Ο Χρυσός σκαρφαλώνει – εμείς βουλιάζουμε!
Του Θανάση Κ.
Δεν το βλέπετε στα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων,
δεν το ακούτε με δραματικούς τόνους στα δελτία ειδήσεων,
αλλά σήμερα συμβαίνει κάτι πρωτοφανές – που μπορεί να σημαίνει πολλά, αλλά περνάει απαρατήρητο:
Η τιμή του χρυσού εκτοξεύτηκε κοντά στα 5.000 δολάρια η ουγγιά!
Δεν είναι η πρώτη φορά που έχουμε τέτοιο ράλι χρυσού.
Αλλά αυτή τη φορά έχει φτάσει σε επίπεδα χωρίς προηγούμενο…
Για να καταλάβετε:
— Προπολεμικά και μεταπολεμικά και μέχρι τη δεκαετία του ’60 η τιμή του χρυσού έμενε καθηλωμένη εκεί γύρω στα 35 δολάρια η ουγγιά.
— Στα τέλη της δεκαετίας του ’80 ο χρυσός έκανε ράλι και ξεπέρασε τα 800 δολάρια η ουγγιά…
— Στα επόμενα είκοσι χρόνια η τιμή του διακυμαίνονταν ανάμεσα στα 250 και τα 1800 δολάρια…
Μετά την κρίση του 2008 και ως το 2011 άγγιξε τα 2000 δολάρια.
Τον Αύγουστο του 2020 (πάνω στον παγκόσμιο lockdown λόγω covid) έσπασε το όριο των 2000 δολαρίων για πρώτη φορά, κινήθηκε λίγο πιο πάνω κι ύστερα υποχώρησε πάλι.
Και μετά το Οκτώβριο του 2022 άρχισε να ανεβαίνει ασταμάτητα,
προσεγγίζοντας πλέον τα 5000 δολάρια!
Περίπου δύο φορές παραπάνω από τα προηγούμενα ανώτατα όρια του…
Πρόκειται για Ιστορικό ρεκόρ, αδιανόητο ως μέχρι πριν τρία χρόνια (και για όλες τις περασμένες δεκαετίες)…
Κι αυτό δεν είναι ένα απλό οικονομικό ράλι. Δεν είναι φόβος πληθωρισμού, ούτε νευρικότητα για διεθνείς εντάσεις, ούτε αποτέλεσμα εφήμερων ελλειμμάτων. Είναι ίσως όλα αυτά μαζί, αλλά είναι επί πλέον και κάτι πολύ παραπάνω:
Σήμα αλλαγής υποδείγματος! Διεθνώς.
Κι όχι μόνο στα νομισματικά…
Και γίνεται ακόμη πιο αποκαλυπτικό, όταν συνδυάζεται με ταυτόχρονη άνοδο των crypto-νομισμάτων:
Το παλαιότερο μέσο συναλλαγών, ο χρυσός,
και το πιο μοντέρνο – τα crypto – ανεβαίνουν πλέον μαζί!
Αυτό δεν είναι αντίφαση. Δεν είναι “παράδοξο”…
Είναι απόδειξη ότι το παγκόσμιο οικονομικό και πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να βασιστεί πια σε έναν ενιαίο κανόνα εμπιστοσύνης.
Το διεθνή συναλλαγματικά αποθέματα σε νομίσματα – σε δολάριο, σε ευρώ, σε γεν – υπάρχουν και θα υπάρχουν, αλλά λειτουργούν πια ως εργαλεία επιρροής, όχι ως παντοδύναμοι σταθεροποιητές.
* Η προηγούμενη μεγάλη τομή του παγκόσμιου νομισματικού συστήματος ήρθε το 1971, όταν η Αμερική κατάργησε την σταθερή αγκύρωση του δολαρίου στον χρυσό, κλείνοντας το κεφάλαιο του Bretton Woods.
Από τότε ο χρυσός έπαψε να είναι η βάση της παγκόσμιου νομισματικού συστήματος και η τιμή του έγινε απλώς μέτρο σταθερότητας.
Η διεθνής ρευστότητα άρχισε να κινείται ελεύθερα, αλλά υπό την ηγεμονία του δολαρίου πια. Κι αυτό ενισχύθηκε είκοσι χρόνια αργότερα, με την κατάρρευση του διπολισμού και με την ανάδειξη των ΗΠΑ σε μοναδική υπερδύναμη. Η “παγκοσμιοποίηση” ξεκίνησε και συνεχίστηκε υπό την αιγίδα του δολαρίου.
Με τον χρυσό στο περιθώριο…
Τότε, η σταθεροποίηση του συστήματος στηρίχθηκε σε πολιτική ισχύ, όχι σε φυσική αξία.
Η παγκοσμιοποίηση στηρίχθηκε στο δολάριο!
* Τώρα, όμως βρισκόμαστε στο τέλος της παγκοσμιοποίησης – όπως ομολογούν πλέον όλο και περισσότεροι. Κι αυτό πιστοποιείται πλέον και με την αποδυνάμωση του δολαρίου. Πράγμα που αποτελεί και στρατηγική επιλογή του Προέδρου Τράμπ. Όμως αυτό επηρεάζει και τις διεθνείς ισορροπίες καθώς το δολάριο αποτελεί περίπου το 57% των διεθνών συναλλαγματικών αποθεμάτων.
Όταν τα νομισματικά εργαλεία αποδυναμώνονται, η Ιστορία επανέρχεται πάντα στο ίδιο ερώτημα: “ποιος παράγει αγαθά και ποιος επιβάλλει κανόνες”;
* Αν ανατρέξουμε στα βάθη της Ιστορίας μπορούμε να βρούμε κάτι αντίστοιχο: Το 3ο αιώνα μ.Χ. η Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αντιμετώπισε τη μεγάλη κρίση της. Τότε η παγκόσμια επιβολή της Ρώμης και η Pax Romana ήταν η πρώτη μεγάλη “παγκοσμιοποίηση” που γνώρισε η ανθρώπινη ιστορίας. Κι όπως συμβαίνει πάντα σε τέτοιες περιπτώσεις, η παγκόσμια επιβολή συσσώρευσε κόστος και χρέη και υπέρ-χρέωση…
Ο Αυτοκράτορας Διοκλητιανός, αντιμέτωπος με κατάρρευση του νομίσματος, ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και δημοσιονομικό χάος, προσπάθησε να επιβάλει διοικητικό έλεγχο παντού: ανώτατες τιμές, κλείσιμο και παγιοποίηση επαγγελμάτων, φορολογία σε είδος. Οι αγορές παραμερίστηκαν. Τα πάντα τα ανέλαβε ο διοικητικός μηχανισμός της Αυτοκρατορίας με τη γραφειοκρατία της που αποφάσιζε με τις λεγεώνες της που επέβαλαν και με τις “υπερ-ρυθμισεις” που κυριαρχούσαν παντού. ΄ Ήταν το πρώτο “σοβιετικό πείραμα” της Ιστορίας…
Το χρήμα σταμάτησε να κυκλοφορεί ελεύθερα. Η αγορά διαλύθηκε.
Το αποτέλεσμα δεν ήταν μόνο οικονομικό. Ήταν μετατόπιση ισχύος! Το κέντρο βάρους της Αυτοκρατορίας άρχισε να κινείται προς την Ανατολή, εκεί όπου υπήρχαν παραγωγή, πληθυσμός και στοιχειώδης εμπιστοσύνη.
Η μεταρρύθμιση του Διοκλητιανού απέτυχε πλήρως! Κι ήταν ο επόμενος σημαντικός Αυτοκράτορας, ο Μέγας Κωνσταντίνος, που σταθεροποίησε το νέο σύστημα: εισήγαγε τον solidus, απέδωσε αξία στον χρυσό ως σταθερό μέτρο, ενεργοποίησε ξανά τις αγορές και το εμπόριο, και δημιούργησε νέους ενοποιητικούς μηχανισμούς και νέες δομές ισχύος.
Με νέα πρωτεύουσα πια την Κωνσταντινούπολη…
Πέρα από “Άγιος” του Χριστιανισμού, ο Κωνσταντίνος υπήρξε ίσως ο μεγαλύτερος Μεταρρυθμιστής της Ιστορίας – και σίγουρα ο πατέρας της Ευρώπης.
Αποδέχθηκε – για πρώτη φορά επισήμως – τον Χριστιανισμό ως ενιαία και ενοποιητική θρησκεία. Και ταυτόχρονα ξαναθεμελίωσε τις οικονομικές ροές, τις αγορές, τα δίκτυα εμπορίου και τις εφοδιαστικες αλυσίδες με προτεραιότητα στην ίδια την πραγματική παραγωγή – και τον χρυσό ως μέσο συναλλαγών και αποθήκευση αξίας.
* Η ιστορία επαναλαμβάνεται με διαφορετική μορφή: σήμερα, το ράλι χρυσού και η ταυτόχρονη άνοδος των crypto δεν δείχνουν απλώς ότι υπάρχει κρίση. Δείχνουν ότι το παγκόσμιο υπόδειγμα αλλάζει, όπως και τότε άλλαξε η Ρώμη.
Δεν πρόκειται για μετακίνηση εντός του ίδιου πλαισίου — αλλά για μετάβαση σε νέο πλαίσιο σταθεροποίησης:
ο χρυσός ως ουδέτερος σταθεροποιητής μεταξύ κατακερματισμένων σφαιρών ισχύος,
τα crypto ως εσωτερικό μέσο συναλλαγών μέσα σε κλειστά δίκτυα,
η ανάγκη να υπάρχει έστω και μια ελάχιστη συνεννόηση-εμπιστοσύνη μεταξύ ΗΠΑ και Ανατολής για να μην μετατραπεί ο κατακερματισμός σε χάος.
* Ο χρυσός στην Ιστορία έχει δύο ρόλους:
Θερμόμετρο κρίσης: ανεβαίνει αφού η κρίση υπάρχει, για να μετρήσει τη σοβαρότητά της. Παράδειγμα: δεκαετία του ’70, πετρελαϊκές κρίσεις και αποσύνδεση δολαρίου από χρυσό — ο χρυσός ανεβαίνει επειδή η κρίση είναι ήδη εδώ.
Σεισμογράφος ρήξης: ανεβαίνει πριν την κρίση, προεξοφλώντας γεωπολιτικές και οικονομικές ανατροπές. Παράδειγμα: ύστερη Ρώμη, solidus και στρατιωτικά αποθέματα χρυσού πριν από τις μεγάλες μετακινήσεις ισχύος.
Το σημερινό ράλι, με τον χρυσό κοντά στα 5.000 δολάρια και τα crypto παράλληλα ανεβασμένα, είναι κυρίως σεισμογράφος, όχι θερμόμετρο. Δεν μετρά απλώς αυτό που ήδη υπάρχει· προειδοποιεί για το τι θα έρθει.
* Δεν ξέρουμε πώς ακριβώς θα είναι το νέο υπόδειγμα, πώς θα διαμορφωθεί ο πολυ-πολικός κόσμος. Ξέρουμε όμως ότι:
— Ο μονοπολικός κόσμος, δηλαδή η παγκοσμιοποίηση υπό αμερικανική ηγεμονία, τελειώνει.
— Η κυριαρχία του δολαρίου, τελειώνει…
— Η βεβιασμένη εγκατάλειψη των υδρογονανθράκων, τελειώνει.
Φυσικά η Αμερική θα εξακολουθεί να υπάρχει ως ηγετική δύναμη της Δύσης, το δολάριο θα εξακολουθεί να υπάρχει, το πετρέλαιο και το αέριο θα εξακολουθούν να υπάρχουν, αλλά σε ένα κόσμο κατακερματισμένο, με σφαίρες επιρροής και με αναζήτηση ισορροπίας μεταξύ τους, η ενοποίηση θα γίνεται μέσα από δίκτυα μεταφοράς ενέργειας και μέσα από την επάνοδο στο χρυσό, ως ενοποιητική βάση.
Κι όσο αργεί αυτό να αναγνωριστεί και να θεσμοθετηθεί, τόσο θα πολλαπλασιάζονται οι εστίες σύγκρουσης.
Η ενέργεια παραμένει κρίσιμη, ως υπόβαθρο του κατακερματισμένου κόσμου: οι αγορές γίνονται διμερείς και περιφερειακές, χωρίς ενιαίο παγκόσμιο δίκτυο εμπιστοσύνης.
Ο χρυσός σταθεροποιεί αυτόν τον κατακερματισμό, παρέχοντας κοινή αξία εκεί όπου η εμπιστοσύνη στα νομίσματα έχει χαθεί.
Τα crypto είναι το εργαλείο που επιτρέπει την κίνηση ρευστότητας εντός κλειστών κύκλων, όχι παγκοσμίως. Μέσα σε κάθε σφαίρα επιρροής – όχι ανάμεσά τους…
* Όπως ο Μέγας Κωνσταντίνος αποδέχθηκε τον κατακερματισμό και δημιούργησε νέο υπόδειγμα, έτσι και σήμερα το παγκόσμιο σύστημα δείχνει σημάδια μετατόπισης υποδείγματος: όχι εφήμερης κρίσης, αλλά θεμελιώδους αλλαγής αρχιτεκτονικής ισχύος.
Η πολιτική, η οικονομία και η τεχνολογία δεν θα είναι πλέον ενιαίες· θα λειτουργούν μέσα σε δίκτυα που επικοινωνούν μέσα από ουδέτερα σημεία αναφοράς όπως ο χρυσός ή τεχνολογικά πρωτόκολλα, όπως τα crypto.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι ο χρυσός σήμερα, σε αυτό το επίπεδο, δεν πιστοποιεί την παρούσα κρίση. Προειδοποιεί για την επόμενη!
Προεξοφλεί τη μεγάλη μετατόπιση ισχύος που ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη. Και όπως τότε η Ρώμη χρειάστηκε τη μεταρρύθμιση του Μεγάλου Κωνσταντίνου για να σταθεροποιηθεί, έτσι και σήμερα οι μεγάλες δυνάμεις θα πρέπει να κατανοήσουν το νέο πλαίσιο πριν η μετάβαση γίνει ανεξέλεγκτη.
Η μετατόπιση γίνεται ξανά προς τα εκεί που υπάρχει παραγωγή και ανάπτυξη.
Και η Ισχύς μετατοπίζεται κι αυτή προς τα εκεί που υπάρχει:
παραγωγή, ανταγωνιστικότητα, αναπτυξιακό δυναμικό
και έλεγχος εφοδιαστικών αλυσίδων.
Όποιος δεν έχει κάτι απ’ όλα αυτά, μένει πίσω.
Όποιος δεν έχει τίποτα απ’ όλα αυτά, απλώς εξαφανίζεται…
Η Ιστορία δεν περιμένει. Ο χρυσός δεν ψεύδεται.
Και το τρίγωνο χρυσός–crypto-ενέργεια μιλά ήδη για τον κόσμο που έρχεται.
Για όποιον θέλει και μπορεί να διαβάσει τα σημεία των καιρών…
ΥΓ. Παρεμπιπτόντως, η Ελλάδα διαθέτει τεράστιο αναξιοποίητο παραγωγικό δυναμικό – αλλά παραγωγικά βουλιάζει. Πέφτει συνεχώς σε παραγωγικότητα εργασίας, το εμπορικό της έλλειμμα μεγαλώνει, η αγοραστικό της δύναμη μειώνεται συνεχώς, δημογραφικό βρίσκεται σε καθίζηση…
Διαθέτει, ενεργειακούς πόρους στην ΑΟΖ της, που η Τουρκία προσπαθεί να υφαρπάξει. Και η ίδια υποβαθμίζει γιατί έχει επιλέξει την… “πράσινη ενέργεια”!
Βρίσκεται σε κρίσιμους θαλάσσιους και χερσαίους δρόμους που δεσπόζουν στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες από την Ασία στη Μεσόγειο (IMEC) και στους βόρειους χερσαίους άξονες (από το Αιγαίο ως τη Βαλτική), αλλά η Τουρκία της δεσμεύει το μισό Αιγαίο με Νavtex για δύο χρόνια…
Όλοι οι γείτονές μας στρέφονται σε νέες γεωπολιτικές προτεραιότητες κι εμείς μένουμε προσκολλημένοι σε “αξίες” που… ΔΕΝ τηρούνται, και που κανείς δεν παίρνει πια στα σοβαρά.
Διακηρύσσουμε τη… “φιλία” μας με την Τουρκία που πρωτίστως ΕΜΑΣ απειλεί και κηρύσσουμε τον “Πόλεμο” στη… Ρωσία με την οποία προσπαθούν να τα βρουν οι ΗΠΑ και προσπαθούν, τώρα πια, να χτίσουν γέφυρες και η Γερμανία και η Ιταλία και η Γαλλία!
Δεν μας ενδιαφέρει η Πρωτογενής παραγωγή,
δεν μας ενδιαφέρει η Μεταποίηση και η Βιομηχανία,
δεν μας ενδιαφέρει η παραγωγή δικού μας φυσικού αερίου,
δεν μας ενδιαφέρει η Ισχύς ούτε οι συμμαχίες έναντι κοινού εχθρού,
μας ενδιαφέρουν μόνο οι διακηρύξεις των Βρυξελλών που δεν “αθροίζουν” και το Διεθνές Δίκαιο που κι αυτό το… εγκαταλείπουμε όταν προβλέπει κάτι υπέρ μας!
Θέλουμε να σώσουμε τον… “πλανήτη”, αλλά δεν μπορούμε να σώσουμε τον εαυτό μας!
Το ράλι του χρυσού σηματοδοτεί το τέλος του παλαιού κόσμου.
Κι εμείς παραμένουμε εγκλωβισμένοι στην… κοσμάρα μας!
