Ο θρησκευτικός ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεϊ και άλλοι 47 αξιωματούχοι της χώρας, έπεσαν με συνοπτικές διαδικασίες στην παγίδα που τους έστησαν ΗΠΑ και Ισραήλ, αποχαιρετώντας τον… μάταιο αυτόν κόσμο
Τραμπ και Νετανιάχου, μετά τη διάλυση της Χαμάς και της Χεσμπολάχ, βλέπουν ότι έχουν την πιο μεγάλη ευκαιρία για να ξεκαθαρίσουν την κατάσταση στο Ιράν, ώστε να πάψει να αποτελεί παγκόσμια απειλή.
Γράφει ο Λουκάς Γεωργιάδης
Βέβαια, δεν είναι και τόσο εύκολη υπόθεση η επόμενη μέρα, καθώς μπορεί να προκύψουν ακόμη πιο φανατικοί ισλαμιστές στην εξουσία ή ακόμη η χώρα να βυθιστεί στον εμφύλιο πόλεμο, με ό,τι μπορεί να συνεπάγεται για τις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και γενικά για τη σταθερότητα των αγορών.
Οι αντικαθεστωτικοί του Ιράν περιμένουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ για να «καθαρίσουν» την κατάσταση, ενώ οι διάδοχοι των δολοφονηθέντων αξιωματούχων θα συνεχίσουν να «πουλάνε» το… παραμύθι της ισλαμικής αντίστασης, απέναντι στους… άπιστους.
Στρατιωτικά οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν επιφέρει τεράστιο πλήγμα στους Ιρανούς, αλλά, η Τεχεράνη το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε, «μοίρασε» μερικούς πυραύλους και βόμβες στο Ισραήλ και σε χώρες πέριξ του Κόλπου, που αρκούσαν για να προκαλέσουν… πανικό.
Το γεγονός ότι οι Ιρανοί χτύπησαν έστω και… συμβολικά χώρες όπου ρέουν τα «πετροδολάρια», λέει πολλά. Η… αντάρα άγγιξε πολίτες και επισκέπτες σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Κατάρ, κλονίζοντας τα… πάρτι της χλιδής και όχι μόνο!
Σε κάθε περίπτωση, η επέμβαση στο Ιράν αποκάλυψε «τον γίγαντα με τα πήλινα πόδια». Οι Φρουροί της Επανάστασης προσπάθησαν για το… καλύτερο, αλλά το μόνο σίγουρο είναι ότι τα… άξια «τέκνα» της ιρανικής θεοκρατικής ελίτ, δεν θα ήθελαν να αποχαιρετήσουν τα εγκόσμια, αφήνοντας τη χλιδή και φυσικά ρισκάροντας το… λιντσάρισμα τους!
Μιλάμε γι αυτούς που απειλούσαν να σβήσουν το Ισραήλ από τον χάρτη και “μοίραζαν” κατάρες και θανάτους, στους “άπιστους”! Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Ιστορία έχει την τάση να τιμωρεί όσους πιστεύουν ότι η επιβίωση τους εξαρτάται αποκλειστικά από τον φόβο που προκαλούν στους άλλους.
Εδώ και 47 χρόνια, οι μουλάδες της Τεχεράνης είχαν στήσει ένα μηχανισμό καταπίεσης και τρομοκρατίας του λαού, ενώ «εξήγαγαν» και τρομοκρατία μέσω των “δορυφόρων” τους, όπως συνέβαινε με τη Χαμάς και τη Χεσμπολάχ και εξακολουθεί να συμβαίνει με τους Χούθι στην Υεμένη.
Τα χειρουργικά χτυπήματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ έχουν εξουδετερώσει το μεγαλύτερο μέρος της αεράμυνας του Ιράν, το οποίο, εμφανίζεται στρατιωτικά αδύναμο, αλλά και πρόθυμο διπλωματικά για να σώσει ό,τι σώζεται. Οι εναπομείναντες μουλάδες μετά τον «αποκεφαλισμό» της ηγεσίας τους, βλέπουν ότι το μεγάλο στοίχημα γι αυτούς είναι η επιβίωση τους.
Αυτό που συνέβη το Σαββατοκύριακο δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική επιχείρηση απέναντι σε ένα καθεστώς που έχει εκτελέσει χιλιάδες πολίτες, οι οποίοι ήθελαν να ζήσουν σε μια ελεύθερη χώρα, όπως συνέβαινε πριν το 1979.
Ίσως βρισκόμαστε πολύ κοντά στην υπογραφή της… ληξιαρχικής πράξης θανάτου μιας τυραννίας που ζούσε τις δικές της ιδεοληπτικές και θρησκευτικές ψευδαισθήσεις.
Η επέμβαση Αμερικανών και Ισραηλινών στο Ιράν διδάσκει ότι καμία ιδεολογία, όσο ιερή κι αν ισχυρίζεται ότι είναι, δεν μπορεί να επιβιώσει αν βασίζεται στην άρνηση της πραγματικότητας.
Η επόμενη μέρα για το Ιράν είναι μια μέρα γεμάτη προκλήσεις, αλλά και ελπίδα, φυσικά κατά περίπτωση. Σε γεωπολιτικό επίπεδο, μιλάμε για το τέλος ενός σκοτεινού κεφαλαίου που διαρκεί σχεδόν μισό αιώνα, για την παγκόσμια οικονομία μπορεί να σημάνει μια νέα αρχή, ενώ για τους Ιρανούς πολίτες, είναι η μεγάλη ευκαιρία για να αποδείξουν ότι μπορούν να πάνε μπροστά, αρκεί να απαλλαγούν από τα… ράσα!
Τα νέα γεωπολιτικά δεδομένα, το Ισραήλ και οι… Κινεζορώσοι!
Μια οριστική κατάρρευση του περιφερειακού… ταραξία που λέγεται Ιράν, θα οδηγούσε σε αναδιάταξη των ισορροπιών στη Μέση Ανατολή, καθώς το ισχυρό «Σιιτικό Τόξο» που ξεκινούσε από την Τεχεράνη και έφτανε στη Βηρυτό και τη Λωρίδα της Γάζας, είναι αποκομμένο από τη «μήτρα» του θεοκρατικού καθεστώτος.
Το Ιράν των 85 εκατομμυρίων πολιτών θα έπρεπε να είναι ένα κράτος-πρότυπο. Ένα κράτος που θα έπρεπε να… πετάει! Είναι δεύτερο σε αποθέματα πετρελαίου και τέταρτο σε φυσικό αέριο στον πλανήτη. Η ελίτ ζει μέσα στα πλούτη και η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών καλούνται να ζήσουν με κάτω από 100 ευρώ μηνιαίως!
Επί δεκαετίες, οι μουλάδες, αντί να δημιουργήσουν συνθήκες ευημερίας για τους πολίτες τους, χρηματοδοτούσαν τρομοκράτες με στόχο να… συντρίψουν το Ισραήλ και τις ΗΠΑ. Αυτό δεν… παίζει και ο Τραμπ με τον Νετανιάχου ελπίζουν σε ένα ξεσηκωμό των Ιρανών για να πάρουν πίσω τις ζωές και την ευημερία που στερούν εδώ και 47 χρόνια οι… ανισόρροποι της Τεχεράνης!
Στο εξής, τα “πετροδολάρια” του καθεστώτος θα είναι δύσκολο να φτάσουν στα “υπολείμματα” της Χαμάς, της Χεσμπολάχ και των Χούθι. Οι όροι του παιχνιδιού έχουν αλλάξει, αλλά δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα από δω και πέρα.
Το Ισραήλ είναι πλέον ο μεγάλος κερδισμένος της περιοχής, κάτι που συμφέρει από κάθε άποψη την Ελλάδα και φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση τον Ερντογάν. Η Άγκυρα ξέρει ότι παρά τα “κονέ” του “Σουλτάνου” με τον “”Πλανητάρχη”, το Τελ Αβίβ είναι ο “χωροφύλακας” στην ευρύτερη περιοχή της νοτιοανατολικής Μεσογείου έως και τον Περσικό Κόλπο. Δηλαδή, σε ένα ζωτικό χώρο που ήθελε να έχει το πάνω χέρι ο Ερντογάν, διαφημίζοντας τη “Γαλάζια Πατρίδα”! Τώρα, η σιωπή, μάλλον πρέπει να είναι η… ενδεδειγμένη στάση του Ταγίπ, αν θέλει να έχει την… ησυχία του!
Από την άλλη πλευρά, η Σαουδική Αραβία, απαλλαγμένη από τον εφιάλτη μιας πυρηνικής Τεχεράνης, ετοιμάζεται να αναλάβει τον ρόλο του ηγεμόνα στον ισλαμικό κόσμο, ενώ το Ισραήλ βλέπει τον κύριο υπαρξιακό του εχθρό να εξουδετερώνεται. Αμερικανοί, Ισραηλινοί, Ευρωπαίοι και αραβικές χώρες της περιοχής, βλέπουν ότι υπάρχει μια ιστορική ευκαιρία για να τελειώσει ένα μεγάλο “ξεκαθάρισμα” στην περιοχή, το οποίο ξεκίνησε με αφορμή τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.
Οι ΗΠΑ βγαίνουν ενισχυμένες από τις εξελίξεις στην περιοχή, ενώ Ισραήλ και Σαουδική Αραβία θα αρχίσουν να γράφουν τα νέα κεφάλαια της Ιστορίας, με άξονα την ενέργεια. Το χτύπημα των ΗΠΑ έρχεται σε μια περίοδο όπου η Ρωσία δείχνει αδύναμη, λόγω της φθοράς από τον πόλεμο με την Ουκρανία. Ο Πούτιν δεν αντέδρασε στην πτώση του Άσσαντ, έμεινε θεατής στην απαγωγή Μαδούρο και τώρα που το Ιράν κινδυνεύει με κατάρρευση, απλά περιορίζεται σε… ανακοινώσεις. Για τη Μόσχα, το Ιράν ήταν ένας πολύτιμος προμηθευτής όπλων και ένα αντίπαλο πυρηνικό δέος για τη Δύση. Η απώλεια του αφήνει τον Πούτιν πιο μόνο από ποτέ. Όσο για την Κίνα, η ανησυχία εδράζεται κυρίως σε ενεργειακό και εμπορικό επίπεδο, καθώς το Ιράν είναι ο βασικός προμηθευτής σε αέριο και πετρέλαιο. Πάντως, το Πεκίνο είναι το τελευταίο που θα ήθελε… αντάρα στην περιοχή, καθώς το χάος δεν το συμφέρει…
Οι αγορές, τα σενάρια και οι συνέπειες
Η επέμβαση ΗΠΑ και Ισραήλ στο Ιράν λειτουργεί ως ένα σοκ και μένει να δούμε πώς θα το αποτιμήσουν οι αγορές και πόση διάρκεια θα έχει. Η απόφαση του ΟΠΕΚ να αυξήσει την ημερήσια παραγωγή πετρελαίου είναι μια πρώτη αντίδραση για να μην ξεφύγει η τιμή του, η οποία, χθες, πριν το άνοιγμα των αγορών είχε φτάσει στα 80 δολάρια το βαρέλι, με εντυπωσιακή άνοδο 10%. Εννοείται ότι αν οι Ιρανοί το ρίξουν στο… κλέφτικο και βαράνε αδιακρίτως, τότε θα δούμε τα 100, τα 120 ή και τα 150 δολάρια το βαρέλι, ωστόσο, μάλλον αυτά τα σενάρια συγκεντρώνουν τις λιγότερες πιθανότητες. Αντίστοιχη θα είναι και η συμπεριφορά του χρυσού, για τον οποίο περιμένουμε σήμερα άνοδο, αλλά μπορεί να διορθώσει, εφόσον φανεί… φως σε διπλωματικό επίπεδο. Εξυπακούεται ότι η ένταση των εχθροπραξιών θα καθορίσει και την πορεία των χρηματιστηρίων και των ομολόγων, σήμερα και τις επόμενες ημέρες.
Ενδεχόμενη ισοπέδωση των… πάντων στην περιοχή του Κόλπου μας βάζει σε μια παγκόσμια αναταραχή που δεν θα έχει προηγούμενο, αλλά, το πιθανότερο είναι να μην φτάσουμε σε μια τέτοια αρνητική εξέλιξη. Το Ιράν είναι χώρα-“κλειδί” και αν αποκατασταθεί η ηρεμία σύμφωνα με… τας εντολάς του… θείου Ντόναλντ, τότε, θα αρχίσουν να διαμορφώνονται σταδιακά νέα δεδομένα για τις τιμές του “μαύρου χρυσού”. Η άρση των κυρώσεων από τη Δύση λόγω μια νέας “συνεργάσιμης” ηγεσίας στην Τεχεράνη, θα μπορούσε να “πλημμυρίσει” την παγκόσμια αγορά με πολύ φθηνό πετρέλαιο και αέριο.
Ο… businessman Τραμπ, ο άνθρωπος που βλέπει χρήμα πίσω από κάθε κίνηση, θα επιδιώξει την εγκαθίδρυση μιας δημοκρατικής κυβέρνησης, ώστε να σταθεροποιηθεί η παραγωγή πετρελαίου και ο ΟΠΕΚ να πάψει να εκβιάζει για τις τιμές. Αν επιτευχθεί κάτι τέτοιο, τότε ο πληθωρισμός στη Δύση θα παραμείνει χαμηλά, ενώ για την Ευρώπη θα ανατείλει μια νέα εποχή ενεργειακής επάρκειας. Ειδικά η Γηραιά Ήπειρος, θα έχει την ευκαιρία για την αναζήτηση εναλλακτικής και μεταβατικής λύσης με φόντο την απεξάρτηση από τις ρωσικές πλουτοπαραγωγικές πηγές.
Οι αγορές μισούν την αβεβαιότητα και το σενάριο της επόμενης μέρας είναι ο ορισμός του γεωπολιτικού ρίσκου. Ανάλογα με τις εξελίξεις της σημερινής ημέρας θα διαμορφωθούν και οι βραχυπρόθεσμες τάσεις σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, δολάριο, χρυσό, ελβετικό φράγκο, μετοχές, ομόλογα, εμπορεύματα. Σήμερα οι επενδυτές δεν μπορούν και δεν πρέπει να υποβάλουν… ερωτήσεις, παρά μόνο να αναζητήσουν καταφύγιο για όσο γίνεται πιο ασφαλείς τοποθετήσεις.
Οι μετοχές θα βρεθούν στο στόχαστρο, ενώ, έστω και στην αρχή των συνεδριάσεων, θα δούμε κάποιο “ξεφούσκωμα” σε αναπτυγμένες και αναδυόμενες αγορές.
Κίνδυνοι και ευκαιρίες για την παγκόσμια οικονομία μέσω του Ιράν
Ακόμη και στη βάση του πιο θετικού σεναρίου, η επόμενη μέρα στο Ιράν δεν θα είναι και τόσο… ρόδινη. Ο φόβος μιας παρατεταμένης αστάθειας στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου, θα μπορούσε να ενισχύσει τις προσφυγικές ροές, ενώ πιθανό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, αποτελεί βαρόμετρο των οικονομικών εξελίξεων.
Χθες, έγινε μια πρόβα τζενεράλε και αποδείχθηκε ότι έστω και με μια επίφαση κλεισίματος, το πρόβλημα στις αγορές και το παγκόσμιο εμπόριο μπορεί να είναι κολοσσιαίο. Σε κάθε περίπτωση, η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε ένα ιστορικό σημείο καμπής.
Η εξολόθρευση των ανώτατων ηγετών του ιρανικού καθεστώτος και των κορυφαίων στελεχών των Φρουρών της Επανάστασης μετά τις πρόσφατες επιθέσεις, δεν αποτελεί απλώς ένα τακτικό πλήγμα, αλλά μια ριζική αλλαγή του άξονα που η Τεχεράνη έχτιζε επί δεκαετίες. Η ιρανική ισχύς που θα “έλιωνε” τους… άπιστους, δεν υπάρχει πια. Το ενδεχόμενο εσωτερικής κατάρρευσης, αλλά και γενικευμένης ανάφλεξης στην περιοχή είναι στο τραπέζι.
Η εξολόθρευση της ηγεσίας του Ιράν σηματοδοτεί ζυμώσεις για μια νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή. Θα είναι όμως έτσι, ή η υπερβολική σιγουριά των ΗΠΑ και του Ισραήλ για τη μεγάλη ανατροπή, θα είναι ένα… όνειρο που θα μετατραπεί σε εφιάλτη; Οι “νάρκες” στην ευρύτερη περιοχή είναι πολλές και μπορεί να… σκάσουν ταυτόχρονα! Αν το καθεστώς καταρρεύσει, η περιοχή θα αντιμετωπίσει ένα χάος σαν αυτό της Λιβύης, με ό,τι συνεπάγεται για το παγκόσμιο εμπόριο και την αγορά ενέργειας.
Τελικώς, μήπως η επόμενη μέρα του πολέμου, δεν θα είναι το τέλος του, αλλά η αρχή μια νέας περιόδου όπου όλα βρίσκονται στον… αέρα; Θέλουμε χρόνο για να τον μάθουμε. Όμως, μέχρι τότε, έχουμε όλο τον… χρόνο να… ανησυχούμε!
