Δεν είναι “μπόρα” – και δεν θα “περάσει”!
Του Θανάση Κ.
Οι αντίπαλοι του Τραμπ – εντός κι εκτός ΗΠΑ – ποντάρουν πλέον σε ένα πράγμα: ότι «μπόρα είναι και θα περάσει».
Ότι πολιτικά θα φθαρεί,
ότι στις ενδιάμεσες εκλογές θα χάσει έδαφος,
ότι στο τέλος η Αμερική — και ο κόσμος — θα επιστρέψουν εκεί που ήταν.
Αυτό είναι το μεγάλο τους λάθος.
Γιατί το πραγματικό στοίχημα δεν είναι οι δημοσκοπήσεις μέσα στις ΗΠΑ.
Είναι, αν οι τομές που γίνονται σήμερα – μέσα κι έξω από τις ΗΠΑ – αντιστρέφονται αύριο.
Και η απάντηση είναι ότι μάλλον ΔΕΝ αντιστρέφονται πια…
* Στη γεωπολιτική, ο Τραμπ δεν επιδίωξε «τελικές λύσεις».
Δεν έλυσε κανένα πρόβλημα.
Αλλά έσπασε αρκετά αδιέξοδα που υπήρχαν από χρόνια.
Κι άνοιξε δρόμους που οδηγούν αλλού…
Πριν η Αμερική – και η Δύση γενικότερα – επικαλούνταν το Διεθνές Δίκαιο, αλλά έκανε επεμβάσεις σε διάφορες χώρες, γκρέμιζε δικτάτορες και επιχειρούσε “αλλαγές καθεστώτων” χωρίς καμία νομιμοποίηση Διεθνούς Δικαίου.
Όλα αυτά γίνονταν ΠΡΙΝ εμφανιστεί ο Τράμπ στο προσκήνιο…
Οι επεμβάσεις των ΗΠΑ στοίχιζαν πανάκριβα και δεν οδήγησαν πουθενά. Όταν μετά από αρκετά χρόνια η Αμερική απέσυρε τις δυνάμεις της από το Αφγανιστάν ή το Ιράκ, οι χώρες αυτές επέστρεψαν στο χάος.
Τώρα ο Τράμπ έκανε κάτι πολύ διαφορετικό και πολύ πιο αποτελεσματικό:
Επέλεξε χειρουργικά χτυπήματα (σε Βενεζουέλα και Ιράν) χαμηλού ρίσκου, που αλλάζουν το πεδίο χωρίς να δεσμεύουν αμερικανικές δυνάμεις στο έδαφος.
Καμία από τις μεγάλες εστίες κρίσης δεν είναι πια όπως πριν.
— Στη Βενεζουέλα, δεν υπάρχει πια Μαδούρο. Το καθεστώς παραμένει αποσταθεροποιημένο κι αναγκασμένο να μετασχηματιστεί…
— Στο Ιράν, το πυρηνικό πρόγραμμα δέχθηκε καίριο πλήγμα
και το καθεστώς κλονίζεται, για πρώτη φορά σοβαρά εδώ και δεκαετίες.
— Στη Γάζα, επικρατούσε για είκοσι χρόνια η Χαμάς, που όλη η Δύση των είχε καταγγείλει ως “τρομοκρατική οργάνωση”, αλλά ταυτόχρονα ζητούσαν από το Ισραήλ να διαπραγματευθεί μαζί της λύση στο Παλαιστινιακό! Την ώρα που η Χαμάς δεν μιλούσε ούτε με την Παλαιστινιακή αρχή στη Δυτική όχθη,..
Το Ισραήλ έλυσε το πρόβλημα αυτό με εισβολή (μετά το τρομοκρατικό χτύπημα της Χαμάς τον Οκτώβριο του 2023) – αλλά αυτά έγιναν πριν επανέλθει ο Τράμπ στην Προεδρία. Ο ίδιος ο Τράμπ στήριξε τη λύση οριστικής εκδίωξης της Χαμάς εξασφαλίζοντας και τη στήριξη των υπολοίπων αραβικών χωρών. Το πρόβλημα δεν έχει λυθεί ακόμα, αλλά η Χαμάς είναι πλέον εκτός παιγνιδιού.
— Στην Ουκρανία, το ενδεχόμενο λήξης του πολέμου με αποδοχή των ρωσικών τετελεσμένων επί του εδάφους είναι πια ανοιχτό.
Πράγμα που η προηγούμενη αμερικανική κυβέρνηση δεν συζητούσε καν, όπως δεν το συζητούσαν ούτε και οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Ο Τράμπ συναντήθηκε με τον Πούτιν στην Αλάσκα κι άνοιξε το δρόμο να ξεπεραστεί κι αυτό το αδιέξοδο.
Καμιά από αυτές τις πρωτοβουλίες του Αμερικανού Προέδρου δεν συνεπάγεται εμπλοκή αμερικανικών στρατευμάτων επί του εδάφους. Και καμιά δεν είναι πιο “παράνομη” απ’ όσο ήταν οι προηγούμενες επεμβάσεις στη Γιουγκοσλαβία, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ – ή ακόμα πιο πριν, στον Παναμά ή στη Γρανάδα παλιότερα…
Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι πια αναστρέψιμο με μια απλή αλλαγή κυβέρνησης στις ΗΠΑ.
* Αν οι διεργασίες που άνοιξαν ευοδωθούν:
– αν σταθεροποιηθούν Ιράν, Βενεζουέλα,
με μεταβολή καθεστώτος από εσωτερική μεταπολίτευση,
όχι από εξωτερική στρατιωτική επέμβαση.
– αν προχωρήσουν οι “Συμφωνίες του Αβραάμ”, που ξεκίνησαν επί Τράμπ κατά την πρώτη του θητεία και τώρα προχωρούν αλλάζοντας όλο το τοπίο στη Μέση Ανατολή μετά από πολλές δεκαετίες,
– αν σπάσει η αντιδυτική συσπείρωση του Ευρωασιατισμού με το Συμβούλιο Ειρήνης που ιδρύει τώρα ο Τράμπ, και στο οποίο συμμετέχουν και χώρες των BRICS αλλά και του Συμφώνου της Σαγκάης,
– αν στο μεταξύ αρθούν οι κυρώσεις κατά Ρωσίας, Ιράν, Βενεζουέλας,
τότε η επόμενη αμερικανική κυβέρνηση δεν θα μπορεί να γυρίσει πίσω,
ακόμα κι αν το θέλει.
Βλέπετε στο παρελθόν η Δύση διακήρυσσε το ελεύθερο εμπόριο, αλλά επέβαλε κυρώσεις σε μια σειρά χώρες.
Σήμερα η κυβέρνηση Τράμπ διαπραγματεύεται δασμούς απέναντι σε παλαιούς εταίρους του – κυρίως στην Ευρώπη – αλλά ταυτόχρονα καταργεί τις κυρώσεις που είχαν επιβάλει οι προηγούμενοι (και τις παραβίαζαν όλοι ποικιλοτρόπως).
Πριν δεν υπήρχε “ελεύθερο εμπόριο”. Κυρώσεις υπήρχαν (που όλοι παραβίαζαν)…
Και τώρα δεν καταργείται το “ελεύθερο εμπόριο”. Εξισορροπούνται οι δασμοί που υπήρχαν έτσι κι αλλιώς…
Ποιός θέλει να επιστρέψει στις στρεβλώσεις του χθες;
* Κάτι αντίστοιχο ισχύει και στην Ευρώπη.
Μέσα στις χώρες-μέλη υπήρχαν δυνάμεις που αμφισβητούσαν την γραφειοκρατία των Βρυξελλών και την κυριαρχία των υπερ-ρυθμίσεων και πριν την επανεκλογή Τράμπ. Αυτές οι δυνάμεις ανεβαίνουν τώρα. Σε πολλές χώρες δημοσκοπικά κυριαρχούν πια…
Αν αλλάξουν κυβερνήσεις σε Γερμανία, Γαλλία, Βρετανία,
αν έρθουν στην εξουσία δυνάμεις πιο φιλικές προς αυτή τη νέα πραγματικότητα, η πολιτική Τραμπ παύει να είναι “αμερικανική ιδιορρυθμία”
και θα αρχίσει να μετατρέπεται σε κυρίαρχο ρεύμα στη Δύση.
Άλλωστε το “σοκ Τράμπ” στην Ευρώπη έχει ήδη αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα. Κι ο ίδιος ο σημερινός Καγκελάριος της Γερμανίας Φρήνρτιχ Μέρτς παραδέχθηκε προχθές ότι η Ευρώπη των υπέρ-ρυθμίσεων έχει αποτύχει…
* Στο μεταξύ, οι «Κασσάνδρες» διαψεύδονται μέσα στις ΗΠΑ.
— Μέχρι στιγμής, οι νέοι δασμοί ΔΕΝ εκτόξευσαν τον πληθωρισμό. Ο οποίος παραμένει στα ίδια επίπεδα με την τελευταία χρονιά του Μπάϊντεν (και πολύ χαμηλότερα από τα προηγούμενα χρόνια του Μπάϊντεν)
— Το δημοσιονομικό έλλειμμα βελτιώθηκε – και ως ποσό και ως ποσοστό του ΑΕΠ.
— Τα δημόσια έσοδα αυξήθηκαν.
Οι τελευταίοι μήνες του 2025 δείχνουν αισθητή βελτίωση και σε ρυθμούς ανάπτυξης και σε πληθωρισμό και σε έλλειμμα…
— Και αν τελικά αρθούν ή χαλαρώσουν οι κυρώσεις σε Ρωσία, Ιράν, Βενεζουέλα, οι τιμές ενέργειας θα πιεστούν προς τα κάτω.
Αυτό σημαίνει χαμηλότερο κόστος,
χαμηλότερο πληθωρισμό από την πλευρά της προσφοράς,
και – αναπόφευκτα – πίεση για χαμηλότερα επιτόκια.
Τα στεγαστικά δάνεια, που καθορίζουν τη ζωή του μέσου Αμερικανού,
ήδη κινούνται χαμηλότερα από τα υψηλά της περιόδου Μπάιντεν.
Και αν η τάση συνεχιστεί, το πολιτικό αποτύπωμα της δεύτερης Προεδρίας Τράμπ θα είναι άμεσο και μέσα στις ΗΠΑ.
Όσο για τις δημοσκοπήσεις:
στο τέλος του πρώτου χρόνου της δεύτερης θητείας του,
ο Τραμπ βρίσκεται χαμηλά – γύρω στο 43-45%,
αλλά είναι σήμερα πολύ καλύτερα απ’ ό,τι βρισκόταν
στο τέλος της πρώτης χρονιά της πρώτης θητείας του (38%).
Μια σειρά πρόσφατες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητα του Τράμπ είναι ακόμα σχετικά χαμηλά, αλλά βελτιώνεται παντού, ακόμα και σε περιοχές εχθρικές για τον ίδιο και το Κόμμα του.
Ως τις ενδιάμεσες εκλογές του προσεχούς Νοεμβρίου
που θα γίνουν για την ανανέωση του Κογκρέσου,
μπορούν να αλλάξουν πολλά.
Άλλωστε, όλοι οι Πρόεδροι χάνουν έδαφος στις ενδιάμεσες εκλογές.
Αλλά αυτό δεν λέει τίποτα ούτε για τη συνολική πορεία της Προεδρίας τους
ούτε για την ικανότητα του Κόμματός τους
να κερδίσει ξανά τον Λευκό Οίκο στο τέλος της τετραετίας.
Ιδίως όταν η αντιπολίτευση βρίσκεται κι αυτή σε κρίση ταυτότητας.
Γιατί όλοι μιλάνε για τη “δημοτικότητα του Τράμπ”, αλλά ό,τι και να κάνει ο Τράμπ στις δημοσκοπήσεις η εικόνα του Δημοκρατικού Κόμματος είναι η χειρότερη από ποτέ!
Μπορεί μεμονωμένοι δημοκρατικοί υποψήφιοι να μπορούν να πάνε καλά σε επι μέρους εκλογικές περιφέρειες, αλλά το Κόμμα τους είναι πιο διχασμένο από ποτέ!
Με δύο λόγια η πόλωση μέσα στην Αμερική εντείνεται, η εκλογική βάση του Τράμπ παραμένει πολύ συμπαγές και “σκληραίνει”, ενώ οι Δημοκρατικοί μπορούν να κερδίζουν τοπικές πλειοψηφίες, αλλά παραμένουν εξαιρετικά διχασμένοι σε παναμερικανικό επίπεδο…
* Όμως το πιο σημαντικό είναι άλλο:
— Ο εθνοκεντρισμός ήρθε για να μείνει.
— Το τέλος της πολιτικής ορθότητας ήρθε για να μείνει.
— Η επιστροφή στους υδρογονάνθρακες ήρθε για να μείνει.
— Το τέλος της woke ατζέντας είναι οριστικό. Ακόμα κι όσοι την στήριζαν μέχρι πριν δύο χρόνια, σήμερα μιλάνε για τις “ακρότητές” της.
— Η ανοχή στη λαθρομετανάστευση τελειώνει οριστικά.
— Ο πολυκεντρικός κόσμος ήρθε για να μείνει.
Και η γραφειοκρατική Ευρώπη —
που ενδιαφέρεται για Ουκρανία και Γροιλανδία,
αλλά σιωπά μπροστά στις άμεσες απειλές σε Ελλάδα και Κύπρο —
δεν έχει μέλλον.
* Όποιος θέλει να προετοιμαστεί για το αύριο – δεν ψάχνει πως θα φύγει ο “κακος Τράμπ” – αλλά ποιά αδιέξοδα τον επανέφεραν στην εξουσία (ενάντια σε όλες τις προβλέψεις…)
Γιατί αυτά που συμβαίνουν σήμερα δεν τα έφερε ο Τράμπ.
Ας δούμε καλύτερα τι έφερε τον ίδιο τον Τράμπ…
Κι όσα κάνει ο Τράμπ σήμερα – αρέσουν δεν αρέσουν – σαρώνουν ό,τι ξόφλησε κι ό,τι σάπιζε πριν έλθει ο Τράμπ…
Το αύριο δεν χωρά τους νοσταλγούς της προ-Τραμπ εποχής.
Κι ο κόσμος που υπήρχε πριν τον Τράμπ δεν ήταν σταθερός, ούτε δίκαιος, ούτε βιώσιμος.
Ο κόσμος αλλάζει.
Και όποιος συνεχίζει να ποντάρει στην επιστροφή του χθες, απλώς θα βρεθεί απροετοίμαστος για το αύριο.
ΥΓ. 1 Εκείνο που πραγματικά θα μπορούσε να δημιουργήσει χαοτικά φαινόμενα στις ΗΠΑ σήμερα και να πλήξει καίρια την Προεδρία Τράμπ – με αντίκτυπο στον υπόλοιπο κόσμο – θα ήταν ένα μεγάλο Χρηματιστηριακό κράχ στους επόμενους μήνες. Όχι απλή “διόρθωση”. Αληθινό κραχ…
Για την ώρα οι δείκτες της Γουόλ Στρήτ κάνουν το ένα ιστορικό υψηλό μετά το άλλο ή κινούνται κοντά στα – πολύ πρόσφατα – ιστορικά υψηλά τους.
Μόνο που, και σε αυτή την περίπτωση, ο κατακερματισμός των αγορών που θα ακολουθούσε, θα επέτεινε και θα επιτάχυνε το τέλος της “παγκοσμιοποίησης”.
Και πάλι, η επάνοδος στην προ Τραμπ εποχή θα ήταν πολλαπλάσια δυσκολότερη…
Το πρόβλημα ΔΕΝ είναι ο Τράμπ. Ο ίδιος απλώς σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής. Το πρόβλημα είναι ότι για την νέα εποχή – που αναπόφευκτα θα έλθει – δεν προετοιμαζόμαστε όσο νοσταλγούμε την προηγούμενη.
Ιδιαίτερα εδώ στην Ευρώπη.
Κι ακόμα περισσότερο στην Ελλάδα…
ΥΓ.2 Το πρόβλημα στην Ελλάδα είναι ότι το σύνολο σχεδόν της πολιτικής ελίτ, νοσταλγεί την προ Τράμπ εποχή! Κι είναι εντελώς απροετοίμαστοι γι’ αυτό που έρχεται. Γιατί αυτό που υπήρχε πριν ανήκει οριστικά στο παρελθόν. Κι αυτό που έρχεται δεν μπορούν ούτε να το δουν ούτε να το κατανοήσουν, ούτε – πολύ περισσότερο – να χαράξουν πολιτική για το αύριο της χώρας μέσα σε ένα εντελώς νέο διεθνές περιβάλλον.
Απλώς ψιθυρίζουν αγχωμένοι: “Μπόρα είναι θα περάσει”…
