Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για τη Μέση Ανατολή, ΗΠΑ και Ιράν φαίνεται να κινούνται προς την επανεκκίνηση διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, την ώρα που η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο εντείνεται και ο κίνδυνος μιας ευρύτερης περιφερειακής σύγκρουσης παραμένει ανοιχτός
Η κυβέρνηση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να έχει διαμηνύσει στην Τεχεράνη μέσω πολλαπλών διαύλων ότι η Ουάσινγκτον είναι έτοιμη να συναντηθεί και να διαπραγματευτεί μια πυρηνική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών, όπως μετέδωσε την Κυριακή το Axios.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, που επικαλείται πηγές με γνώση του θέματος, η Αίγυπτος, η Τουρκία και το Κατάρ προσπαθούν να οργανώσουν συνάντηση την ερχόμενη εβδομάδα στην Άγκυρα μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και Ιρανών αξιωματούχων. «Υπάρχει κινητικότητα. Κάνουμε ό,τι καλύτερο μπορούμε», ανέφερε μία από τις πηγές.
Νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, είχε δηλώσει ότι είναι «βέβαιος» πως η Τεχεράνη και η Ουάσινγκτον θα καταλήξουν σε πυρηνική συμφωνία.
Σημειώνεται ότι η διπλωματική κινητικότητα έρχεται την ώρα που ο Αμερικανός πρόεδρος έχει διατάξει εκτεταμένη στρατιωτική ενίσχυση στον Περσικό Κόλπο, αυξάνοντας τα διακυβεύματα γύρω από το αν οι συνομιλίες μπορούν να αποτρέψουν ένα αμερικανικό πλήγμα κατά του Ιράν και έναν ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο.
Δεύτερος Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι μια συνάντηση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί αυτή την εβδομάδα στην Τουρκία.
Οι τρεις χώρες που συνεργάστηκαν με την κυβέρνηση Τραμπ για την επίτευξη εκεχειρίας στη Γάζα επιδιώκουν την έναρξη διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν, με στόχο να αποτραπεί μια γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση.
Αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου τονίζουν ότι ο Τραμπ δεν έχει λάβει ακόμη οριστική απόφαση για ενδεχόμενο στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν και παραμένει ανοιχτός σε διπλωματική λύση.
Παράλληλα, Αμερικανοί αξιωματούχοι σημειώνουν ότι οι πρόσφατες δηλώσεις του Τραμπ περί διαπραγματεύσεων δεν αποτελούν μπλόφα, ωστόσο η Ουάσινγκτον δεν γνωρίζει εάν ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, θα δώσει εντολή στους διπλωμάτες του να προχωρήσουν σε μια συμφωνία αποδεκτή από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το παρασκήνιο των επαφών
Το Κατάρ, η Αίγυπτος και η Τουρκία βρίσκονται σε επαφή και με τις δύο πλευρές, συντονίζοντας τις προσπάθειές τους, σύμφωνα με πηγές.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Κυριακή στο CNN ότι «φιλικές χώρες» επιχειρούν να οικοδομήσουν εμπιστοσύνη μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, χαρακτηρίζοντας τις προσπάθειες αυτές «καρποφόρες».
«Βλέπω το ενδεχόμενο μιας νέας συνομιλίας, εφόσον η αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα ακολουθήσει όσα είπε ο πρόεδρος Τραμπ: να καταλήξουμε σε μια δίκαιη και ισότιμη συμφωνία που θα διασφαλίζει ότι δεν θα υπάρχουν πυρηνικά όπλα», ανέφερε.
Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, επισκέφθηκε το Σάββατο την Τεχεράνη και συναντήθηκε με τον Αλί Λαριτζανί, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν και στενό συνεργάτη του ανώτατου ηγέτη της χώρας.
Λίγο μετά τη συνάντηση, ο Λαριτζανί έγραψε στην πλατφόρμα X ότι «η διαμόρφωση ενός πλαισίου για διαπραγματεύσεις προχωρά».
Ο πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, είχε το Σάββατο τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ιρανό ομόλογό του, Μασούντ Πεζεσκιάν, καλώντας τον να συμφωνήσει σε συνάντηση με αξιωματούχους της κυβέρνησης Τραμπ.
Μία ημέρα νωρίτερα, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, φιλοξένησε τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών, με τις δύο πλευρές να συζητούν το την πιθανή τοποθεσία και την ατζέντα μιας συνάντησης με αξιωματούχους του Λευκού Οίκου.
«Ελπίζω να διαπραγματευτούν κάτι που να είναι αποδεκτό. Μπορούν να καταλήξουν σε μια ικανοποιητική συμφωνία, χωρίς πυρηνικά όπλα. Πρέπει να το κάνουν. Δεν ξέρω αν θα το κάνουν, αλλά μιλούν μαζί μας, σοβαρά μιλούν μαζί μας», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ σε δημοσιογράφους μέσα στο Air Force One το βράδυ του Σαββάτου.
Ωστόσο, σε ομιλία του την Κυριακή στην Τεχεράνη, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ υιοθέτησε σκληρή γραμμή, υποστηρίζοντας ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν να «καταβροχθίσουν» το Ιράν και να ελέγξουν το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τους ορυκτούς του πόρους.
«Οι Αμερικανοί θα πρέπει να γνωρίζουν ότι, αν ξεκινήσουν πόλεμο, αυτή τη φορά θα πρόκειται για περιφερειακό πόλεμο», είπε, χωρίς να κάνει οποιαδήποτε αναφορά σε διαπραγματεύσεις.
Ερωτηθείς για τις δηλώσεις Χαμενεΐ, ο Τραμπ απάντησε ότι οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει «τα μεγαλύτερα και ισχυρότερα πλοία στον κόσμο» στην περιοχή.
«Ελπίζω να καταλήξουμε σε συμφωνία. Αν δεν καταλήξουμε, τότε θα δούμε αν είχε δίκιο ή όχι», πρόσθεσε.
Ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, αντιστράτηγος Εγιάλ Ζαμίρ, επισκέφθηκε την Ουάσινγκτον την Παρασκευή και το Σάββατο, όπου είχε συνομιλίες με τον πρόεδρο του Μεικτού Επιτελείου των ΗΠΑ, στρατηγό Νταν Κέιν, σχετικά με το ενδεχόμενο αμερικανικού πλήγματος κατά του Ιράν.
Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι αυτή η χαμηλών τόνων επίσκεψη είχε στόχο την αμοιβαία ενημέρωση των δύο πλευρών για αμυντικά και επιθετικά σχέδια, σε περίπτωση πολέμου με το Ιράν
