Η Ιερά Μονή Παναγίας Πελεκητής, βόρεια της πανέμορφης λίμνης Πλαστήρα στο νομό Καρδίτσας, αποτελεί ένα σπουδαίο μεταβυζαντινό μνημείο της ορθόδοξης κληρονομιάς και εντυπωσιάζει τον κάθε επισκέπτη.
Βρίσκεται κτισμένη εδώ και 480 χρόνια σε μια απόκρημνη βραχώδη πλαγιά των Αγράφων σε υψόμετρο 1.400μ, σε απόσταση δύο χιλιόμετρων βόρεια του γραφικού χωριού Καρύτσα Καρδίτσας, με υπέροχη θέα στη λίμνη Πλαστήρα, τα Άγραφα και τον θεσσαλικό κάμπο.
Μεγάλη ήταν η αίγλη της μονής Πελεκητής κατά τους χρόνους της Τουρκοκρατίας. Αναγνωρίσθηκε ως Σταυροπηγιακή Μονή το 1606 από τον Οικουμενικό Πατριάρχη Ραφαήλ Β΄. Μέσα στη μονή με τα λαξευμένα κελιά στους βράχους, όπου οι ζούσαν μοναχοί, λειτούργησε και κρυφό σχολείο.
Την επωνυμία «Πελεκητή» η Ιερά Μονή την οφείλει στο βράχο επάνω στον οποίο είναι κτισμένη, που κατά την παράδοση πελεκίσθηκε με ξύλινα εργαλεία, μετά από υπόδειξη της Υπεραγίας Θεοτόκου στους τεχνίτες της. Σύμφωνα με την παράδοση, λέγεται ότι ο πρωτομάστορας έπεσε από την στέγη του μοναστηριού στη χαράδρα που βρίσκεται ακριβώς κάτω από αυτό, αλλά τελικά βρέθηκε χωρίς να πάθει το παραμικρό, μετά από τη σωτήρια επέμβαση της Παναγίας της «Πελεκητής».
Η ίδρυση της μονής άρχισε στα τέλη του 15ου αιώνα από τον μοναχό Πορφύριο και ολοκληρώθηκε το 1529 από τον Οσιομάρτυρα Δαμιανό (εορτή 14 Φεβρουαρίου), ο οποίος ασκήτεψε 15 χρόνια στη μονή και μαρτύρησε στη Λάρισα το 1568 (είναι και ο κτήτορας της Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου Ανατολής Αγιάς Λάρισας, στον Κίσσαβο). Το μοναστήρι αγιογραφήθηκε στα μέσα του 17ου αιώνα και έχει δύο ναούς, το ναό της Αναλήψεως του Χριστού και το ναό της Παναγίας Φανερωμένης, που είναι και το Καθολικό της μονής, όπου ξεχωρίζει το ξυλόγλυπτο τέμπλο.
Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Πελεκητής δυστυχώς εκλάπη και αναζητείται για να επιστραφεί στη φυσική της θέση. Το μοναστήρι διακοσμήθηκε επίσης, με θαυμάσιες βυζαντινές τοιχογραφίες υψηλής τέχνης, με αυστηρές μορφές και ζωηρά χρώματα.
Το μοναστήρι για το φυσικό του κάλλος, την περίτεχνη κατασκευή του και την ένδοξη ιστορία του, έχει ανακηρυχθεί ως «Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο», διαθέτει «Βραβείο Ευρωπαϊκής Ιστορίας» και πρόσφατα εντάχθηκε σε πρόγραμμα του ΕΟΤ για την προστασία του.
Πανηγυρίζει στις 15 Αυγούστου της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Στις μέρες μας δεν είναι μόνιμα επανδρωμένη, ωστόσο διαθέτει έναν μοναχό.
Συγκεντρώνει αρκετούς προσκυνητές από όλη την Ελλάδα και απέχει 50 χλμ. από την πόλη της Καρδίτσας.
Είναι επισκέψιμη τις εξής μέρες:
Τρίτη – Τετάρτη – Παρασκευή – Σάββατο – Κυριακή
ώρες: 10:30 – 18:00
Τηλέφωνο: 24410 94747
