Οι ΗΠΑ εμφανίζονται έτοιμες να χτυπήσουν το Ιράν μέσα σε λίγες μέρες, αν η Τεχεράνη κάνει άμεσα συμφωνία για τα πυρηνικά, με το αμερικανικό αεροπλανοφόρο Abraham Lincoln και τρία αντιτορπιλικά να έχουν φτάσει ήδη στον Περικό Κόλπο, σε «απόσταση βολής». Σε αυτή την περίπτωση, ενώ οι πιθανοί στόχοι είναι σε μεγάλο βαθμό προβλέψιμοι, τα αποτελέσματα είναι αβέβαια.
Το BBC παρουσιάζει 7 πιθανά σενάρια σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία της τελευταίας στιγμής και ο Τραμπ διατάξει τις αμερικανικές δυνάμεις να επιτεθούν στο Ιράν.
1. Στοχευμένες επιθέσεις, ελάχιστες απώλειες μεταξύ των αμάχων, μετάβαση στη δημοκρατία – Το εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο
Οι αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ διεξάγουν περιορισμένες, ακριβείς επιθέσεις με στόχο στρατιωτικές βάσεις του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν και της μονάδας Basij (παραστρατιωτικής δύναμης υπό τον έλεγχο του IRGC) τοποθεσίες εκτόξευσης και αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ένα ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς ανατρέπεται, μεταβαίνοντας τελικά σε μια πραγματική δημοκρατία όπου το Ιράν μπορεί να επανενταχθεί στον υπόλοιπο κόσμο.
Αλλά: Η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη δεν έφερε μια ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και τερμάτισε τις βάναυσες δικτατορίες, προκάλεσε χρόνια χάους και αιματοχυσίας.
Η Συρία, η οποία διεξήγαγε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον Πρόεδρο Μπασάρ Αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, μέχρι στιγμής τα έχει πάει καλύτερα.
2. Το θεοκρατικό καθεστώς επιβιώνει, αλλά μετριάζει τις πολιτικές του
Αυτό θα μπορούσε γενικά να ονομαστεί «Βενεζουελανικό μοντέλο», όπου η ταχεία, ισχυρή δράση των ΗΠΑ αφήνει το καθεστώς άθικτο, αλλά με τις πολιτικές του πολύ πιο μετριοπαθείς.
Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ θα συνεχίσει να υπάρχει αλλά θα αναγκαστεί να περιορίσει την υποστήριξή της σε βίαιες πολιτοφυλακές σε όλη τη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να περιορίσει τα εγχώρια πυρηνικά και βαλλιστικά πυραυλικά προγράμματά της, καθώς και να χαλαρώσει την καταστολή των διαμαρτυριών.
Και πάλι, αυτό το σενάριο φαίνεται αρκετά απίθανο: Το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν, ανυπότακτο σε δυτικές κυρώσεις, αντιστέκεται στην αλλαγή εδώ και 47 χρόνια και φαίνεται ανίκανο (ή απρόθυμο) να αλλάξει πορεία τώρα.
3. Κατάρρευση του θεοκρατικού καθεστώτος και άνοδος στην εξουσία των Φρουρών της Επανάστασης
Πολλοί πιστεύουν ότι αυτό είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα, σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης.
Στη σύγχυση, είναι πολύ πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή, στρατιωτική κυβέρνηση που θα αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC)
Αλλά: Το θεοκρατικό καθεστώς του ανώτατου ηγέτη Αλί Χμενεΐ – αν και αντιδημοφιλές σε πολλούς – παραμένει ένα τεράστιο και διάχυτο βαθύ κράτος ασφαλείας, με έννομο συμφέρον στο status quo.
Οι κύριοι λόγοι για τους οποίους οι διαμαρτυρίες μέχρι στιγμής δεν έχουν καταφέρει να ανατρέψουν το καθεστώς είναι επειδή δεν έχουν υπάρξει σημαντικές αποστασίες, ενώ όσοι έχουν τον έλεγχο είναι έτοιμοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία και βαρβαρότητα για να παραμείνουν στην εξουσία.
4. Το Ιράν αντεπιτίθεται, με πλήγματα σε αμερικανικές βάσεις και γείτονες – Ευρύτερη ανάφλεξη
Η Τεχεράνη έχει ορκιστεί να αντιδράσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση, λέγοντας ότι είναι με «το δάχτυλό στη σκανδάλη».
Αν και το οπλοστάσιο του Ιράν ροφανώς δεν μπορεί να συγκριθεί με τη δύναμη του Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, θα μπορούσε να επιτεθεί με βαλλιστικούς πυραύλους και drones, σε αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις διάσπαρτες κατά μήκος της αραβικής πλευράς του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ.
Το Ιράν θα μπορούσε επίσης να στοχεύσει ορισμένες από τις κρίσιμες υποδομές οποιουδήποτε κράτους θεωρούσε συνένοχο σε μια αμερικανική επίθεση, όπως η Ιορδανία.
Η καταστροφική επίθεση με πυραύλους και drones στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019, που αποδόθηκε σε μια υποστηριζόμενη από το Ιράν πολιτοφυλακή στο Ιράκ, έδειξε στους Σαουδάραβες πόσο ευάλωτοι ήταν σε ιρανικούς πυραύλους.
Μπροστά σε αυτή την προοπτική, οι Άραβες γείτονες του Ιράν στον Κόλπο, όλοι σύμμαχοι των ΗΠΑ, παρακολουθούν αυτή την στιγμή «εξαιρετικά νευρικοί» τις εξελίξεις.
5. Το Ιράν αντεπιτίθεται, τοποθετώντας νάρκες στον Περσικό Κόλπο – Απειλή για την παγκόσμια ναυτιλία
Σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης, αυτό το σενάριο αποτελεί μία πιθανή απειλή για την παγκόσμια ναυτιλία και τον εφοδιασμό με πετρέλαιο, έχοντας μάλιστα και προηγούμενο: στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ του 1980-88, το Ιράν ναρκοθέτησε τις ναυτιλιακές οδούς.
Η Τεχεράνη έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις για την ταχεία ανάπτυξη θαλάσσιων ναρκών στο Στενό του Ορμούζ, μεταξύ Ιράν και Ομάν, κρίσιμο σημείο διέλευσης.
Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και μεταξύ 20-25% του πετρελαίου και των παραπροϊόντων πετρελαίου διέρχονται από αυτό το στενό κάθε χρόνο.
6. Το Ιράν αντεπιτίθεται, βυθίζοντας ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο
Αξιωματούχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ που υπηρέτησε στον Κόλπο δήλωσε κάποτε ότι, μια από τις ιρανικές απειλές για τις οποίες ανησυχεί περισσότερο, είναι μια «επίθεση σμήνους» drones.
Το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης έχει αντικαταστήσει εδώ και καιρό το συμβατικό Ιρανικό Πολεμικό Ναυτικό στον Κόλπο και μεγάλο μέρος των πληρωμάτων έχει εκπαιδευτεί σε αντισυμβατικό ή «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους να ξεπεράσει ή να παρακάμψει τα τεχνικά πλεονεκτήματα του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ.
Σε αυτό το σημείο το Ιράν εκτοξεύει τόσα πολλά drones εκρηκτικών και τορπιλάκατους σε έναν ή πολλαπλούς στόχους που, ακόμη και οι τρομερές άμυνες κοντινής απόστασης του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ δεν είναι σε θέση να τα εξαλείψουν όλα εγκαίρως.
Στόχος: Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, συνοδευόμενη από την πιθανή σύλληψη επιζώντων μεταξύ του πληρώματός του, θα ήταν μια τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.
Ενώ αυτό το σενάριο θεωρείται απίθανο, το 2000, το αντιτορπιλικό USS Cole υπέστη βλάβη από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν, στην Υεμένη, σκοτώνοντας 17 Αμερικανούς ναύτες.
Επιπλέον, το 1987, ένας Ιρακινός πιλότος τζετ εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet σε ένα αμερικανικό πολεμικό πλοίο, το USS Stark, σκοτώνοντας 37 μέλη του πληρώματος.
7. Κατάρρευση καθεστώτος και επικράτηση χάους – Φόβοι για εμφύλιο, ευρύτερες ένοπλες συγκρούσεις και προσφυγική κρίση
Αυτός είναι ένας πολύ πραγματικός κίνδυνος και αποτελεί μια από τις κύριες ανησυχίες γειτόνων, όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.
Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής – και κυρίως το Ισραήλ – θα χαιρόταν να δουν την κατάρρευση της Ισλαμικής Δημοκρατίας, κυρίως λόγω του ύποπτου πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.
Αλλά κανείς δεν θέλει να δει το μεγαλύτερο έθνος της Μέσης Ανατολής σε πληθυσμό – περίπου 93 εκατομμύρια – να βυθίζεται στο χάος, πυροδοτώντας μια ανθρωπιστική και προσφυγική κρίση.
Μέσα στο χάος και τη σύγχυση, στο Ιράν θα μπορούσε να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος, όπως αυτόν που βιώνουν η Συρία, η Υεμένη και η Λιβύη, καθώς οι Κούρδοι, οι Βαλούχοι και άλλες μειονότητες θα πάρουν τα όπλα προσπαθώντας να προστατεύσουν τον λαό τους, εν μέσω ενός εθνικού κενού εξουσίας.
Υπάρχει δηλαδή ο κίνδυνος, οι εθνοτικές εντάσεις να μετατραπούν σε γενικευμένη ένοπλη σύγκρουση.
Πάντως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος αυτή τη στιγμή είναι ο Αμερικανός Πρόεδρος Τραμπ, ο οποίος – προκειμένου να μην χάσει το κύρος του – μπορεί να ξεκινήσει έναν πόλεμο χωρίς σαφές τελικό στάδιο και με απρόβλεπτες και δυνητικά καταστροφικές συνέπειες.
Πηγή: skai.gr
