Νετανιάχου: Σε όλη την πολιτική του σταδιοδρομία, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου οδήγησε τη χώρα του πάνω σε δύο πυλώνες εξωτερικής πολιτικής: Μια ακλόνητη συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες και μια ανελέητη διπλωματική και μυστική μάχη ενάντια στους ηγέτες της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν.
Τώρα, με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ σε έναν κοινό πόλεμο κατά της ηγεσίας του Ιράν, αυτοί οι δύο στρατηγικοί δρόμοι κινδυνεύουν να συγκρουστούν μεταξύ τους. Επιστρατεύοντας τις ΗΠΑ σε αυτό που ο ίδιος θεωρεί ως την υπαρξιακή μάχη του Ισραήλ κατά του Ιράν, ο Νετανιάχου παίρνει ένα ρίσκο που θα μπορούσε να εκθέσει τη σχέση των δύο χωρών στις πιέσεις ενός πολέμου με εκτεταμένες συνέπειες.
Αναμφίβολα, το να πείσει τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ (Trump) να συμμετάσχει στον πόλεμο ήταν μια τεράστια επιτυχία για τον Νετανιάχου και υπογραμμίζει τους ισχυρούς δεσμούς μεταξύ των δύο ηγετών. Εάν επιτύχουν, θα μπορούσαν να υλοποιήσουν γρήγορα τον κοινό τους στόχο για ανατροπή της ιρανικής κυβέρνησης και να γλιτώσουν την περιοχή από μια παρατεταμένη σύγκρουση.
Αν όμως ο πόλεμος τραβήξει σε μάκρος, οι δεσμοί των δύο συμμάχων θα μπορούσαν και πάλι να δοκιμαστούν.
«Μεγάλο μέρος της αμερικανικής κοινής γνώμης θα το δει ως την “ισραηλινή ουρά που κουνάει τον αμερικανικό σκύλο” και ότι παρασύρει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν πόλεμο στη Μέση Ανατολή που δεν είναι δικός τους», δήλωσε ο Ofer Shelah, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας (INSS) στο Τελ Αβίβ. Η πτώση της λαϊκής υποστήριξης που μπορεί να προκληθεί «θα είναι πολύ επιζήμια για το Ισραήλ μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα», είπε.
Αλλά, πρόσθεσε, αφήνοντας αιχμές για τις πολιτικές φιλοδοξίες του Ισραηλινού ηγέτη: «Ο Νετανιάχου δεν ενδιαφέρεται για το μεσοπρόθεσμο και το μακροπρόθεσμο».
Η αμερικανική κοινή γνώμη εξελίσσεται
Για τον Νετανιάχου, το γεγονός ότι έπεισε τον Τραμπ να χτυπήσουν μαζί το Ιράν είναι το αποκορύφωμα δεκαετιών εγγύτητας μεταξύ του ιδίου και της Ουάσινγκτον. Ο Νετανιάχου, ο μακροβιότερος ηγέτης του Ισραήλ, μιλά άπταιστα αγγλικά έχοντας περάσει μέρος των νεανικών του χρόνων στις ΗΠΑ και πάντα παρουσίαζε τον εαυτό του ως τη γέφυρα του Ισραήλ προς την Αμερική.
Αν και καυχιέται για τις στενές του σχέσεις με πολλούς Αμερικανούς προέδρους και μέλη του Κογκρέσου, ο Νετανιάχου είδε τα τελευταία δύο χρόνια την υποστήριξη προς το Ισραήλ στην αμερικανική κοινή γνώμη να μειώνεται. Σύμφωνα με δημοσκοπήσεις της Gallup, οι αμερικανικές συμπάθειες στη Μέση Ανατολή έχουν μετατοπιστεί δραματικά προς τους Παλαιστίνιους.
Αυτή η αλλαγή στο συναίσθημα καθοδηγήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τους Δημοκρατικούς. Αλλά και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι, ακόμη και υποστηρικτές του ίδιου του Τραμπ, έχουν γίνει πιο επικριτικοί απέναντι στη διπλωματική και οικονομική υποστήριξη που συνεχίζουν να παρέχουν οι ΗΠΑ στο Ισραήλ τα τελευταία δυόμισι χρόνια, κατά τα οποία η χώρα εμπλέκεται σε έναν πόλεμο σε πολλαπλά μέτωπα που πυροδοτήθηκε από τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Οι οδυνηρές εικόνες από τον πόλεμο στη Γάζα βάθυναν τη διεθνή απομόνωση του Ισραήλ.
Με έναν νέο πόλεμο κατά του Ιράν -τον δεύτερο σε λιγότερο από έναν χρόνο- ο Νετανιάχου αντιμετωπίζει έναν εχθρό που ο ίδιος και πολλοί Ισραηλινοί θεωρούν υπαρξιακή απειλή, επικαλούμενοι την υποστήριξή του σε αντι-ισραηλινές πολιτοφυλακές σε όλη την περιοχή, το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων του και το πυρηνικό του πρόγραμμα. Έχει ηγηθεί της «σταυροφορίας» κατά του Ιράν στην παγκόσμια σκηνή στο μεγαλύτερο μέρος της καριέρας του.
Ο Νετανιάχου δήλωσε την Κυριακή ότι η εμπλοκή των ΗΠΑ «μας επιτρέπει να κάνουμε αυτό που ήλπιζα να κάνω εδώ και 40 χρόνια – να καταφέρουμε ένα συντριπτικό πλήγμα στο καθεστώς τρομοκρατίας». Το γραφείο του Νετανιάχου δεν ανταποκρίθηκε άμεσα σε αίτημα του Associated Press για σχολιασμό.
Η σύγκρουση θα μπορούσε να κλιμακωθεί επικίνδυνα
Λίγες μέρες μετά την έναρξη του πολέμου, το Ισραήλ και ο αμερικανικός στρατός φαίνεται να συνεργάζονται στενά για να πλήξουν στόχους – από την αρχική επίθεση που σκότωσε κορυφαίους Ιρανούς ηγέτες, συμπεριλαμβανομένου του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, μέχρι επιθέσεις που επέτρεψαν στις δυνάμεις τους να δρουν ανεμπόδιστα στον ιρανικό εναέριο χώρο.
Όμως η σύγκρουση έχει ήδη προκαλέσει «μετασεισμούς» που θα μπορούσαν να αντηχήσουν μέχρι την ενδοχώρα της Αμερικής. Τουλάχιστον έξι Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί. Οι μετακινήσεις διακόπηκαν σε όλη την περιοχή, αφήνοντας εκατοντάδες χιλιάδες ταξιδιώτες εγκλωβισμένους. Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν, εγείροντας την προοπτική ακριβότερης βενζίνης για τους Αμερικανούς οδηγούς, καθώς και αύξησης των τιμών σε άλλα αγαθά, σε μια εποχή που οι πολίτες πλήττονται από το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Παραμένουν ερωτήματα σχετικά με την κατεύθυνση και τον στόχο του πολέμου. Δεν είναι σαφές εάν η αεροπορική ισχύς θα είναι αρκετή για να ανατρέψει την ηγεσία του Ιράν, ποιος ή τι θα πρέπει να την αντικαταστήσει, και τι ρόλο θα έχουν το Ισραήλ ή οι ΗΠΑ σε αυτό. Κάθε μέρα παρουσιάζει νέα πιθανά «ναρκοπέδια».
«Πολλοί θα κατηγορήσουν το Ισραήλ αν τα πράγματα πάνε πολύ στραβά», έγραψε ο Nadav Eyal, σχολιαστής της ισραηλινής εφημερίδας Yediot Ahronoth. «Το Ισραήλ δεν έχει την πολυτέλεια να χάσει την υποστήριξη της αμερικανικής κοινής γνώμης υπό οποιεσδήποτε συνθήκες. Αυτό είναι πιο σημαντικό από το πλήγμα σε οποιαδήποτε μεμονωμένη στρατιωτική εγκατάσταση».
Ωστόσο, ο Aaron David Miller, ο οποίος υπηρέτησε ως σύμβουλος σε θέματα Μέσης Ανατολής σε κυβερνήσεις Δημοκρατικών και Ρεπουμπλικάνων για πάνω από δύο δεκαετίες, δήλωσε ότι ο Νετανιάχου έχει λίγα να χάσει από τον πόλεμο.
Με τις εκλογές να είναι προγραμματισμένες για το φθινόπωρο, ο Νετανιάχου μπορεί να χρησιμοποιήσει τον πόλεμο στο Ιράν για να αποσπάσει την προσοχή από τις αποτυχίες των επιθέσεων της 7ης Οκτωβρίου 2023, τις χειρότερες στην ιστορία του Ισραήλ. Αντ’ αυτού, ο Νετανιάχου μπορεί να παρουσιάσει τον εαυτό του ως έναν γενναίο ηγέτη σε καιρό πολέμου που εκπλήρωσε μια υπόσχεση που έδινε σε όλη του τη ζωή: να αντιμετωπίσει το Ιράν.
Μπορεί να πει ότι το έκανε με την υποστήριξη του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος, σύμφωνα με τον Miller, μπορεί να «τραβήξει το φρένο» στον πόλεμο όποτε το θελήσει.
«Αν ο Τραμπ νιώσει ότι η κατάσταση ξεφεύγει, θα βρει έναν τρόπο για αποκλιμάκωση», είπε, «και ο καλός του φίλος Μπενιαμίν Νετανιάχου θα ακολουθήσει»
