Ορθοδοξία: Η Ορθοδοξία στο κέντρο των παγκόσμιων εξελίξεων-Με κομμένη την ανάσα παρακολουθεί ο πλανήτης τις εξελίξεις που συμπυκνώνονται στο τέλος της χρονιάς και προδιαγράφουν ένα ιδιαίτερα βαρύ 2026. Ανάμεσα στα μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα, ο ορθόδοξος κόσμος βρίσκεται και πάλι στο επίκεντρο, όχι ως απλός παρατηρητής αλλά ως ενεργό πεδίο αντιπαράθεσης.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, στις οποίες εμπλέκονται Ηνωμένες Πολιτείες, Ρωσία και Κίεβο, αγγίζουν πλέον ανοιχτά το εκκλησιαστικό ζήτημα, αποδεικνύοντας ότι η Ορθοδοξία έχει πάψει προ πολλού να είναι μόνο πνευματική υπόθεση.
Το ουκρανικό εκκλησιαστικό ζήτημα εξελίσσεται σε κρίσιμο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων. Δεν αφορά απλώς την κανονική τάξη, αλλά συνδέεται με την εθνική ταυτότητα, τη διεθνή αναγνώριση και τη μεταπολεμική αρχιτεκτονική ασφάλειας. Το Φανάρι γνωρίζει ότι η επόμενη χρονιά θα κρίνει αν η απόφαση για τη χορήγηση αυτοκεφαλίας θα δικαιωθεί ιστορικά ή αν θα παγιώσει έναν διχασμό που ήδη βαραίνει το σώμα της Ορθοδοξία, τονίζει υψηλόβαθμο στέλεχος του Φαναρίου στο tilegrafimanews.gr
Το Φανάρι και το βάρος της αυτοκεφαλίας
Στην καρδιά αυτής της δύσκολης εξίσωσης βρίσκεται το Οικουμενικό Πατριαρχείο. Για τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, το ουκρανικό δεν είναι μια δευτερεύουσα εκκλησιαστική υπόθεση, αλλά ζήτημα κανονικής ευθύνης και ιστορικής αποστολής. Η επιδίωξή του είναι σαφής: να υπάρξει ενότητα στον ορθόδοξο κόσμο της Ουκρανίας και να θεραπευτεί ένα σχίσμα που δηλητηρίαζε επί δεκαετίες την εκκλησιαστική ζωή της χώρας.
Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται σκληρή. Η απόφαση αυτή έφερε το Φανάρι σε μετωπική σύγκρουση με τη Ρωσία και άνοιξε πληγές που δύσκολα επουλώνονται. Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος γνωρίζει ότι η Ιστορία δεν συγχωρεί εύκολα τους διχασμούς και ότι δεν θα ήθελε να «χρεωθεί» πως επί των ημερών του παγιώθηκε ένας βαθύς ρήγμα στον ορθόδοξο κόσμο.
Η ρήξη με τη Μόσχα και τα παράπλευρα μέτωπα
Η σύγκρουση με το Πατριαρχείο Μόσχας δεν περιορίζεται στην Ουκρανία. Η διακοπή της εκκλησιαστικής κοινωνίας από τον Πατριάρχη Κύριλλο αποτέλεσε μόνο την αρχή. Οι σχέσεις του Φαναρίου με άλλα Πατριαρχεία και Εκκλησίες –Ιεροσόλυμα, Αντιόχεια, Σερβία– βρίσκονται σε χαμηλό σημείο, με την καχυποψία να κυριαρχεί.
Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η στάση των Ιεροσολύμων. Ο Πατριάρχης Θεόφιλος, αν και Έλληνας στην καταγωγή, δείχνει συχνά να αγνοεί τις εκκλήσεις του Βαρθολομαίου για διάλογο και σύνεση. Αντιθέτως, η πρόσφατη επίσκεψη του Πατριάρχη Βουλγαρίας στο Φανάρι και το συλλείτουργο με τον Οικουμενικό Πατριάρχη αποτέλεσαν μια σπάνια στιγμή ενίσχυσης, μια ανάσα στήριξης σε μια περίοδο απομόνωσης.
Ο πόλεμος αλλάζει το νόημα της Εκκλησίας
Από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, οι εντάσεις μεταξύ των Εκκλησιών έπαψαν να έχουν καθαρά θεολογικό χαρακτήρα. Η Εκκλησία χρησιμοποιείται πλέον ως εργαλείο επιρροής, ως στοιχείο «μαλακής ισχύος» που συνοδεύει τις στρατιωτικές και διπλωματικές κινήσεις. Οι συνομιλίες ανάμεσα σε Ουάσινγκτον, Μόσχα και Κίεβο δείχνουν ότι η τύχη της Ορθοδοξίας στην Ουκρανία αντιμετωπίζεται ως μέρος του συνολικού πακέτου για την επόμενη ημέρα.
Σε αυτό το πλαίσιο, η στάση των μεγάλων δυνάμεων αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το ενδιαφέρον του Ντόναλντ Τραμπ για την προστασία των χριστιανικών κοινοτήτων διεθνώς –είτε στη Μέση Ανατολή είτε στην Αφρική– δημιουργεί προσδοκίες, αλλά και ερωτήματα. Η Ορθοδοξία φαίνεται να επιστρέφει στην παγκόσμια ατζέντα, όχι μόνο ως θρησκεία, αλλά ως παράγοντας γεωπολιτικής σταθερότητας ή αστάθειας.
Ηρεμία στην Αθήνα, αγωνία στο παρασκήνιο
Σε αντίθεση με τη θύελλα που μαίνεται στο διεθνές εκκλησιαστικό πεδίο, η Εκκλησία της Ελλάδοςεισέρχεται στο 2026 χωρίς οξείες προκλήσεις. Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος έχει φροντίσει να διατηρεί ισορροπίες και να αποφεύγει κινήσεις που θα μπορούσαν να προκαλέσουν εσωτερικούς κραδασμούς. Το βασικό ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι η εκκλησιαστική περιουσία, την οποία ο ίδιος επιθυμεί να διευθετήσει οριστικά και με θεσμικό τρόπο.
Παρά τη φαινομενική ηρεμία, όμως, η Αθήνα παρακολουθεί με προσοχή τις εξελίξεις στο Φανάρι. Κανείς δεν αγνοεί ότι μια βαθύτερη ρήξη στην παγκόσμια Ορθοδοξία θα έχει αναπόφευκτα συνέπειες και στον ελλαδικό χώρο.
Το 2026 ως έτος κρίσης και ευθύνης
Η χρονιά που έρχεται προμηνύεται καθοριστική. Το πώς θα εξελιχθούν οι συνομιλίες για τον πόλεμο, το αν θα υπάρξει έστω μια στοιχειώδης προσέγγιση μεταξύ Φαναρίου και Μόσχας και το αν η Εκκλησία της Ουκρανίας θα μπορέσει να λειτουργήσει ενωτικά, θα καθορίσουν όχι μόνο το μέλλον της Ορθοδοξίας, αλλά και τη θέση της στον σύγχρονο κόσμο.
Η Ιστορία έχει δείξει ότι οι μεγάλες κρίσεις μπορούν είτε να διαλύσουν είτε να αναγεννήσουν την Εκκλησία. Το 2026 θα αποδείξει αν η Ορθοδοξία θα βρει τον δρόμο της ενότητας ή αν θα εισέλθει σε μια μακρά περίοδο εσωστρέφειας και διχασμού, με συνέπειες που θα ξεπερνούν κατά πολύ τα στενά εκκλησιαστικά όρια.
