Μέσα σε χειροκροτήματα και σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης η Ελλάδα αποχαιρέτησε την Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ. Το φέρετρο σκεπασμένο με τις σημαίες της Ελλάδας και της Γαλλίας βρισκόταν σε λαϊκό προσκύνημα από το πρωί της Παρασκευής (20.02.2026) στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών όπου έγινε και η κηδεία της
Από νωρίς το πρωί, στο παρεκκλήσι της Μητρόπολης βρισκόταν η σορός της όπου πολίτες και πολιτικοί της είπαν το «τελευταίο αντίο».
Επικήδειους εκφώνησαν ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας. Στο κοιμητήριο του Βύρωνα θα γίνει η ταφή της. Ο αρχιεπίσκοπος Αμερικής Ελπιδοφόρος μετέφερε εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου τον ύστατο χαιρετισμό στη μεγάλη Ελληνίδα που κόσμησε τη Ρωμιοσύνη και την αδιάσπαστη συνέχεια του γένους, με ένα μνημειώδες εκλαϊκευμένο έργο, που ταυτόχρονα υπηρετούσε την επιστήμη.
Οι επικήδειοι του Προέδρου της Δημοκρατίας και του Πρωθυπουργού
«Πέρασε στην αιωνιότητα των οικουμενικών Ελληνίδων, ένα κορίτσι από τον Βύρωνα, που έθεσε τον εαυτό της υπεράνω μέτρων. Ήταν μια ιστορικός που ήθελε να αναμετρηθεί με την Ιστορία. Γιατί όπως έλεγε, είχε διαγράψει τον όρο “αδύνατον”. Έλεγε ότι ο εφησυχασμός είναι η μεγαλύτερη δειλία. Και μόνο δειλή δεν υπήρξε. Υπέβαλε όλες τις αλήθειες και τις αλήθειες των άλλων στη διαδικασία του ορθολογισμού. Όχι μόνον εφησύχασε σε στερεότυπα, αλλά προχώρησε και κατέκτησε νέα εδάφη. Έτσι αναμετρήθηκε με τα μεγάλα, έτσι έκανε τα αδύνατα δυνατά», τόνισε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας.
Όπως είπε, ανέσκαψε και «έφερε στο φως αλήθειες που η Ευρώπη και η Ελλάδα είχαν αγνοήσει και ξεχάσει. Ήταν μια από τις πλέον αναγνωρισμένες προσωπικότητες στις κλασικές σπουδές διεθνώς. Γιατί απέδειξε ότι το Βυζάντιο βρίσκεται στην καρδιά της Δύσης».
Η Αρβελέρ, είπε, απέδειξε την ενότητα Ευρώπης και Ελλάδος και μας έμαθε ότι το Βυζάντιο είναι η γέφυρα μεταξύ αρχαιότητας και ελληνικής ιστορίας. Και μας εξήγησε ότι η Ελλάδα και η ορθοδοξία αποτελούν τη βάση της νεοελληνικής ταυτότητας. «Ήταν ένα υπόδειγμα αυθεντικότητας, θάρρους και ελευθερίας της σκέψης. Νίκησε τον χρόνο με όλους τους τρόπους. Με το έργο της και τη μακρά ζωή της και με το νεανικό πείσμα της κατόρθωσε να επιβεβαιώσει ότι η πνευματική εγρήγορση δεν γνωρίζει ηλικία».
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναφέρει στον επικήδειό του την προσφορά και το έργο της σπουδαίας βυζαντινολόγου:
«Σκέφτομαι ότι η γυναίκα που αποχαιρετούμε πέτυχε να γίνει αυτό που ήθελε. Μια γέφυρα ανάμεσα στα προσφυγικά της Αθήνας και τις πρωτεύουσες του κόσμου. Μια άλλη γέφυρα που ανέδειξε το Βυζάντιο ως αναπόσπαστο στοιχείο της ελληνικής ταυτότητας. Κι αυτό μακριά από ιδεολογικές αγκυλώσεις και συμπλέγματα, ώστε με οδηγούς την εμπειρία και το αποτέλεσμα να βρει αναζήτηση στη φιλελεύθερη σκέψη», είπε.
«Η προσφορά της δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ούτε αποσπασματικά ούτε επιλεκτικά. Η παρουσία της ακολουθεί ένα σύνολο, που διατρέχει η αγάπη για την ιστορία και την πατρίδα, η έγνοια για τον συνάνθρωπο και τέλος η τολμηρή άποψη και η γενναιότητα να διατυπώνεται ανεξάρτητα από τις εφήμερες ενστάσεις που ίσως συναντήσει».
Σύμφωνα με τον κ. Μητσοτάκη, οι γλαφυρές της διηγήσεις δίπλα στα λιτά της αποθέματα τραβούσαν τους ανθρώπους. Η αφήγησή της υπήρξε μοναδική. Γιατί ως ιστορικός έβλεπε την επιστήμη της, την Ιστορία ως κτήμα όλων, ενώ ως πολίτης επεδίωκε να μεταφέρει τη σκυτάλη εμπειριών. «Με ένα μάθημα, θα ήθελα να πω το προσωπικό αντίο στην προσωπική Ελληνίδα. Ήταν σκέψεις γραμμένες στο χέρι στο πολυτονικό, το 2015, όταν με ενθάρρυνε να διεκδικήσω την ηγεσία της ΝΔ», είπε, παραθέτοντας ένα σημείωμά της. «Καλό σου ταξίδι, αγαπημένη μου Ελένη», είπε.
Το «τελευταίο αντίο» και η παρουσία της πολιτικής και πολιτειακής ηγεσίας
Η εξόδιος ακολουθία της Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ ξεκίνησε στις 13:00, στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών, χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος, Ιερώνυμου και παρουσία εκπροσώπων της πολιτείας, της ακαδημαϊκής κοινότητας και πλήθους πολιτών.Η κηδεία της θα τελεστεί δημοσία δαπάνη, έπειτα από κοινή απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκου Πιερρακάκη, Εσωτερικών Θεόδωρου Λιβάνιου και Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και Πολιτισμού Σοφίας Ζαχαράκη, ως ελάχιστος φόρος τιμής στην προσωπικότητα και το έργο της.
Στη Μητρόπολη βρέθηκαν ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με τη Μαρέβα Γκραμπόφσκι, εμφανίστηκε με επιδέσμους στα χέρια της μετά την πρόσφατη περιπέτεια που είχε με την υγεία της, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, η Νίκος Χαρδαλιάς, η Μαριάννα Λάτση, η Άντζελα Γκερέκου, η Μιμή Ντενίση και πλήθος κόσμου.
Το 1976 εξελέγη πρύτανης του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne, γράφοντας ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει το αξίωμα σε έναν θεσμό με αιώνες διαδρομής. Παράλληλα, υπηρέτησε σε κορυφαίες θέσεις σε ακαδημαϊκά και πολιτιστικά ιδρύματα στη Γαλλία και στην Ελλάδα, ενώ συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για όλα τα ζητήματα που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία.
Κακλαμάνης: «Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ άφησε μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος»
«Ήρθα να αποχαιρετήσω με διακριτικότητα και τον προσήκοντα σεβασμό μια διαπρεπή επιστήμονα, μια πολύ σημαντική γυναίκα, μια μεγάλη Ελληνίδα. Η Ελένη Γλύκατζη Αρβελέρ άφησε με την εμβληματική προσωπικότητά της μεγάλο αποτύπωμα στην ιστορία της νεότερης Ελλάδος. Αιωνία της η μνήμη» δήλωσε έξω από το παρεκκλήσιο της Μητρόπολης Αθηνών ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης.
Παυλόπουλος: Η παρακαταθήκη της θα είναι για πάντα κοντά μας
«Η παρακαταθήκη της για τον ευρωπαϊκό και ελληνικό πολιτισμό θα είναι για πάντα κοντά μας. Αυτή είναι η αιωνιότητα που ανήκει στους ανθρώπους», ανέφερε σε δηλώσεις του ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκόπης Παυλόπουλος.
Ο Μιχάλης Κακούρης περιέγραψε με θέρμη την προσωπικότητα της εκλιπούσας και τον ρόλο που διαδραμάτισε στην καρδιά της Ευρώπης. «Είμαι Βυζαντινολόγος στο Παρίσι και σήμερα ήρθα για την κηδεία της αγαπητής και σεμνής αδέλφου Ελένης Γλύκατζη – Αρβελέρ» ανέφερε αρχικά. Σημείωσε δε με έμφαση ότι η ακαδημαϊκός «πραγματικά ήταν ο φάρος του Βυζαντινισμού στη Γαλλία επί σειρά ετών, για να μην πω για δεκαετίες».
Αναφερόμενος στη δική του παρουσία στο λαϊκό προσκύνημα, ο Βυζαντινολόγος υπογράμμισε τη σημασία της απόδοσης τιμών σε μια τέτοια προσωπικότητα. «Σήμερα είναι ο ελάχιστος φόρος τιμής να παραστούμε εδώ πέρα» τόνισε χαρακτηριστικά. Εξήγησε μάλιστα ότι η παρουσία του έχει θεσμικό χαρακτήρα, καθώς, όπως είπε, «εγώ αντιπροσωπεύω τους Γάλλους Βυζαντινολόγους και το Comité Français des Études Byzantines, δηλαδή τον Σύλλογο Βυζαντινών Σπουδών, την Ομοσπονδία Βυζαντινών Σπουδών στη Γαλλία».
Ποια ήταν η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ
Γεννημένη στην Αθήνα από μικρασιατική οικογένεια, η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και εργάστηκε, μεταξύ άλλων, στο Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, προτού εγκατασταθεί στο Παρίσι το 1953 για μεταπτυχιακές σπουδές. Η ακαδημαϊκή της πορεία εξελίχθηκε στο CNRS και στη Σορβόννη, όπου διακρίθηκε για τη συμβολή της στη μελέτη της βυζαντινής ιστορίας και του μεσογειακού κόσμου.
Το 1976 εξελέγη πρύτανης του Πανεπιστημίου Paris 1 Panthéon-Sorbonne, γράφοντας ιστορία ως η πρώτη γυναίκα που αναλαμβάνει το αξίωμα σε έναν θεσμό με αιώνες διαδρομής. Παράλληλα, υπηρέτησε σε κορυφαίες θέσεις σε ακαδημαϊκά και πολιτιστικά ιδρύματα στη Γαλλία και στην Ελλάδα, ενώ συμμετείχε ενεργά στον δημόσιο διάλογο για όλα τα ζητήματα που απασχολούσαν την ελληνική κοινωνία.
