ΒΑΡΘΟΛΟΜΑΙΟΣ: Έντονες αντιδράσεις και σκεπτικισμό έχει προκαλέσει η πρωτοφανής προσφώνηση του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου προς τον Ρωμαιοκαθολικό Καρδινάλιο Joseph Tobin, τον οποίο χαρακτήρισε «Σεβασμιώτατο» κατά τη διάρκεια της προσλαλιάς του την Κυριακή 20 Ιουλίου στον Πατριαρχικό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Φανάρι.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης | tilegrafimanews.gr
Η συγκεκριμένη κίνηση, σε συνδυασμό με το γεγονός ότι ο Καρδινάλιος ανέγνωσε δημόσια το Σύμβολο της Πίστεως εντός της Θείας Λειτουργίας, δίπλα στον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής κ. Ελπιδοφόρο, έχει προκαλέσει σοβαρούς τριγμούς στις τάξεις της Ορθοδοξίας, με πολλούς κληρικούς να μιλούν για «οικουμενιστικό εκτροχιασμό χωρίς όρια».
«Δεν είναι απλά απρέπεια. Είναι εκκλησιολογική σύγχυση»
Όπως αποκαλύπτει το tilegrafimanews.gr, κληρικοί της Ελλαδικής Εκκλησίας, αλλά και ιερείς από Πατριαρχεία της Ανατολής και των Βαλκανίων, εξέφρασαν την ξεκάθαρη αντίθεσή τους στην προσφώνηση του Καρδιναλίου ως «Σεβασμιώτατου», τονίζοντας ότι κάτι τέτοιο καλλιεργεί τη λανθασμένη εντύπωση κανονικής ιεροσύνης και μυστηριακής κοινωνίας μεταξύ Ορθοδοξίας και Ρώμης – κάτι που δεν ισχύει και ουδέποτε έχει αναγνωριστεί συνοδικά από καμία Ορθόδοξη Εκκλησία.
Ένας εκ των κληρικών της Εκκλησίας της Ελλάδος δήλωσε χαρακτηριστικά στο tilegrafimanews.gr:
«Δεν είναι δυνατόν, εντός της Θείας Λειτουργίας, να προσεγγίζεται ο Καρδινάλιος ως Σεβασμιώτατος και να του παραχωρείται ο λόγος για να αναγνώσει το Σύμβολο της Πίστεως. Η Εκκλησία μας έχει όρια. Αν αυτά διαγραφούν, ποια ταυτότητα μένει;»
Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Ορισμένοι επισημαίνουν ότι τέτοιες κινήσεις ακυρώνουν στην πράξη την έννοια της συνοδικότητας και παραβλέπουν αποφάσεις όπως εκείνες της Συνόδου της Κρήτης του 2016, η οποία κατέστησε σαφές ότι ο διάλογος με την Καθολική Εκκλησία είναι θεολογικός και όχι λειτουργικός.
Συμπροσευχή, συναναγνώσεις και… «οικουμενικές εικόνες»
Η παρουσία του Καρδινάλιου Tobin στη Θεία Λειτουργία, η ενεργή συμμετοχή του και η προσφώνηση με ορθόδοξο τίτλο προκάλεσαν εύλογες απορίες στους πιστούς. «Ποια είναι τα όρια της Ορθοδοξίας;», αναρωτιούνται πλέον πολλοί.
Η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ρουμανίας σε παλαιότερες τοποθετήσεις της έχει επισημάνει ότι δεν νοείται μυστηριακή συμπροσευχή χωρίς πλήρη κοινωνία στην πίστη, και τονίζει πως η χρήση θεολογικών συμβόλων όπως το «Πιστεύω» εντός της Λειτουργίας είναι αποκλειστικό δικαίωμα των Ορθοδόξων μελών.
«Η συμμετοχή μη Ορθοδόξων σε στοιχεία της Θείας Λειτουργίας δεν τιμά κανέναν – ούτε τον διάλογο ούτε την παράδοση. Αντίθετα, προκαλεί σύγχυση και σκανδαλίζει συνειδήσεις», επισημαίνει μοναχός του Αγίου Όρους, που μίλησε στο tilegrafimanews.gr ζητώντας να διατηρηθεί η ανωνυμία του.
Οικουμενισμός χωρίς φραγμούς; Ή συνειδητή ακύρωση των εκκλησιαστικών ορίων;
Η προσφώνηση «Σεβασμιώτατος» αποτελεί όρο που χρησιμοποιείται για Ορθοδόξους Επισκόπουςκαι έχει σαφή κανονική θεμελίωση. Η απονομή αυτού του τίτλου σε Ρωμαιοκαθολικό Καρδινάλιο εντός Ορθοδόξου Λειτουργίας δεν μπορεί να ερμηνευθεί απλώς ως φιλοφρόνηση – είναι, όπως λένε οι επικριτές, πρακτική ακύρωση της εκκλησιολογικής διαφοροποίησης που διατηρεί η Ορθοδοξία εδώ και αιώνες.
Η ανησυχία γίνεται εντονότερη όταν οι εν λόγω πρωτοβουλίες προβάλλονται ως «οικουμενικές γέφυρες» και μάλιστα σε μια εποχή που η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία διατηρεί αμετάβλητες θέσεις σε δογματικά και εκκλησιαστικά θέματα, όπως το Filioque, το πρωτείο του Πάπα, και τα άζυμα στη Θεία Ευχαριστία.
Δεν είναι τυχαίο πως ακόμη και Παρατηρητήριο Ορθοδόξου Θεολογίας χαρακτήρισε την προσφώνηση και τη συμμετοχή του Καρδινάλιου ως «απόπειρα υποκατάστασης του διαλόγου από τελετουργική αναγνώριση», και προειδοποίησε για τις συνέπειες αυτής της πρακτικής.
Αναίρεση της ταυτότητας ή απροσεξία;
Η πράξη του Πατριάρχη να προσφωνήσει τον Καρδινάλιο ως «Σεβασμιώτατο» και να του επιτραπεί να απαγγείλει το Πιστεύω δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Δεν πρόκειται απλώς για ζήτημα τύπου – είναι θέμα εκκλησιολογικής συνέπειας και ταυτότητας.
Όπως σχολίασε λακωνικά ένας έμπειρος ιεράρχης στο tilegrafimanews.gr:
«Όποιος ανοίγει πύλες χωρίς θεολογικά θεμέλια, αργά ή γρήγορα, θα βρει μπροστά του και το ρήγμα. Όχι στην Καθολική Εκκλησία. Αλλά μέσα στην ίδια την Ορθοδοξία.»
Η ανησυχία, πλέον, δεν είναι απλώς θεολογική. Είναι ποιμαντική, πνευματική και βαθιά υπαρξιακή. Διότι αν σβήσουν τα όρια, ποια Εκκλησία θα μείνει να μαρτυρεί την Αλήθεια;
