Σπάνια το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο χρησιμοποιεί τόσο θετικούς χαρακτηρισμούς στις εκθέσεις του, κάνοντας λόγο για «εξαιρετικά επιτεύγματα». Ωστόσο, στην περίπτωση της Ελλάδας το 2026, προχώρησε σε μια τέτοια αξιολόγηση
Ο επικεφαλής της αποστολής, Joong Shik Kang, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της Διαβούλευσης Άρθρου IV, μίλησε με ιδιαίτερα έντονο τρόπο: το δημόσιο χρέος μειώθηκε κατά 65 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε πέντε χρόνια, φτάνοντας στο 145% του ΑΕΠ. Παράλληλα, το πρωτογενές πλεόνασμα για το 2025 ξεπέρασε το 4% του ΑΕΠ, ενώ ο στόχος του προϋπολογισμού ήταν 3,7%. Ο τουριστικός τομέας σημείωσε ιστορικά υψηλές επιδόσεις και η ανεργία υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από την κρίση του 2008.
Θετικές αξιολογήσεις
Οι επαινετικές αναφορές επικεντρώνονται κυρίως στα εξής:
– Στην εξέλιξη του δημόσιου χρέους: ο Kang τη χαρακτήρισε ως «εντυπωσιακό κατόρθωμα». Για έναν οργανισμό όπως το ΔΝΤ, που συνήθως εκφράζεται με αυστηρότητα—ιδίως σε ζητήματα χρέους—μια τέτοια διατύπωση θεωρείται ιδιαίτερα θερμή.
– Στην ενεργειακή ακρίβεια: το Ταμείο επισημαίνει ότι ο προϋπολογισμός διαθέτει την αντοχή να στηρίξει την οικονομία χωρίς να απαιτείται λιτότητα. Παράλληλα, τονίζει πως τα μέτρα στήριξης προς τα νοικοκυριά, ενόψει νέων διεθνών πιέσεων, θα πρέπει να είναι στοχευμένα και προσωρινά, όχι γενικευμένα. Επιπλέον, προειδοποιεί ότι η απλή κάλυψη των αυξήσεων τιμών μπορεί να δημιουργήσει στρεβλώσεις στην αγορά και στα δημόσια οικονομικά, αποθαρρύνοντας έτσι μαζικές παρεμβάσεις.
– Στην περίοδο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης: το ΔΝΤ εμφανίζεται αισιόδοξο, εκτιμώντας ότι για τρία ακόμη χρόνια μετά τη λήξη του (Αύγουστος 2026) θα συνεχιστεί η επενδυτική δραστηριότητα μέσω των δανείων του προγράμματος. Επιπλέον, η χώρα αναμένεται να ωφεληθεί από νέα ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, ενώ θα διατηρηθεί και η δυναμική των ιδιωτικών επενδύσεων.
Συστάσεις
Παρά τα θετικά σχόλια, το Ταμείο συνοδεύει την αξιολόγησή του με συγκεκριμένες επισημάνσεις. Τονίζει ότι η δημοσιονομική πολιτική πρέπει πλέον να εστιάσει στην ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης και στην αντιμετώπιση του στεγαστικού ζητήματος. Το πλεόνασμα από μόνο του δεν επαρκεί πλέον ως στόχος· ζητούμενο είναι η βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών.
Στο πλαίσιο της δήλωσης για την ολοκλήρωση της αποστολής που θα συντάξει την ετήσια έκθεση (Άρθρο IV), το ΔΝΤ εισηγείται μεταξύ άλλων:
– Την αναπροσαρμογή της φορολογικής κλίμακας και του αφορολόγητου με βάση τον πληθωρισμό: προτείνεται η δημιουργία ενός διαφανούς μηχανισμού ώστε να αποφεύγεται η σταδιακή μείωση της πραγματικής αξίας των εισοδημάτων λόγω της λεγόμενης «φορολογικής μετατόπισης» (bracket creep). Με άλλα λόγια, οι φορολογικές κλίμακες θα πρέπει να αναθεωρούνται ετησίως, ώστε οι αυξήσεις σε μισθούς και εισοδήματα να μην οδηγούν αυτόματα σε υψηλότερη φορολόγηση χωρίς πραγματική αύξηση αγοραστικής δύναμης.
Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική προϋπόθεση: το ΔΝΤ ζητά παράλληλα την κατάργηση ορισμένων φοροαπαλλαγών (τις οποίες αποκαλεί «φορολογικές δαπάνες» στον προϋπολογισμό). Αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει μέτρα όπως ο μειωμένος ΦΠΑ κατά 30% στα νησιά, αλλά και πολλές ειδικές απαλλαγές ή εκπτώσεις για νοικοκυριά και επαγγελματίες. Παρ’ όλα αυτά, το Ταμείο δεν προτείνει την καθολική κατάργηση όλων των ελαφρύνσεων, αλλά την καθιέρωση ενός πολυετούς συστήματος αξιολόγησης ώστε να εντοπίζονται και να καταργούνται μόνο όσες κρίνονται άδικες ή αναποτελεσματικές.
– Τις δημόσιες προμήθειες: προτείνεται η ενίσχυση της συγκέντρωσης και της εποπτείας τους, καθώς και η ευρύτερη χρήση ηλεκτρονικών συμβάσεων, με στόχο την πιο αποτελεσματική υλοποίηση των δημόσιων επενδύσεων
