμερα ανήκαν αποκλειστικά σε διεθνείς οργανισμούς, προκαλώντας ανησυχία σε διπλωματικούς κύκλους και σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμοποίηση και τον πραγματικό έλεγχο των αποφάσεών του.
Ένα όργανο «αντί του ΟΗΕ» με ισόβιο πρόεδρο
Σύμφωνα με το σχέδιο, πρόεδρος του Συμβουλίου θα είναι ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, όχι απλώς ως εκπρόσωπος των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά ως επικεφαλής του νέου οργανισμού. Το καταστατικό προβλέπει ότι ο πρόεδρος θα έχει την τελική έγκριση όλων των αποφάσεων, καθώς και το δικαίωμα να καλεί ή να απομακρύνει κράτη-μέλη κατά την κρίση του.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η πρόβλεψη ότι η θέση του προέδρου δεν συνδέεται θεσμικά με τον Λευκό Οίκο. Όπως επιβεβαιώνουν Αμερικανοί αξιωματούχοι, ο Τραμπ θα μπορεί να παραμείνει πρόεδρος του Συμβουλίου ακόμη και μετά την αποχώρησή του από την προεδρία των ΗΠΑ, μέχρι να παραιτηθεί οικειοθελώς.
Ποιος πληρώνει και ποιος αποφασίζει
Η συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης συνοδεύεται από ένα πρωτοφανές οικονομικό φίλτρο. Για να εξασφαλίσει ένα κράτος μόνιμη θέση, καλείται να καταβάλει το ποσό του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων εντός του πρώτου έτους. Αν και επισήμως η χρηματοδότηση χαρακτηρίζεται «εθελοντική», στην πράξη δημιουργεί ένα σύστημα δύο ταχυτήτων: όσοι πληρώνουν, αποκτούν αυξημένο λόγο και διάρκεια συμμετοχής.
Το Συμβούλιο τίθεται σε ισχύ με την υπογραφή μόλις τριών κρατών, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για χαλαρή θεσμική θωράκιση και περιορισμένο διεθνή έλεγχο, σε αντίθεση με τη λειτουργία οργάνων όπως το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Η εκτελεστική επιτροπή και τα πρόσωπα-κλειδιά
Στην καρδιά του νέου σχήματος βρίσκεται μια επταμελής εκτελεστική επιτροπή, επιλεγμένη απευθείας από τον Τραμπ. Σε αυτή συμμετέχουν πρόσωπα με ισχυρό πολιτικό και οικονομικό αποτύπωμα, όπως ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, ο Τζάρεντ Κούσνερ, αλλά και ο πρόεδρος της Παγκόσμιας Τράπεζας Ατζάι Μπάνγκα.
Η σύνθεση αυτή υποδηλώνει ότι το Συμβούλιο Ειρήνης δεν θα λειτουργεί μόνο ως διπλωματικό φόρουμ, αλλά και ως μηχανισμός οικονομικής και πολιτικής επιρροής, συνδέοντας την «ειρήνη» με την ανοικοδόμηση, τις επενδύσεις και τη διαχείριση κρίσεων.
Ποιοι είπαν «ναι» – Το σήμα Νετανιάχου
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ήταν από τους πρώτους ηγέτες που αποδέχθηκαν την πρόσκληση Τραμπ, κίνηση με έντονο συμβολισμό δεδομένης της σύγκρουσης στη Γάζα. Στο «ναι» προστέθηκαν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ο Καναδάς –με επιφυλάξεις για τη χρηματοδότηση– καθώς και η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.
Θετική στάση έχουν εκφράσει επίσης το Αζερμπαϊτζάν και η Αρμενία, χώρες που υπέγραψαν πρόσφατα ειρηνευτική συμφωνία με αμερικανική διαμεσολάβηση, στοιχείο που ο Τραμπ προβάλλει ως απόδειξη της αποτελεσματικότητας του νέου μοντέλου.
Οι επιφυλάξεις και τα πρώτα «όχι»
Αντίθετα, χώρες-κλειδιά της Ευρωπαϊκής Ένωσης εμφανίζονται ιδιαίτερα επιφυλακτικές. Η Γαλλία έχει διαμηνύσει ότι δεν προτίθεται να συμμετάσχει, με τον Τραμπ να απαντά απειλώντας με εμπορικά αντίμετρα. Η Βρετανία, μέσω της Ντάουνινγκ Στριτ, εξέφρασε ανοιχτά την αντίθεσή της στη συμμετοχή της Ρωσίας σε ένα τέτοιο όργανο.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι «πολύ δύσκολο» να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον Βλαντιμίρ Πούτιν, ενώ διπλωματικές πηγές αναφέρουν έντονες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις.
Η στάση της Ελλάδας και το ευρωπαϊκό πλαίσιο
Στην Αθήνα, η πρόσκληση Τραμπ αντιμετωπίζεται με επιφυλακτικότητα. Κυβερνητικές πηγές σημειώνουν ότι πρόκειται για ένα σύνθετο νομικό και πολιτικό ζήτημα, το οποίο εξετάζεται σε συντονισμό με τους Ευρωπαίους εταίρους και στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η βασική ανησυχία αφορά το κατά πόσο ένα τέτοιο Συμβούλιο μπορεί να υπονομεύσει το διεθνές δίκαιο και να δημιουργήσει παράλληλες δομές ισχύος, έξω από τους καθιερωμένους θεσμούς.
Ένα πείραμα με παγκόσμιες συνέπειες
Το «Συμβούλιο Ειρήνης» του Τραμπ δεν είναι απλώς μια ακόμη διπλωματική πρωτοβουλία. Συνιστά μια απόπειρα αναδιαμόρφωσης της διεθνούς αρχιτεκτονικής ασφάλειας, με έντονα προσωποκεντρικά χαρακτηριστικά και σαφή σύνδεση πολιτικής ισχύος και χρηματοδότησης. Το αν θα αποτελέσει εργαλείο ειρήνης ή πηγή νέων εντάσεων, θα κριθεί τόσο από τις συμμετοχές όσο και από τις αποφάσεις που θα λάβει στην πράξη.
Πληροφορίες από France24
