Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
ΕΛΛΗΝΟΤΟΥΡΚΙΚΑ-Η συνάντηση κορυφής Μητσοτάκη–Ερντογάν στην Άγκυρα γίνεται μέσα σε ένα διπλό πλαίσιο: από τη μία, η ανάγκη να μείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι για να μη γλιστρήσει το Αιγαίο σε νέο κύκλο έντασης· από την άλλη, τα «ανοιχτά μέτωπα» που παραμένουν στο τραπέζι, από τις θαλάσσιες ζώνες και τις navtex μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο και την άμυνα των νησιών.
Σύμφωνα με παράγοντες του Υπουργείου Εξωτερικών που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr, ο στόχος της Αθήνας δεν είναι «συμφωνία-πακέτο», αλλά μια αποσυμπίεση με μετρήσιμα βήματα στη θετική ατζέντα, χωρίς καμία υποχώρηση σε ζητήματα κυριαρχίας.
Το πρόγραμμα και η «θετική ατζέντα» του Ανώτατου Συμβουλίου
Στην τουρκική ατζέντα της ημέρας, η τουρκική πλευρά «κλειδώνει» τυπικά τη ροή: επίσημη υποδοχή, διμερής συνάντηση, συνεδρίαση του 6ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, υπογραφές/κοινές δηλώσεις και κατόπιν επίσημο δείπνο, όπως περιγράφεται στο πρόγραμμα που δημοσιοποίησε το Anadolu Ajansı.
Υψηλόβαθμοι διπλωμάτες, όπως μεταφέρουν πηγές με γνώση της προετοιμασίας, εκτιμούν ότι η «θετική ατζέντα» μπορεί να δώσει πρακτικές συμφωνίες σε χαμηλής πολιτικής έντασης πεδία: οικονομία/εμπόριο, πολιτική προστασία, συνεργασία απέναντι στο οργανωμένο έγκλημα και το μεταναστευτικό. Το κρίσιμο, λένε, δεν είναι οι τίτλοι αλλά οι δικλίδες εφαρμογής: ημερομηνίες, ομάδες εργασίας, μηχανισμοί επικοινωνίας όταν «ανάβει» η ένταση.
Τα δύσκολα: Αιγαίο, Αν. Μεσόγειος, casus belli και «γκρίζες ζώνες»
Σύμφωνα με το διπλωματικό ρεπορτάζ που κυκλοφόρησε στα ελληνικά μέσα, η ελληνική πλευρά προσέρχεται με χαμηλές προσδοκίες, αλλά με σαφείς «κόκκινες γραμμές» στα γνωστά: αποστρατιωτικοποίηση, θεωρίες «γκρίζων ζωνών», και η επαναφορά των τουρκικών αιχμών σε navtex/notam. Στο Μέγαρο Μαξίμου, όπως σημειώνουν κυβερνητικές πηγές, η γραμμή παραμένει ότι ο διάλογος γίνεται μόνο εντός διεθνούς δικαίου, και ότι η μόνη διαφορά προς επίλυση (αν υπάρξει έδαφος) είναι η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών. Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται και τα σχόλια στα ελληνικά ΜΜΕ όπως το ERTNews και ο ΟΤ, που μιλούν για προσπάθεια διατήρησης «ήπιου κλίματος» χωρίς αυταπάτες.
Το δείπνο με Βαρθολομαίο: γιατί «μετράει» για την Ορθοδοξία και τη διπλωματία
Ειδικό βάρος αποκτά το δείπνο που παραθέτει ο Τούρκος πρόεδρος προς τιμήν του Έλληνα πρωθυπουργού, παρουσία του Οικουμενικού Πατριάρχη. Το ERTNews αναφέρει ότι ο Παναγιώτατος θα παρακαθήσει κατόπιν πρόσκλησης και θα συνοδεύεται από τον Μητροπολίτη Γέροντα Χαλκηδόνος Εμμανουήλ.
Παράγοντες του ΥΠΕΞ που μίλησαν στο tilegrafimanews.gr υπογραμμίζουν ότι η παρουσία Βαρθολομαίου «δεν είναι εθιμοτυπική λεπτομέρεια», αλλά σήμα πως η Άγκυρα αναγνωρίζει –έστω και στο επίπεδο συμβολισμών– τη διεθνή ακτινοβολία του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Για την ελληνική πλευρά, λένε, είναι επίσης ένα «μήνυμα συνέχειας»: ότι τα ζητήματα της Ρωμιοσύνης και των θεσμών του Φαναρίου δεν μπαίνουν στο περιθώριο του ελληνοτουρκικού διαλόγου, ακόμη κι όταν η ατζέντα είναι φορτωμένη με σκληρή γεωπολιτική.
Τι γράφουν τα τουρκικά ΜΜΕ και τι «διαβάζουν» οι αναλυτές τους
Τα τουρκικά μέσα δίνουν έμφαση στο τελετουργικό της επίσκεψης και στο ότι πρόκειται για συνεδρίαση «Υψηλού Επιπέδου» με υπογραφές και κοινή συνέντευξη Τύπου. Το Anadolu Ajansı το εντάσσει στο κεντρικό πολιτικό πρόγραμμα της ημέρας, με σαφές χρονοδιάγραμμα. Παράλληλα, φιλοκυβερνητικές και κεντροδεξιές τουρκικές ιστοσελίδες, όπως το Daily Sabah, μιλούν για «calm waters», αλλά θυμίζουν ότι οι διαφωνίες παραμένουν και ότι η Άγκυρα θέλει να κρατήσει ζωντανή την εικόνα μιας “λειτουργικής σχέσης” χωρίς να εγκαταλείπει τις πάγιες θέσεις της.
Στη διεθνή εικόνα, το βασικό αφήγημα είναι ότι Αθήνα και Άγκυρα επιχειρούν να συντηρήσουν μια σχετική ηρεμία για λόγους ευρύτερης περιφερειακής σταθερότητας. Χαρακτηριστικό είναι πως ρεπορτάζ που αναδημοσιεύουν διεθνείς ανταποκρίσεις (όπως του Reuters μέσω του The Star) συχνά «κουμπώνουν» το ελληνοτουρκικό στο μεταναστευτικό και στη διαχείριση κρίσεων στο Αιγαίο, δείχνοντας πόσο εύκολα ένα επεισόδιο μπορεί να φορτίσει το πολιτικό κλίμα.
Στο tilegrafimanews.gr, διπλωματικές πηγές το λένε πιο ωμά: «Δεν πάμε για θαύματα. Πάμε για να μη χαθεί ο έλεγχος». Και προσθέτουν ότι το πραγματικό τεστ δεν είναι η κοινή δήλωση των ηγετών, αλλά το τι θα συμβεί την επόμενη φορά που θα βγει μια navtex, θα “παγώσει” ένα έργο στην Αν. Μεσόγειο ή θα υπάρξει ένταση στο πεδίο.
Το συμπέρασμα της Αθήνας: διάλογος, αλλά με “κόφτες”
Η ελληνική αποστολή, με το επιτελείο του Πρωθυπουργού και την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΞ, πηγαίνει στην Άγκυρα με έναν πρακτικό στόχο: να κρατήσει «ζεστό» το κανάλι επικοινωνίας και να αποσπάσει χειροπιαστές συμφωνίες χαμηλής έντασης, χωρίς να μπει σε παζάρι για κυριαρχικά δικαιώματα. Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία, με το πρωτόκολλο της Τουρκικής Προεδρίας, επιδιώκει να δείξει ότι η ίδια είναι ο “κεντρικός παίκτης” στο τραπέζι και ότι τίποτα στην περιοχή δεν προχωρά χωρίς τη δική της παρουσία.
Κι εκεί, ακριβώς, θα κριθεί αν η σημερινή συνάντηση θα μείνει μια «φωτογραφία ηρεμίας» ή θα παράξει ένα στοιχειώδες μομέντουμ που να αντέξει στο πρώτο πραγματικό κύμα έντασης.
