Ο Αμερικανός Πρόεδρος ήρθε για να αμφισβητήσει τα πάντα και μάλιστα ριζικά, μέσα από το δόγμα “Made America Great Again” (M.A.G.A.). Έχει προκαλέσει, προκαλεί και θα συνεχίσει να προκαλεί… σεισμικές δονήσεις, οι οποίες επαναπροσδιορίζουν, σχεδόν από μηδενική βάση τις διεθνείς σχέσεις, την οικονομία και τη διπλωματία.
Ο Τραμπ έχει θέσει σε εφαρμογή το σχεδίου του για τον “οικονομικό εθνικισμό” και ήδη έχει αποσύρει τις ΗΠΑ από μεγάλες εμπορικές συμφωνίες, ενώ η επιβολή δασμών και η αβεβαιότητα που έχει σκορπίσει, αποδυναμώνουν το δολάριο, οπότε οι αμερικανικές εξαγωγές γίνονται φθηνότερες.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Όμως, είναι εξαιρετικά πιθανό έως πολύ σίγουρο ότι η «δασμολαγνεία» και η «δασμοτρομοκρατία» του θα ζημιώσουν και τους Αμερικανούς πολίτες, οι οποίοι, μάλλον θα κληθούν να βάλουν πιο βαθιά το χέρι στην τσέπη για να αντιμετωπίσουν το υψηλότερο κόστος αγοράς αγαθών.
Η επιβολή δασμών στην Ευρώπη και η ανακατωσούρα που προκαλεί στο θέμα της Γροιλανδίας, συνιστά γενικευμένο «πόλεμο». Χτυπάει οικονομικά την Ευρώπη, αλλά ταυτόχρονα, αγγίζει και ζητήματα άμυνας, σε μια εξαιρετικά κρίσιμη στιγμή, λόγω του… αχόρταγου Πούτιν!
Ο Τραμπ προκαλεί μεγάλη ανησυχία, καθώς έρχεται πιο κοντά στον Πούτιν, θυσιάζοντας τις παραδοσιακές σχέσεις των ΗΠΑ με την Ευρώπη, ενώ ταυτόχρονα απειλεί να έρθει σε πλήρη ρήξη με την Κίνα, ρισκάροντας μια παγκόσμια οικονομική (και όχι μόνο) ανάφλεξη.
Οι κινήσεις του απρόβλεπτου Τραμπ οδηγούν πάρα πολλές χώρες σε επανασχεδιασμό της πολιτικής τους στα ζητήματα της εφοδιαστικής αλυσίδας, ώστε να περιοριστεί η εξάρτηση τους από την αμερικανική αγορά.
Όλα αυτά συμπυκνώνονται στην απίστευτη «πτήση» της τιμής του χρυσού. Και όταν ο χρυσός καλπάζει συμβαίνουν ή πρόκειται να συμβούν πολλά…
Τα… στραβά και ανάποδα ενός απρόβλεπτου προέδρου!
Από το ΝΑΤΟ και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας μέχρι τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα, ο Τραμπ έχει έρθει για να αμφισβητήσει ή και να μηδενίσει ευθέως την αξία κρίσιμων διεθνών οργανισμών.
Η απαίτηση του για μεγαλύτερη οικονομική συνεισφορά από τους Ευρωπαίους συμμάχους στο ΝΑΤΟ άλλαξε οριστικά τη συζήτηση για την ευρωπαϊκή άμυνα, οδηγώντας την Ένωση στην αναζήτηση μιας στρατηγικής αυτονομίας.
Από την άλλη πλευρά, έχει οδηγήσει σε μεγάλες ανατροπές στη γεωπολιτική σκακιέρα με άξονα τη Μέση Ανατολή. Η εξομάλυνση των σχέσεων του Ισραήλ με αραβικά κράτη παρέκαμψε την παραδοσιακή διπλωματική οδό του παλαιστινιακού ζητήματος, δημιουργώντας νέες συμμαχίες στην περιοχή με κύριο άξονα την ανάσχεση της επιρροής του Ιράν, το οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο στόχαστρο του Τραμπ.
Ο… περίεργος Αμερικανός Πρόεδρος, λειτουργώντας καθαρά σε επιχειρηματικό μοτίβο, δεν αναλώνεται σε ατέρμονες συζητήσεις και επαφές. Έχει αντικαταστήσει την παραδοσιακή διπλωματία με τα… social media! Πετάει μια “τουφεκιά” και τα πάντα γυρίζουν γύρω από αυτόν! Επιπλέον, η προσέγγιση του με ηγέτες όπως ο Κιμ Γιονγκ Ουν της Βόρειας Κορέας ή ο Βλαντιμίρ Πούτιν της Ρωσίας, αποδεικνύει ότι ρίχνει όλο το βάρος σε διαπραγματεύσεις με προσωπική… σφραγίδα και όχι με βάση τη θεσμική διαδικασία και τα διεθνή διπλωματικά πρωτόκολλα. Οι ενέργειες του έχουν εκπλήξει τους πάντες σε παγκόσμιο διπλωματικό επίπεδο.
Το χειρότερο απ΄ όλα είναι ότι ο Τραμπ εμπνέει πλέον τους λαϊκιστές παγκοσμίως. Η ρητορική του συναρπάζει νοσταλγούς των Ναζί, “ψεκασμένους” και πλήθος… ηλιθίων ανά τον κόσμο! Η αμφισβήτηση των ελίτ, η έμφαση στα εθνικά σύνορα και η πόλωση έγιναν εργαλεία στην πολιτική εργαλειοθήκη πολλών ηγετών, από την Ευρώπη μέχρι τη Λατινική Αμερική. Η ανάδειξη “προτύπων” τύπου Πούτιν, Ερντογάν και… λοιπών “δημοκρατών” μέσα από την πολιτική Τραμπ, είναι ό,τι χειρότερο για τις κοινωνίες και ιδίως για την Ευρώπη.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι αλλαγές που έχουν επέλθει στον πρώτο χρόνο της δεύτερης θητείας είναι αρνητικές και σε κάποιες περιπτώσεις, ίσως θετικές. Έχει δημιουργήσει πλέον ζητήματα εθνικής κυριαρχίας (εισβολή στη Βενεζουέλα με απαγωγή Μαδούρο, απειλή προσάρτησης της Γροιλανδίας στις ΗΠΑ κλπ.). Θέτει σε μεγάλη δοκιμασία τα όρια της παγκοσμιοποίησης και τον ρόλο των ΗΠΑ, οδηγώντας σε ανατροπές, οι οποίες θα απασχολούν τον πλανήτη για δεκαετίες.
Ο Τραμπ ήδη έχει αλλάξει τον κόσμο, ο οποίος θα είναι πιο κατακερματισμένος, λιγότερο προβλέψιμος και μάλλον αρκετά… επικίνδυνος στο άμεσο και απώτερο μέλλον!
Τι κερδίζει και τι μπορεί να χάσει η Ελλάδα στην εποχή Τραμπ
Η Ελλάδα προσπαθεί να βρει τον βηματισμό της μέσα στη διαμόρφωση του νέου παγκόσμιου μοντέλου… α λα Τραμπ! Η χώρα μας καλείται να ισορροπήσει μεταξύ της ευρωπαϊκής θεσμικής στοχοπροσήλωσης, της παραδοσιακής σχέσης με τις ΗΠΑ και των νέων δεδομένων που φέρνει ο ενεργειακός άξονας Ισραήλ-Ελλάδας-Κύπρου, με τις ευλογίες των ΗΠΑ. Η σχέση της Αθήνας με την Ουάσιγκτον χαρακτηρίζεται από ενισχυμένη δυναμική, η οποία θέλει και ιδιαίτερη προσοχή, καθώς εκτός από τα σημαντικά κέρδη εγκυμονεί και σοβαρούς κινδύνους που απαιτούν λεπτούς διπλωματικούς χειρισμούς.
Το σημαντικότερο κέρδος για την Ελλάδα στην εποχή Τραμπ είναι η εδραίωση της ως ο πλέον αξιόπιστος και προβλέψιμος σύμμαχος των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα εκφράσει την εκτίμηση του για τις χώρες που εκπληρώνουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το ΝΑΤΟ και η Ελλάδα είναι πρωτοπόρα, καθώς δαπανά σταθερά το 3% του Ακαθαρίστου Εγχωρίου Προϊόντος για την άμυνα. Μάλιστα, η εκπλήρωση των υποχρεώσεων της χώρας μας έχει εξασφαλίσει την προνομιακή πρόσβαση σε αμερικανικό αμυντικό υλικό αιχμής, όπως τα μαχητικά F-35, τα οποία θα αρχίσουμε να παραλαμβάνουμε προς το τέλος του 2028.
Επιπλέον, η στρατηγική αναβάθμιση της Αλεξανδρούπολης και της Σούδας έχει καταστήσει την Ελλάδα «προπύργιο» της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, σε μια περίοδο που ο Τραμπ επιδιώκει να μειώσει το άμεσο στρατιωτικό αποτύπωμα των ΗΠΑ σε «θερμές» ζώνες του πλανήτη. Αν μη τι άλλο, η ύπαρξη ασφαλών και σύγχρονων βάσεων σε ελληνικό έδαφος λειτουργεί ως εγγύηση ασφαλείας. Ο στρατηγικός ρόλος της Ελλάδας αποδεικνύεται και από τη θέση της στο νέο ενεργειακό χάρτη της Μεσογείου.
Η αμερικανική στήριξη στις υποδομές LNG και στους κάθετους διαδρόμους φυσικού αερίου μετατρέπει τη χώρα μας σε πύλη εισόδου του αμερικανικού σχιστολιθικού αερίου προς την Ευρώπη, ενισχύοντας την οικονομική της επιρροή στα Βαλκάνια. Μέχρι εδώ όλα καλά…
Από την άλλη πλευρά, το μεγάλο «αγκάθι» της εποχής Τραμπ είναι η οικονομική πολιτική του προστατευτισμού, καθώς η επιβολή οριζόντιων δασμών στις εισαγωγές από την Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί άμεση απειλή για την ελληνική εξωστρέφεια.
Κλάδοι όπως η μεταποίηση αλουμινίου, τα δομικά υλικά και τα αγροδιατροφικά προϊόντα (λάδι, ελιές, τυροκομικά) ενδέχεται να υποστούν πλήγμα, χάνοντας την ανταγωνιστικότητα τους στην τεράστια αμερικανική αγορά. Επίσης, μια γενικευμένη εμπορική σύρραξη μεταξύ ΗΠΑ και Ε.Ε. θα μπορούσε να οδηγήσει σε επιβράδυνση της ανάπτυξης του ελληνικού ΑΕΠ, καθώς η Ελλάδα είναι μια ανοιχτή οικονομία που εξαρτάται από τις διεθνείς ροές.
Σε γεωπολιτικό επίπεδο, η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την… απρόβλεπτη φύση της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ σε σχέση με την Τουρκία. Η προσωπική «χημεία» που συχνά επιδιώκει ο Αμερικανός Πρόεδρος με ισχυρούς ηγέτες, όπως ο Ταγίπ Ερντογάν, μπορεί να οδηγήσει σε αιφνιδιαστικές υποχωρήσεις ή συμφωνίες που δεν λαμβάνουν υπόψη τις ελληνικές και κυπριακές θέσεις και… ευαισθησίες.
Υπάρχει ο κίνδυνος οι ΗΠΑ να υιοθετήσουν μια στάση ίσων αποστάσεων στις ελληνοτουρκικές διαφορές, παραγνωρίζοντας το διεθνές δίκαιο χάριν μιας πρόσκαιρης στρατηγικής ηρεμίας. Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ “πούλησαν” τους Κούρδους της Συρίας και άφησαν τον Τζολάνι να προχωρήσει σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις, πρέπει να μας προβληματίσει…
Επίσης, η τάση του Τραμπ προς τον απομονωτισμό ενδέχεται να αποδυναμώσει τη συνοχή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια διαιρεμένη Ευρώπη, που παλεύει με εσωτερικές έριδες και δασμούς, αφήνει την Ελλάδα πιο εκτεθειμένη σε περιφερειακές πιέσεις, καθώς η χώρα βασίζεται παραδοσιακά στην ευρωπαϊκή αλληλεγγύη για τη διαχείριση ζητημάτων όπως το μεταναστευτικό και η ασφάλεια των συνόρων.
Με βάση τα παραπάνω, η Ελλάδα κινείται σε ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου, αλλά και υψηλής απόδοσης. Αναμφίβολα, σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα, έχουμε κερδίσει τον σεβασμό των ΗΠΑ, λόγω της αξιοπιστίας της κυβέρνησης Μητσοτάκη.
Αποτελούμε έναν συνεπή στρατιωτικό εταίρο και ταυτόχρονα έναν κορυφαίο στρατηγικό ενεργειακό κόμβο. Ωστόσο, η Ελλάδα κινδυνεύει να χάσει οικονομικά από τους δασμούς και διπλωματικά από μια πιθανή αμερικανοτουρκική προσέγγιση που θα μπορούσε να γίνει ερήμην της.
Η επιτυχία της Αθήνας εξαρτάται πλέον από την ικανότητα της να μετατρέψει τη γεωστρατηγική της χρησιμότητα σε μόνιμες θεσμικές εγγυήσεις, θωρακίζοντας τα συμφέροντά της πριν οι μεταβολές στην αμερικανική πολιτική δημιουργήσουν νέα (προφανώς, δυσάρεστα για εμάς…) τετελεσμένα!
