ΟΠΕΚΕΠΕ: Το «πράσινο φως» από την OLAF καθορίζει την έναρξη των πληρωμών–Η αναμονή για την αποχώρηση του κλιμακίου της OLAF από τα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ καθυστερεί την έναρξη των πληρωμών για τα παλιά Βιολογικά 2022, όπως επιβεβαίωσε ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Κώστας Τσιάρας, σε συνέντευξή του την Τρίτη 14 Οκτωβρίου.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Σύμφωνα με τον υπουργό, η υπηρεσία είναι «απόλυτα έτοιμη να προχωρήσει στις πληρωμές», αλλά απαιτείται πρώτα η ολοκλήρωση των ελέγχων από τους ελεγκτές της OLAF, που βρίσκονται από τη Δευτέρα στα γραφεία του Οργανισμού στην οδό Δομοκού.
Η έρευνα της ευρωπαϊκής υπηρεσίας κατά της απάτης εστιάζει στα αρχεία πληρωμών και στην αξιολόγηση των διαδικασιών ελέγχου που εφαρμόστηκαν τα προηγούμενα χρόνια στα αγροπεριβαλλοντικά προγράμματα. Πρόκειται για έναν από τους αυστηρότερους ελέγχους των τελευταίων ετών, που αφορά τόσο τη διαχείριση των ενισχύσεων όσο και τη νομιμότητα των πιστοποιητικών βιολογικής παραγωγής.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ σε «επιχειρησιακή ετοιμότητα»
Ο υπουργός σημείωσε ότι «υπάρχει υπηρεσιακή ετοιμότητα αυτή τη στιγμή για να ξεκινήσουν οι πληρωμές». Όπως τόνισε, «έχουν γίνει οι απαραίτητοι διοικητικοί και επιτόπιοι έλεγχοι και είμαστε στο σημείο μηδέν, ώστε με την αποχώρηση της OLAF να αρχίσουν οι πληρωμές για τα παλιά Βιολογικά, τόσο στη γεωργία όσο και στη μελισσοκομία».
Πηγές του ΟΠΕΚΕΠΕ αναφέρουν ότι ήδη έχουν εκδοθεί οι εντολές πληρωμής, ενώ οι καταστάσεις δικαιούχων έχουν οριστικοποιηθεί από τις Περιφερειακές Διευθύνσεις. Το ποσό που προορίζεται για την εξόφληση των παλαιών Βιολογικών ανέρχεται σε 60 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων περίπου 55 εκατ. αφορούν τη φυτική και ζωική παραγωγή και 5 εκατ. τη μελισσοκομία.
Παράλληλα, έχουν ολοκληρωθεί οι εγκρίσεις διάθεσης πίστωσης για τα προγράμματα Κομφούζιο και Σπάνιες Φυλές Ζώων, συνολικού ύψους 43 εκατ. ευρώ. Αν δεν υπάρξει νέα καθυστέρηση, τα ποσά αυτά θα καταβληθούν στους λογαριασμούς των περίπου 13.000 δικαιούχων έως τις 17 Οκτωβρίου.
Οι αποκαλύψεις για τους ελέγχους και τα «ευρήματα – σοκ»
Η συνέντευξη Τσιάρα προκάλεσε αίσθηση, καθώς για πρώτη φορά παραδέχθηκε δημοσίως ότι από τους ελέγχους στο νέο πρόγραμμα βιολογικών «περισσότερο από το 50% των συμμετεχόντων βρέθηκε εκτός προϋποθέσεων». Όπως είπε χαρακτηριστικά, «στη βιολογική κτηνοτροφία και στη βιολογική μελισσοκομία, τα αποτελέσματα των δειγματοληπτικών ελέγχων ήταν αποκαρδιωτικά».
Πάνω από τους μισούς ελέγχους έδειξαν παρατυπίες ή έλλειψη νόμιμων πιστοποιητικών, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις διαπιστώθηκαν πλαστά στοιχεία. Επιπλέον, αρκετοί πιστοποιητικοί φορείςέχουν ήδη τεθεί υπό καθεστώς αναστολής λειτουργίας, μετά από παρεμβάσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της ΑΑΔΕ, που συντόνισαν τους νέους ελέγχους.
«Το νέο πλαίσιο απαιτεί πραγματικούς ελέγχους, όχι δειγματοληπτικούς όπως στο παρελθόν. Κάθε πληρωμή περνάει πλέον από διασταύρωση δεδομένων και ελέγχεται πριν από την εκταμίευση. Αυτό προφανώς καθυστερεί τη διαδικασία, αλλά διασφαλίζει τη νομιμότητα», εξήγησε ο υπουργός.
Πώς εξελίσσεται ο έλεγχος της OLAF
Σύμφωνα με πληροφορίες του tilegrafimanews.gr, το κλιμάκιο της OLAF ελέγχει αναδρομικά δείγματα πληρωμών από το 2014 έως το 2025, ζητώντας εξηγήσεις για περιπτώσεις πολλαπλών πληρωμών, διπλών δηλώσεων εκμεταλλεύσεων και πιστοποιητικών με ασαφή ιχνηλασιμότητα.
Οι ελεγκτές εξετάζουν επίσης την τήρηση των κανονισμών για την καταπολέμηση απάτης σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις και εάν εφαρμόστηκε ο μηχανισμός «εκ των προτέρων ελέγχων» που προβλέπει ο Κανονισμός (ΕΕ) 2021/2115 για τη νέα ΚΑΠ.
Όπως αναφέρει υψηλόβαθμο στέλεχος του ΟΠΕΚΕΠΕ, «ο έλεγχος της OLAF δεν έχει τιμωρητικό χαρακτήρα, αλλά στοχεύει στη διασφάλιση της διαφάνειας και της αξιοπιστίας των πληρωμών. Εφόσον δεν εντοπιστούν συστηματικές παρατυπίες, οι εκταμιεύσεις θα ξεκινήσουν άμεσα».
Επανεκκίνηση με νέα δεδομένα και αυστηρούς μηχανισμούς
Η σημερινή διοίκηση του ΟΠΕΚΕΠΕ έχει προχωρήσει σε σειρά αλλαγών στη διαδικασία ελέγχου. Πλέον κάθε αίτηση πληρωμής συνοδεύεται από ηλεκτρονική τεκμηρίωση, ενώ ο μηχανισμός ελέγχου αντλεί δεδομένα απευθείας από το πληροφοριακό σύστημα της ΑΑΔΕ και το Μητρώο Αγροτών. Αυτό επιτρέπει τον εντοπισμό ασυμφωνιών πριν από την εκκαθάριση της πληρωμής.
Στο μεταξύ, οι πληρωμές του Οργανισμού παραμένουν «παγωμένες» μέχρι να ολοκληρωθεί η αποστολή της OLAF, κάτι που σύμφωνα με κύκλους του υπουργείου αναμένεται να γίνει μέχρι το τέλος της εβδομάδας. Τότε θα ανοίξει ο δρόμος για την εξόφληση των 60 εκατ. ευρώ στα Βιολογικά και των 43 εκατ. ευρώ στα προγράμματα Κομφούζιο και Σπάνιων Φυλών.
Η στάση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και οι πιέσεις για συμμόρφωση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ζητήσει από όλα τα κράτη-μέλη να ενισχύσουν τους μηχανισμούς διασταύρωσης δεδομένων στις αγροτικές επιδοτήσεις, μετά τα φαινόμενα παρατυπιών που εντοπίστηκαν σε αρκετές χώρες.
Η Ελλάδα, σύμφωνα με κοινοτικές πηγές, συγκαταλέγεται στις χώρες όπου παρατηρήθηκε «μεγάλη απόκλιση» ανάμεσα στους δηλωθέντες και στους πραγματικά ενεργούς δικαιούχους, ιδιαίτερα σε δράσεις βιολογικής κτηνοτροφίας και μελισσοκομίας.
Η ίδια πηγή διευκρινίζει ότι ο έλεγχος της OLAF «δεν συνεπάγεται δημοσιονομικές κυρώσεις», εκτός αν διαπιστωθεί συστηματική απάτη ή κακοδιαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Στην περίπτωση αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μπορεί να προχωρήσει σε δημοσιονομική διόρθωση και να απαιτήσει την επιστροφή κονδυλίων από την Ελλάδα.
Τι αναμένεται το επόμενο δεκαπενθήμερο
Με βάση τον επικαιροποιημένο προγραμματισμό, αμέσως μετά την αποχώρηση του κλιμακίου της OLAF, θα ξεκινήσει δεκαπενθήμερος κύκλος πληρωμών με εκταμιεύσεις συνολικού ύψους άνω των 150 εκατ. ευρώ.
Πρώτα στη σειρά είναι τα παλαιά Βιολογικά και τα τομεακά προγράμματα μελισσοκομίας, ακολουθούν τα Κομφούζιο και Σπάνιες Φυλές, ενώ στο τέλος Οκτωβρίου αναμένεται και η εξόφληση των άμεσων ενισχύσεων του Πυλώνα Ι.
Η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκαταστήσει την κανονικότητα στις πληρωμές πριν ξεκινήσει η μεγάλη προκαταβολή της Απονιτροποίησης 2025, ύψους 63,7 εκατ. ευρώ, στα τέλη Νοεμβρίου.
Οι αντιδράσεις των παραγωγών
Παρά τη διαβεβαίωση του υπουργού για «πλήρη διαφάνεια», οι καθυστερήσεις έχουν προκαλέσει δυσφορία σε αγρότες και μελισσοκόμους.
Εκπρόσωποι αγροτικών συλλόγων ζητούν να υπάρξει σαφές χρονοδιάγραμμα, προειδοποιώντας ότι «κάθε εβδομάδα καθυστέρησης δημιουργεί πρόβλημα ρευστότητας στην ύπαιθρο».
Οι αγρότες ζητούν επίσης να δημοσιοποιηθούν τα αποτελέσματα των ελέγχων, ώστε να αποκατασταθεί η εμπιστοσύνη προς τον ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά τις αποκαλύψεις για υψηλά ποσοστά αποκλεισμών.
Η χώρα βρίσκεται μπροστά σε μια κομβική καμπή για την αξιοπιστία των αγροτικών πληρωμών. Η επιχείρηση «καθαρή σελίδα» που επιχειρεί ο ΟΠΕΚΕΠΕ, σε συντονισμό με την OLAF και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στοχεύει στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των ευρωπαϊκών θεσμών και των παραγωγών.
Μέχρι το τέλος Οκτωβρίου θα φανεί αν ο Οργανισμός μπορεί να ξεπεράσει τον σκόπελο των ελέγχων και να προχωρήσει σε κανονικές πληρωμές, χωρίς κινδύνους για τους ευρωπαϊκούς πόρους. Αν όλα κυλήσουν σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι πληρωμές για τα Βιολογικά θα ξεκινήσουν μέσα στις επόμενες ημέρες, σηματοδοτώντας το τέλος μιας περιόδου αβεβαιότητας και καθυστερήσεων για χιλιάδες αγρότες και μελισσοκόμους σε όλη τη χώρα.
