ΤΟΥΡΚΙΑ: Κρίσιμες ώρες για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, καθώς η Τουρκία ανακοίνωσε ότι το ωκεανογραφικό σκάφος «Πίρι Ρέις» θα πραγματοποιήσει έρευνες στο Αιγαίο για τις επόμενες δέκα ημέρες.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Η έκδοση της τουρκικής NAVTEX 0863/25 από τον σταθμό Σμύρνης προκάλεσε την άμεση απάντηση της Αθήνας με τη NAVTEX 154/25 από τον σταθμό Λήμνου, η οποία χαρακτηρίζει την ενέργεια «άκυρη και παράνομη».
Το επίμαχο στίγμα της πορείας αφορά περιοχές δυτικά της Λέσβου, νότια της Χίου και μέχρι τη νησίδα Καλόγερος στο κεντρικό Αιγαίο — μια περιοχή που η Ελλάδα θεωρεί τμήμα της υφαλοκρηπίδας της.
Διεθνείς αναλυτές: «Δοκιμάζει κόκκινες γραμμές η Άγκυρα»
Οι διεθνείς αναλυτές που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr επισημαίνουν ότι η Τουρκία επιδιώκει να «τεστάρει» τόσο την ελληνική αποφασιστικότητα όσο και τις αντοχές της ΕΕ. «Ο Καλόγερος είναι κόκκινη γραμμή για την Αθήνα. Αν το “Πίρι Ρέις” επιχειρήσει εκεί, η κρίση μπορεί να λάβει επικίνδυνες διαστάσεις», ανέφεραν χαρακτηριστικά.
Κατά την εκτίμησή τους, η Άγκυρα αξιοποιεί το χρονικό σημείο, καθώς η συζήτηση στην Ευρώπη για την κοινή άμυνα και το πρόγραμμα SAFE βρίσκεται σε εξέλιξη, με την ελληνική πλευρά να ζητά ρητά αποκλεισμό χωρών που απειλούν με πόλεμο κράτη-μέλη.
Η ελληνική απάντηση – Διπλωματία και επιχειρησιακή ετοιμότητα
Η κυβέρνηση, μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών, τόνισε ότι η τουρκική ενέργεια «παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και υπονομεύει τη σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο». Παράλληλα, διαμηνύθηκε ότι η Αθήνα «δεν θα επιτρέψει έρευνες σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας».
Στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας έχει τεθεί σε εφαρμογή σχέδιο συνεχούς παρακολούθησης της πορείας του πλοίου, με πλοία του Πολεμικού Ναυτικού να έχουν λάβει θέσεις επιτήρησης και αεροσκάφη να εκτελούν αναγνωριστικές πτήσεις.
Η κρατική ελληνική τηλεόραση ERT μετέδωσε χάρτες που δείχνουν τις επικαλύψεις των NAVTEX, ενώ μετέφερε τις ανησυχίες αξιωματούχων για το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιχειρήσει έρευνες σε περιοχή όπου η Ελλάδα έχει σαφείς αρμοδιότητες.
Διεθνή μέσα ενημέρωσης: «Νέα ένταση στο Αιγαίο»
Το θέμα βρήκε ευρεία αντανάκλαση στα διεθνή μέσα ενημέρωσης:
• Το Reuters έκανε λόγο για «νέο κύκλο έντασης στο Αιγαίο» και σύνδεσε την υπόθεση με τις πρόσφατες δηλώσεις Μητσοτάκη για αποκλεισμό της Τουρκίας από το SAFE.
• Το Bloomberg σημείωσε ότι «η Αθήνα αντιδρά με ψυχραιμία αλλά και πλήρη στρατιωτική ετοιμότητα».
• Οι New York Times υπενθύμισαν το ιστορικό των επεισοδίων στη νησίδα Καλόγερος τη δεκαετία του ’90, τονίζοντας ότι η περιοχή έχει υψηλό συμβολισμό.
• Το Politico Europe σχολίασε ότι «η κίνηση της Άγκυρας δοκιμάζει όχι μόνο την Ελλάδα, αλλά και την αξιοπιστία της ΕΕ για μια κοινή στρατηγική ασφάλειας».
Η διεθνής προβολή δείχνει ότι το ζήτημα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως διμερής διαφορά, αλλά ως κομμάτι της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας.
Τουρκικά ΜΜΕ: «Επιστημονική αποστολή»
Στον αντίποδα, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν την αποστολή του «Πίρι Ρέις» ως «αθώα επιστημονική έρευνα». Η Hurriyet έγραψε ότι «η Ελλάδα δραματοποιεί μια ρουτίνα», ενώ η Sabahμίλησε για «ελληνική προσπάθεια διεθνοποίησης μιας διμερούς διαφοράς». Το πρακτορείο Anadoluμετέδωσε ότι «η Τουρκία θα συνεχίσει τις έρευνες παρά τις ελληνικές ενστάσεις».
Αναλυτές στην τουρκική τηλεόραση υποστήριξαν ότι «η Άγκυρα δεν μπορεί να απαρνηθεί τα δικαιώματά της σε διεθνή ύδατα», επιμένοντας πως η NAVTEX εκδόθηκε σύμφωνα με «τους κανόνες της διεθνούς ναυσιπλοΐας».
Εσωτερικές πολιτικές προεκτάσεις στην Ελλάδα
Η αντιπολίτευση στην Αθήνα επέκρινε την κυβέρνηση για «εφησυχασμό» και ζήτησε σύγκληση του Συμβουλίου Πολιτικών Αρχηγών. Από την πλευρά της, η κυβέρνηση απαντά ότι «η διαχείριση κρίσεων απαιτεί νηφαλιότητα και ενότητα», καλώντας τα κόμματα να στηρίξουν τη διπλωματική γραμμή.
Στη Χίο και τη Λέσβο, τοπικοί φορείς εκφράζουν ανησυχία, τονίζοντας ότι η παρουσία τουρκικών πλοίων τόσο κοντά στις ακτές δημιουργεί κλίμα ανασφάλειας σε αλιείς και κατοίκους.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέσω εκπροσώπου της, τόνισε ότι «η ΕΕ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις» και ότι «η κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα κρατών-μελών πρέπει να γίνονται απολύτως σεβαστά». Η δήλωση εντάσσεται στο γενικότερο πλαίσιο που προωθεί το Συμβούλιο της ΕΕ για ενίσχυση της κοινής αμυντικής πολιτικής.
Η υπόθεση του «Πίρι Ρέις» ανοίγει ξανά τον φάκελο των ελληνοτουρκικών διαφορών στο Αιγαίο, σε μια περίοδο που η Ευρώπη αναζητά συνοχή στην άμυνά της. Για την Αθήνα, η κόκκινη γραμμή είναι σαφής: δεν θα επιτρέψει έρευνες σε περιοχές ελληνικής αρμοδιότητας. Για την Άγκυρα, είναι μια ακόμη «δοκιμή» πίεσης.
Το ζητούμενο είναι αν αυτή τη φορά η διεθνής κοινότητα θα κινηθεί προληπτικά, αναχαιτίζοντας την κλιμάκωση, ή αν το Αιγαίο θα βρεθεί ξανά σε τροχιά έντασης που θυμίζει τις πιο δύσκολες στιγμές της δεκαετίας του ’90.
