ΟΠΕΚΕΠΕ: Η νέα καλλιεργητική περίοδος ξεκινά με αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχων για τις Άμεσες Ενισχύσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, καθώς πλήθος παραγόντων μπορεί να οδηγήσει σε μειώσεις ή και οριστική απώλεια ενισχύσεων για αγρότες και κτηνοτρόφους.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Το φαινόμενο δεν είναι σπάνιο: κάθε χρόνο δεκάδες παραγωγοί βλέπουν τις επιδοτήσεις τους να «κόβονται», χωρίς να γνωρίζουν την αιτία, με αποτέλεσμα να μένουν εκτός πληρωμών και προγραμμάτων.
Οι συχνότεροι λόγοι περικοπών στις ενισχύσεις
Η απώλεια ή μείωση των επιδοτήσεων συνδέεται συχνά με ελλιπή ή λανθασμένα δεδομένα στις δηλώσεις ΟΣΔΕ: αλλαγές στα ζώα, μεταβιβάσεις αγροτεμαχίων, ενοικιάσεις χωρίς ενημέρωση, ή ένταξη σε νέα προγράμματα χωρίς επικαιροποίηση των στοιχείων.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ εφαρμόζει διοικητικούς, επιτόπιους και μηχανογραφικούς ελέγχους, και εφόσον διαπιστωθούν αποκλίσεις ή μη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις, επιβάλλει κυρώσεις.
Αυτές μπορεί να είναι:
• Προσωρινή δέσμευση πληρωμής,
• Περικοπή μέρους ή ολόκληρης της ενίσχυσης,
• Σε περιπτώσεις δόλου, επιστροφή ποσών προηγούμενων ετών ή αποκλεισμός από τα μέτρα της ΚΑΠ.
Αν ο έλεγχος δείξει ότι ο παραγωγός είναι εντάξει, το ποσό αποδεσμεύεται. Αν όμως αποδειχθεί πραγματική παράβαση, εφαρμόζεται αυτόματα κύρωση.
Κυρώσεις για το φυτικό κεφάλαιο
Οι πιο συνηθισμένες περικοπές προκύπτουν από διαφορές μεταξύ δηλωθείσας και προσδιορισθείσας έκτασης.
Η λεγόμενη υπέρβαση δηλώνει ότι ο αγρότης έχει καταχωρίσει περισσότερα στρέμματα από αυτά που τελικά επιβεβαιώνονται κατά τον έλεγχο.
Α. Υπέρβαση έως 10%:
Η ενίσχυση υπολογίζεται κανονικά στην πραγματική έκταση. Αν επαναληφθεί δεύτερη χρονιά, η περικοπή αυξάνεται κατά 50%.
Παράδειγμα: Αν δηλωθούν 100 στρέμματα και επιβεβαιωθούν 95, η υπέρβαση είναι 5%. Την πρώτη χρονιά δεν υπάρχει ποινή, αλλά αν επαναληφθεί, η μείωση υπολογίζεται στο 7,5%.
Β. Υπέρβαση 10% – 30%:
Η ενίσχυση μειώνεται κατά 1,5 φορά της διαφοράς. Αν η ίδια υπέρβαση συμβεί δεύτερη χρονιά, η περικοπή διπλασιάζεται.
Γ. Υπέρβαση 30% – 50%:
Η μείωση εφαρμόζεται στο διπλάσιο της διαφοράς. Αν συνεχιστεί, δεν καταβάλλεται καμία ενίσχυση.
Δ. Υπέρβαση άνω του 50%:
Ο αγρότης χάνει οριστικά την ενίσχυση για το έτος.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, μικρές αποκλίσεις έως 0,1 εκτάριο (1 στρέμμα) δεν τιμωρούνται, καθώς θεωρούνται τεχνικές αποκλίσεις.
Κυρώσεις για το ζωικό κεφάλαιο
Ανάλογες περικοπές προβλέπονται για τις συνδεδεμένες ενισχύσεις ζώων.
Αν ο κτηνοτρόφος δηλώσει περισσότερα ζώα από όσα τελικά επιβεβαιώνονται στους ελέγχους, το ποσοστό της υπέρβασης υπολογίζεται βάσει του αριθμού των προσδιορισθέντων ζώων.
Α. Απόκλιση έως 3 ζώα:
Η ενίσχυση υπολογίζεται κανονικά. Αν επαναληφθεί, μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό της διαφοράς.
Β. Απόκλιση άνω των 3 ζώων:
• Αν η υπέρβαση δεν υπερβαίνει το 10%, η μείωση είναι ίση με τη διαφορά.
• Από 10% έως 30%, μειώνεται κατά 1,5 φορά της διαφοράς.
• Από 30% έως 50%, η ποινή είναι διπλάσια.
• Πάνω από 50%, ο κτηνοτρόφος αποκλείεται από τη συγκεκριμένη ενίσχυση για το έτος.
Παράδειγμα: Αν δηλωθούν 60 ζώα και επαληθευτούν 45, η υπέρβαση είναι 33%, άρα η ενίσχυση μειώνεται κατά 66%.
Το ΥπΑΑΤ επισημαίνει ότι οι περικοπές αυτές είναι αναλογικές, με στόχο τη διασφάλιση ίσης μεταχείρισης και την αποφυγή φαινομένων κατάχρησης.
Πότε δεν επιβάλλονται κυρώσεις
Δεν επιβάλλονται ποινές όταν η μη συμμόρφωση δεν οφείλεται στον παραγωγό.
Αυτό ισχύει σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας ή εξαιρετικών περιστάσεων όπως πλημμύρες, πυρκαγιές ή ζωονόσοι, που επηρεάζουν την παραγωγή ή καθιστούν αδύνατη τη δήλωση.
Επίσης, αν η παράβαση προκύπτει από διοικητικό σφάλμα, π.χ. λάθος καταχώριση από το ΚΥΔ ή σφάλμα του ΟΠΕΚΕΠΕ, ο αγρότης δεν τιμωρείται.
Το ΕΛΓΑ υπενθυμίζει ότι σε περιπτώσεις επιβεβαιωμένων καταστροφών, οι δηλώσεις ζημιάς συνυπολογίζονται στους ελέγχους επιλεξιμότητας, ώστε να αποτραπούν άδικες περικοπές.
Νέες διαδικασίες ελέγχου – Η συμβολή της ΑΑΔΕ
Από το 2024, ο ΟΠΕΚΕΠΕ συνεργάζεται με την ΑΑΔΕ, η οποία πραγματοποιεί διασταυρωτικούς ελέγχους στα παραστατικά των παραγωγών, μέσα από το σύστημα myDATA.
Οι ελεγκτές συγκρίνουν τα τιμολόγια πωλήσεων και αγορών με τα δηλωθέντα δεδομένα των ΑΦΜ στις αιτήσεις ΟΣΔΕ. Αν διαπιστωθεί ασυμφωνία, η αίτηση δεσμεύεται μέχρι να επιβεβαιωθεί η γνησιότητα των στοιχείων.
Η νέα αυτή συνεργασία θεωρείται κρίσιμη για τη διαφάνεια των επιδοτήσεων, καθώς στο παρελθόν είχαν εντοπιστεί περιπτώσεις πλασματικών εκτάσεων, ψευδών μισθώσεων και δηλώσεων ζώων που δεν υπήρχαν.
Πρακτικές συμβουλές για τους παραγωγούς
Για να αποφύγουν απώλειες επιδοτήσεων, οι αγρότες και κτηνοτρόφοι θα πρέπει:
1. Να ενημερώνουν εγκαίρως το ΚΥΔ για κάθε αλλαγή (πωλήσεις, σφαγές, ενοικιάσεις, απώλειες).
2. Να ελέγχουν προσεκτικά τις δηλώσεις ΟΣΔΕ πριν από την οριστική υποβολή.
3. Να διατηρούν όλα τα τιμολόγια και αποδείξεις αγορών ζωοτροφών ή λιπασμάτων.
4. Να παρακολουθούν τις ενημερώσεις του Προγράμματος Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) για αλλαγές στους όρους επιλεξιμότητας.
5. Να συνεργάζονται στενά με γεωπόνους και λογιστές για τη σωστή τεκμηρίωση των στοιχείων τους.
Η ενημέρωση και η συνέπεια στις δηλώσεις αποτελούν το «κλειδί» για τη διασφάλιση των ενισχύσεων.
Τι δείχνουν τα πρόσφατα στοιχεία
Σύμφωνα με εσωτερική έκθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, το 2024 πάνω από 28.000 αγρότες και κτηνοτρόφοιυπέστησαν προσωρινές μειώσεις λόγω αποκλίσεων, ενώ 4.000 αποκλείστηκαν προσωρινά από προγράμματα έως την ολοκλήρωση ελέγχων.
Οι περισσότερες παραβάσεις εντοπίστηκαν στις Περιφέρειες Θεσσαλίας και Δυτικής Ελλάδας, όπου το ποσοστό σφαλμάτων σε δηλώσεις έφτασε το 7,5%.
Το ΥπΑΑΤ ετοιμάζει ειδικό μηχανισμό διοικητικών ενστάσεων ώστε να εξετάζονται ταχύτερα οι αιτήσεις επανελέγχου, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις στις πληρωμές.
Οι κυρώσεις στις Άμεσες Ενισχύσεις δεν είναι «τιμωρία», αλλά εργαλείο ελέγχου της ορθότητας των δηλώσεων και της διαφάνειας στη διανομή κοινοτικών κονδυλίων. Ωστόσο, η έλλειψη ενημέρωσης και οι αργές διαδικασίες καθιστούν συχνά τους αγρότες και κτηνοτρόφους τα άδικα θύματα ενός πολύπλοκου συστήματος.
Η σωστή καθοδήγηση, η ψηφιοποίηση των ελέγχων και η συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς είναι ο μόνος τρόπος για να αποφευχθούν απώλειες και να ενισχυθεί η αξιοπιστία του ελληνικού πρωτογενούς τομέα.
