Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
ΚΑΙΡΟΣ ΕΛΛΑΔΑ-Η εβδομάδα ανοίγει με βροχές και καταιγίδες, αλλά το πραγματικό «στοίχημα» του 48ώρου είναι η Τρίτη: ένα ταχύ, οργανωμένο σύστημα κακοκαιρίας που θα περάσει γρήγορα, μπορεί όμως να δώσει έντονες ραγδαιότητες (πολύ νερό σε λίγο χρόνο) πάνω σε ήδη κορεσμένα εδάφη.
Η εικόνα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των μετεωρολόγων και τα διαθέσιμα προγνωστικά στοιχεία, παραπέμπει σε κλασικό χειμωνιάτικο «βαθύ χαμηλό» που σπρώχνει γραμμές καταιγίδων από τα δυτικά προς τα ανατολικά, με δυνατούς ανέμους στα πελάγη και τοπικές εξάρσεις φαινομένων. Για την επίσημη πρόγνωση και τις προειδοποιήσεις, η αναφορά παραμένει η ΕΜΥ (η οποία δίνει τα τακτικά δελτία καιρού και τα έκτακτα δελτία επιδείνωσης).
Τι «κουμπώνει» μετεωρολογικά και γιατί βγαίνουν καταιγίδες μετά τη σκόνη
Το τελευταίο 24ωρο οι νοτιάδες λειτούργησαν σαν «ιμάντας μεταφοράς» σκόνης από τη Βόρεια Αφρική προς την Ελλάδα, αυξάνοντας την αίσθηση αποπνικτικής ατμόσφαιρας και προετοιμάζοντας το γνωστό σκηνικό λασποβροχών όταν έρθει η υγρασία και η βροχή. Παράλληλα, το νέο βαρομετρικό χαμηλό οργανώνεται δυτικά/βορειοδυτικά της χώρας και κινείται ανατολικότερα, φέρνοντας αστάθεια, κατακόρυφη ανάπτυξη νεφών και καταιγίδες, ενώ στα πελάγη οι εντάσεις του ανέμου ανεβαίνουν. Σε τέτοιες «μεταβατικές» καταστάσεις, η καταιγίδα δεν χρειάζεται να κρατήσει πολλές ώρες για να δημιουργήσει πρόβλημα: αρκεί μια ζώνη με υψηλό ρυθμό βροχής να περάσει πάνω από αστικό ιστό ή μικρές λεκάνες απορροής.
Το επεισόδιο σκόνης των προηγούμενων ημερών χαρακτηρίστηκε από πολύ υψηλές τιμές αιωρούμενων σωματιδίων σε περιοχές της Κρήτης, με την ενημέρωση να αναδεικνύει πόσο εύκολα η ατμόσφαιρα «φορτώνει» όταν νοτιάδες και σκόνη συμπέσουν με υγρό καιρό. Σχετικές αναφορές για το επεισόδιο και τις προειδοποιήσεις κακοκαιρίας δημοσιεύθηκαν σε ρεπορτάζ που επικαλούνται την ΕΜΥ.
Πού «χτυπά» πιο επίμονα την Τρίτη και τι να προσέξουν οι οδηγοί
Στη δυτική χώρα, τμήματα του Ιονίου και της δυτικής/νότιας Πελοποννήσου, αλλά και ζώνες που «πιάνουν» υγρασία από το Αιγαίο (ανατολικό/βορειοανατολικό Αιγαίο έως Δωδεκάνησα), μπορούν να δουν έντονα φαινόμενα κατά διαστήματα, ειδικά όταν οι καταιγίδες εκδηλώνονται πάνω από θάλασσα και «μπαίνουν» στην ξηρά με γραμμή. Σε τέτοιες περιπτώσεις, το πρόβλημα συχνά δεν είναι μόνο το συνολικό ύψος βροχής αλλά η διάρκεια και η ένταση μέσα σε 20–40 λεπτά: δρόμοι με χαμηλά σημεία, υπόγειες διαβάσεις, ρέματα μέσα σε πόλεις και σημεία με ιστορικό πλημμυρών απαιτούν αυξημένη επιτήρηση.
Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι, μετά από συνεχόμενες βροχές, τα εδάφη «κρατούν» λιγότερο νερό. Αυτό αυξάνει την πιθανότητα για μικρές κατολισθήσεις σε πρανή, υπερχειλίσεις χειμάρρων και προβλήματα σε αγροτικούς δρόμους, ειδικά όπου υπάρχουν χωμάτινες προσβάσεις ή ασταθή επιχώματα. Σε ανάλογες προειδοποιήσεις, η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας υπενθυμίζει πρακτικά μέτρα αυτοπροστασίας, από το να μη διασχίζουμε ιρλανδικές διαβάσεις μέχρι το να ακολουθούμε οδηγίες των Αρχών και τα δελτία καιρού. Δείτε τις επίσημες γενικές οδηγίες και ειδικά τις ενότητες για καταιγίδες και πλημμύρες.
Άνεμοι, θάλασσες και μετακινήσεις
Με τα χαμηλά να «τρέχουν», οι άνεμοι στα πελάγη ενισχύονται και αλλάζουν διεύθυνση σχετικά γρήγορα. Αυτό μεταφράζεται σε πιο δύσκολες θαλάσσιες μετακινήσεις και αυξημένη προσοχή για μικρά σκάφη, αλιείς αλλά και επιβάτες σε γραμμές που επηρεάζονται από καιρό (κυρίως Ιόνιο–Αιγαίο, ανάλογα με τη φάση του συστήματος). Για όσους σχεδιάζουν ταξίδι, είναι χρήσιμο να παρακολουθούν τις ενημερώσεις και να προσαρμόζουν ώρες αναχώρησης.
Η σκόνη «φεύγει», αλλά αφήνει ουρά: λασποβροχές και επιβάρυνση
Όταν η σκόνη συμπέσει με βροχή, εμφανίζονται λασποβροχές, οι οποίες, πέρα από την ενόχληση, έχουν και πρακτικές συνέπειες: μειώνουν την ορατότητα, «γλιστράνε» περισσότερο οι δρόμοι, και επιβαρύνονται φίλτρα/μηχανές/αεραγωγοί. Για την πορεία της σκόνης και τις μετρήσεις/χάρτες, πολλοί επαγγελματίες παρακολουθούν τα δεδομένα του meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Τι λένε οι μετεωρολόγοι για τη «σειρά» των διαταραχών
Η γενική τάση που έχει αποτυπωθεί σε αναλύσεις των τελευταίων ημερών είναι ότι δεν πρόκειται για ένα μεμονωμένο επεισόδιο, αλλά για περίοδο διαδοχικών διαταραχών (βαρομετρικά χαμηλά) που δίνουν κατά κύματα βροχές/καταιγίδες, ενισχυμένους ανέμους και, κατά διαστήματα, μεταφορά σκόνης. Σε αυτό το πλαίσιο, η Τρίτη ξεχωρίζει ως ημέρα με δυναμική κακοκαιρία «γρήγορης διέλευσης», άρα και με αυξημένο ρίσκο ραγδαιότητας.
Τι να κάνουν πρακτικά δήμοι, πολίτες και επαγγελματίες
Για τους δήμους και τις υπηρεσίες: καθαρισμοί φρεατίων/σχαρών σε σημεία που «πνίγονται» παραδοσιακά, επιτήρηση ρεμάτων και άμεση ετοιμότητα σε οδικά συμβάντα.
Για τους πολίτες: αποφυγή στάθμευσης σε κοίτες/ρέματα, προσοχή σε υπόγεια και ισόγεια με ιστορικό εισροών, μείωση ταχύτητας στην οδήγηση, και μηδενική ανοχή σε «πονάκια τύπου περνάω τώρα από τη διάβαση».
Για αγροτικές περιοχές και εργοτάξια: σταθεροποίηση πρανών, έλεγχος αποστραγγιστικών, και προσοχή σε χειμάρρους που «ξυπνούν» απότομα.
Η κακοκαιρία της Τρίτης μπορεί να περάσει γρήγορα, αλλά σε τέτοια «express» συστήματα το πρόβλημα συνήθως γράφεται σε λίγα λεπτά έντασης. Γι’ αυτό, το κλειδί είναι ενημέρωση από επίσημες πηγές, έγκαιρη προσαρμογή των μετακινήσεων και προσοχή στα γνωστά «κόκκινα» σημεία κάθε περιοχής.
