ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Σε κρίσιμο σταυροδρόμι βρίσκεται ο αγροτικός κόσμος, καθώς η εκτίναξη των τιμών καυσίμων και λιπασμάτων απειλεί ευθέως τη βιωσιμότητα της παραγωγής.
Ρεπορτάζ: Γιώργος Θεοχάρης -tilegrafimanews.gr
News: Η κυβέρνηση εξετάζει πλέον σοβαρά ένα νέο μοντέλο επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) στο αγροτικό πετρέλαιο, με απευθείας επιδότηση «στην αντλία», μέσω ψηφιακής εφαρμογής που θα συνδέεται με τα στοιχεία των παραγωγών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η νέα διαδικασία προωθείται σε συνεργασία με την ΑΑΔΕ, με στόχο η επιστροφή του φόρου να γίνεται άμεσα τη στιγμή της αγοράς καυσίμου, χωρίς καθυστερήσεις και γραφειοκρατία. Η εφαρμογή θα λειτουργεί μέσω κινητού τηλεφώνου και QR code, διασυνδεδεμένη με τα δεδομένα των δηλώσεων ΟΣΔΕ.
Το κόστος παραγωγής «γονατίζει» τους αγρότες
Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου, που σε πολλές περιπτώσεις πλησιάζει ή και ξεπερνά τα 2 ευρώ ανά λίτρο, δημιουργεί ασφυκτικές πιέσεις στους παραγωγούς. Αγρότες αναφέρουν ότι για λίγες ημέρες εργασιών στο χωράφι, το κόστος καυσίμου ξεπερνά ακόμη και τα 2.000 ευρώ.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες του αγροτικού χώρου, αν μετακυλιστεί πλήρως αυτή η αύξηση στο κόστος παραγωγής, τότε πολλές αγροτικές εκμεταλλεύσεις θα οδηγηθούν σε οικονομικό αδιέξοδο. Το ζήτημα έχει ήδη τεθεί επιτακτικά προς το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με αιτήματα για άμεσες παρεμβάσεις.
Η λύση της επιστροφής ΕΦΚ στην αντλία
Το νέο σύστημα που προωθείται προβλέπει ότι η επιστροφή του ΕΦΚ και του αναλογούντος ΦΠΑ θα γίνεται απευθείας στο πρατήριο καυσίμων. Ο παραγωγός θα πληρώνει μειωμένη τιμή, ενώ η διαφορά θα καλύπτεται μέσω του κρατικού μηχανισμού.
Η διαδικασία θα βασίζεται στα δεδομένα των καλλιεργειών και της παραγωγικής δραστηριότητας, όπως αυτά δηλώνονται στο ΟΣΔΕ, διασφαλίζοντας ότι οι ενισχύσεις κατευθύνονται σε πραγματικούς δικαιούχους.
Παράλληλα, εξετάζεται και η ενίσχυση των επιστροφών, ώστε να υπάρξει μεγαλύτερη ελάφρυνση για τους αγρότες, ειδικά σε μια περίοδο έντονης ενεργειακής κρίσης.
Εκρηκτική άνοδος και στα λιπάσματα
Την ίδια στιγμή, η κατάσταση επιδεινώνεται από την εκτίναξη των τιμών των λιπασμάτων. Η διεθνής αγορά παρουσιάζει έντονες αναταράξεις, καθώς σημαντικό μέρος της παραγωγής πρώτων υλών επηρεάζεται από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Όπως εξηγούν παράγοντες της αγοράς, η αμμωνία και το θειάφι – βασικά συστατικά για την παραγωγή λιπασμάτων – διέρχονται σε μεγάλο ποσοστό από περιοχές που πλήττονται από τη σύγκρουση. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζεται η προσφορά και να αυξάνονται οι τιμές σε επίπεδα που ξεπερνούν ακόμη και τα 1.000 δολάρια.
Η κατάσταση αυτή συνδέεται άμεσα με ευρωπαϊκές πολιτικές, όπως ο μηχανισμός CBAM, ο οποίος επιβαρύνει επιπλέον το κόστος εισαγωγών λιπασμάτων από το 2026.
Σενάρια ενίσχυσης και νέα μέτρα
Μπροστά σε αυτή την κρίση, η κυβέρνηση εξετάζει σειρά μέτρων για τη στήριξη των αγροτών. Μεταξύ αυτών:
• Έκτακτη επιδότηση για αγορά λιπασμάτων
• Ανακατεύθυνση πόρων από τον «φόρο άνθρακα» προς τον αγροτικό τομέα
• Ενίσχυση του προγράμματος επιστροφής ΕΦΚ
• Πιθανή ενεργοποίηση ευρωπαϊκών πόρων μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Παράλληλα, επανέρχεται στο τραπέζι η αξιοποίηση του αποθεματικού κρίσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αν και εκτιμάται ότι τα διαθέσιμα κονδύλια δεν επαρκούν για να καλύψουν το σύνολο των αναγκών.
Αγωνία στον πρωτογενή τομέα
Οι αγρότες παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις, καθώς το κόστος παραγωγής αυξάνεται με ταχύτατους ρυθμούς, ενώ οι τιμές των προϊόντων δεν ακολουθούν αντίστοιχη πορεία.
Το ενδεχόμενο εγκατάλειψης καλλιεργειών δεν θεωρείται πλέον ακραίο σενάριο, αλλά μια πραγματική απειλή, ιδιαίτερα για μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις.
Τα Σχέδια Βελτίωσης και οι περιορισμοί
Στο μεταξύ, νέοι περιορισμοί στα Σχέδια Βελτίωσης προκαλούν επιπλέον προβληματισμό. Σύμφωνα με την υπό διαβούλευση υπουργική απόφαση, η αγορά νέου ελκυστήρα δεν θα είναι επιλέξιμη αν υπάρχει ήδη μη αποσβεσμένος εξοπλισμός.
Η ενίσχυση θα δίνεται μόνο υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, βάσει του αλγορίθμου TEReS, ο οποίος καθορίζει τη μέγιστη επιλέξιμη ιπποδύναμη. Παράλληλα, προβλέπεται περιορισμός σε έναν μόνο ελκυστήρα ανά επενδυτικό σχέδιο.
Μια κρίσιμη καμπή για την αγροτική οικονομία
Η συγκυρία αυτή αναδεικνύει τη βαθιά εξάρτηση της αγροτικής παραγωγής από το ενεργειακό κόστος και τις διεθνείς εξελίξεις. Η κρίση στη Μέση Ανατολή δεν επηρεάζει μόνο τις τιμές των καυσίμων, αλλά διαπερνά ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής.
Η επιτυχία των μέτρων που σχεδιάζονται θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό την αντοχή του πρωτογενούς τομέα. Η επιστροφή του ΕΦΚ στην αντλία μπορεί να αποτελέσει μια άμεση ανάσα, ωστόσο δεν αρκεί από μόνη της.
Η επόμενη περίοδος θα είναι καθοριστική, τόσο για τους αγρότες όσο και για τη συνολική οικονομία της χώρας, καθώς η ισορροπία μεταξύ κόστους και παραγωγής δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε.
