Οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και της Ουκρανίας έχουν συζητήσει τον φιλόδοξο στόχο να συμφωνήσουν Μόσχα και Κίεβο σε μια ειρηνευτική συμφωνία μέσα στον Μάρτιο, ωστόσο, σύμφωνα με τρεις πηγές του πρακτορείου Reuters που γνωρίζουν καλά το θέμα, αυτό το χρονοδιάγραμμα ενδέχεται να μην τηρηθεί λόγω έλλειψης συμφωνίας στο κρίσιμο ζήτημα των εδαφών
Στο πλαίσιο των συζητήσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ουκρανίας, οποιαδήποτε συμφωνία θα τεθεί σε δημοψήφισμα προς τους Ουκρανούς ψηφοφόρους, οι οποίοι ταυτόχρονα θα συμμετάσχουν και στις εθνικές εκλογές, σύμφωνα με πέντε πηγές που μίλησαν στο Reuters υπό τον όρο της ανωνυμίας.
Η ομάδα διαπραγμάτευσης των ΗΠΑ – με επικεφαλής τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ και τον γαμπρό του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ – εξέφρασε στους Ουκρανούς ομολόγους της σε πρόσφατες συναντήσεις στο Άμπου Ντάμπι και το Μαϊάμι ότι θα ήταν προτιμότερο η ψηφοφορία να διεξαχθεί σύντομα, όπως ανέφεραν τρεις από τις πηγές που μίλησαν στο Reuters.
Αμερικανοί διαπραγματευτές δήλωσαν ότι ο Τραμπ πιθανότατα θα επικεντρωθεί περισσότερο σε εσωτερικά ζητήματα καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές του Κογκρέσου τον Νοέμβριο, πράγμα που σημαίνει ότι οι ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ θα έχουν λιγότερο χρόνο και πολιτικό κεφάλαιο να αφιερώσουν στην επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.
Υπενθυμίζεται ότι ο δεύτερος γύρος των συνομιλιών με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ ολοκληρώθηκε την Πέμπτη στο Αμπού Ντάμπι με την απελευθέρωση 314 αιχμαλώτων πολέμου και τη δέσμευση για επανέναρξη των συζητήσεων σύντομα. Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε ότι η επόμενη τριμερής συνάντηση θα πραγματοποιηθεί πιθανότατα σύντομα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συζητήθηκε η διεξαγωγή ψηφοφορίας τον Μάιο
Δύο από τις πηγές ανέφεραν ότι Αμερικανοί και Ουκρανοί αξιωματούχοι συζήτησαν το ενδεχόμενο οι εθνικές εκλογές και το δημοψήφισμα να διεξαχθούν τον Μάιο.
Ωστόσο, αρκετές πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων χαρακτήρισαν το χρονοδιάγραμμα που πρότειναν οι ΗΠΑ ως υπερβολικά φιλόδοξο.
Οι ουκρανικές εκλογικές αρχές εκτιμούν ότι θα χρειάζονταν περίπου έξι μήνες για να οργανωθούν εκλογές υπό τις τρέχουσες συνθήκες.
«Οι Αμερικανοί βιάζονται», δήλωσε πηγή με γνώση του ζητήματος, προσθέτοντας ότι μια ψηφοφορία θα μπορούσε να οργανωθεί σε λιγότερο από έξι μήνες, αλλά θα απαιτούσε παρ’ όλα αυτά σημαντικό χρονικό διάστημα.
Η οργάνωση μιας τέτοιας ψηφοφορίας θα απαιτούσε αλλαγές στη νομοθεσία, καθώς οι ψηφοφορίες απαγορεύονται κατά τη διάρκεια στρατιωτικού νόμου στην Ουκρανία. Επιπλέον, θα ήταν δαπανηρή.
Η Ουκρανία επιθυμεί κατάπαυση του πυρός καθ’ όλη τη διάρκεια της εκλογικής εκστρατείας για να διασφαλιστεί η ακεραιότητα του δημοψηφίσματος, και σημειώνει ότι το Κρεμλίνο έχει ιστορικό παραβίασης των εκεχειριών, σύμφωνα με μία από τις πηγές.
«Η θέση του Κιέβου είναι ότι δεν μπορεί να συμφωνηθεί τίποτα πριν διασφαλιστούν οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία από τις ΗΠΑ και τους εταίρους της», ανέφερε μία πηγή.
Μόσχα: «Θα χρειαστούμε πάνω από 1,5 μήνα για να ετοιμάσουμε ειρηνευτικό έγγραφο για την Ουκρανία»
Οι εργασίες για ένα ειρηνευτικό έγγραφο στο πλαίσιο της επίλυσης της «ουκρανικής σύγκρουσης» μπορεί να διαρκέσουν τουλάχιστον 1,5 μήνα, δήλωσε ωστόσο νωρίτερα ρωσική πηγή στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS.
«Εξαιρετικά πολυδιάστατη και σταδιακή εργασία βρίσκεται σε εξέλιξη, και δύσκολα θα ολοκληρωθεί σε έναν μήνα. Θα χρειαστεί τουλάχιστον 1,5 μήνας, δεδομένης μιας φυσιολογικής στάσης από όλες τις πλευρές και της ετοιμότητας για άμεση άρση των ριζικών διαφορών, αλλά φυσικά μπορεί να χρειαστεί ακόμη περισσότερος χρόνος», είπε.
Η προθεσμία για την ειρήνη προκαλεί σκεπτικισμό
Ενώ η Ουκρανία έχει στείλει υψηλόβαθμους πολιτικούς αντιπροσώπους στις ειρηνευτικές συνομιλίες, συμπεριλαμβανομένου του επικεφαλής του επιτελείου του Ζελένσκι και του προέδρου της κοινοβουλευτικής του ομάδας, η ρωσική διαπραγματευτική ομάδα έχει στρατιωτικό χαρακτήρα της οποίας ηγείται ο επικεφαλής των στρατιωτικών μυστικών υπηρεσιών της Ρωσίας (GRU), Ιγκόρ Κοστιούκοφ.
Ο αναπληρωτής του Κοστιούκοφ, αντιστράτηγος Βλαντίμιρ Αλεξέγεφ, δέχθηκε πυρά στη Μόσχα την Παρασκευή από άγνωστο δράστη. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ κατηγόρησε την Ουκρανία ότι δολοφόνησε τον στρατηγό για να σαμποτάρει τις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα, δήλωσε στο Reuters ότι το Κίεβο δεν είχε καμία σχέση με την επίθεση.
Ένας Ουκρανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο Ζελένσκι είναι θετικός στην ιδέα διεξαγωγής εκλογών στο άμεσο μέλλον, κάτι που έχει επανέλθει επανειλημμένα ως αίτημα των ΗΠΑ από τότε που ο Τραμπ ανέλαβε την προεδρία τον Ιανουάριο του 2025.
Ο Ζελένσκι, του οποίου η υποστήριξη έχει μειωθεί από την έναρξη της ρωσικής εισβολής το 2022 αλλά παραμένει σαφώς πάνω από 50%, είναι πεπεισμένος ότι θα κέρδιζε σε εκλογές, δήλωσε ο αξιωματούχος.
Το μεγαλύτερο εμπόδιο για την επίτευξη ειρήνης στην Ουκρανία βραχυπρόθεσμα είναι η αβεβαιότητα σχετικά με το μέλλον της ανατολικής περιοχής Ντονμπάς, σύμφωνα με αρκετές πηγές.
Η Ρωσία απαιτεί τον έλεγχο ολόκληρου του Ντονμπάς στο πλαίσιο οποιασδήποτε πιθανής ειρηνευτικής συμφωνίας, παρόλο που το Κιέβο εξακολουθεί να ελέγχει πάνω από 2.000 τετραγωνικά μίλια της περιοχής. Η Ουκρανία χαρακτηρίζει την απαίτηση αυτή μη αποδεκτή, ωστόσο αξιωματούχοι στο Κίεβο έχουν εκφράσει διάθεση να εξετάσουν δημιουργικές λύσεις, όπως μια αποστρατιωτικοποιημένη ή ζώνη ελεύθερου εμπορίου.
«Δεν υπάρχει ακόμη πρόοδος στο ζήτημα των εδαφών», δήλωσε εξάλλου στο Reuters πηγή που έχιε γνώση των εξελίξεων.
Η τύχη του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, του μεγαλύτερου στην Ευρώπη, που βρίσκεται σε περιοχή υπό ρωσική κατοχή, έχει επίσης αποδειχθεί σημείο τριβής.
Μια πηγή ανέφερε στο Reuters ότι η Ρωσία απέρριψε μια πρόταση των ΗΠΑ, σύμφωνα με την οποία η Ουάσιγκτον θα ελέγχει τον σταθμό και θα διανέμει την ηλεκτρική ενέργεια σε Ρωσία και Ουκρανία. Το Κρεμλίνο επιμένει ότι θέλει εκείνο να ελέγχει το σταθμό, προσφέροντας παράλληλα φτηνό ρεύμα στην Ουκρανία, μια πρόταση που το Κίεβο δεν αποδέχεται, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Ακόμη και αν αυτά τα ζητήματα επιλυθούν, οι Ουκρανοί ψηφοφόροι θα μπορούσαν να απορρίψουν τυχόν εδαφικές παραχωρήσεις που θα τεθούν σε δημοψήφισμα.
Η Ρωσία κατέχει περίπου το 20% της επικράτειας της Ουκρανίας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας και τμημάτων του Ντονμπάς που είχαν καταληφθεί πριν από την εισβολή του 2022. Οι αναλυτές αναφέρουν ότι από τις αρχές του 2023 η Ρωσία έχει κατακτήσει επιπλέον περίπου 1,3% της ουκρανικής επικράτειας.
Παρά το γεγονός ότι οι δημοσκοπήσεις δείχνουν πως σημαντική πλειοψηφία των Ουκρανών αντιτίθεται σε παραχωρήσεις εδαφών ως αντάλλαγμα για δυτικές εγγυήσεις ασφαλείας που θα προστατεύουν τη χώρα από μελλοντική ρωσική επιθετικότητα, τα ποσοστά αυτά έχουν μειωθεί ελαφρώς τον τελευταίο χρόνο
