ΟΠΕΚΕΠΕ: Η πιο κρίσιμη περίοδος της χρονιάς ξεκινά για τον αγροτικό κόσμο, καθώς μέσα στις επόμενες 30 ημέρες αναμένονται πληρωμές ύψους περίπου 720 εκατ. ευρώ από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τον ΕΛΓΑ, με επίκεντρο τη βασική ενίσχυση και τις αποζημιώσεις για φυσικές καταστροφές.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Ωστόσο, η θετική αυτή εξέλιξη σκιάζεται από δύο σοβαρές εξελίξεις: την «τιμωρητική» ακύρωση του προγράμματος βιολογικών καλλιεργειών, που αφήνει χιλιάδες παραγωγούς εκτός πληρωμών, και τα ειδοποιητήρια επιστροφής χρημάτων που έχουν αρχίσει να αποστέλλονται για αχρεωστήτως καταβληθείσες αποζημιώσεις, υπογραμμίζει στο tilegrafimanews.gr συνδικαλιστής της Θεσσαλίας .
Πληρωμές ΟΠΕΚΕΠΕ και ΕΛΓΑ – Τι έρχεται έως τις 31 Οκτωβρίου
Σύμφωνα με πληροφορίες από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, έως το τέλος Οκτωβρίου αναμένεται να καταβληθούν:
• Βασική ενίσχυση 2025: Περίπου 530 εκατ. ευρώ σε 560.000 δικαιούχους. Η πρώτη δόση του πολυαναμενόμενου «τσεκ» θα καταβληθεί σταδιακά από τις 22 έως τις 31 Οκτωβρίου, με στόχο να καλυφθεί τουλάχιστον το 70% της συνολικής ενίσχυσης.
• Συνδεδεμένες ενισχύσεις και οικολογικά σχήματα: Επιπλέον 110 εκατ. ευρώ θα διατεθούν για τις συνδεδεμένες καλλιέργειες (όπως όσπρια, βαμβάκι και σκληρό σιτάρι) και τα οικολογικά σχήματα που αφορούν τη νέα ΚΑΠ.
• Αποζημιώσεις ΕΛΓΑ: Πληρωμές περίπου 80 εκατ. ευρώ αναμένονται για ζημιές από τα ακραία καιρικά φαινόμενα Daniel και Elias, καθώς και για απώλειες στη ζωική παραγωγή. Οι πρώτες καταβολές έχουν ήδη ξεκινήσει και θα συνεχιστούν έως τις 28 Οκτωβρίου.
Ο υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης Κώστας Τσιάρας έκανε λόγο για «πληρωμές που βρίσκονται προ των πυλών», σημειώνοντας ότι ιδιαίτερη προτεραιότητα δίνεται στις αποζημιώσεις για τις ζωοτροφές και τα φερτά υλικά στη Θεσσαλία.
Συλλογική τιμωρία στα Βιολογικά – Ένα πρόγραμμα 600 εκατ. ευρώ στον αέρα
Την ίδια στιγμή, έντονες αντιδράσεις προκαλεί η απόφαση του ΥΠΑΑΤ να «παγώσει» τις πληρωμές του προγράμματος βιολογικής γεωργίας και κτηνοτροφίας για το 2024, ακυρώνοντας ουσιαστικά ένα πρόγραμμα ύψους άνω των 600 εκατ. ευρώ. Η κυβέρνηση, επικαλούμενη μαζικές παρατυπίες και ελλιπείς ελέγχους, ανακοίνωσε πως το «συντριπτικό ποσοστό» των αιτούντων πρέπει να απενταχθεί – με την «μπάλα» να παίρνει και όσους παραγωγούς τήρησαν κατά γράμμα τις υποχρεώσεις τους.
«Για τα νέα βιολογικά έχουμε τεράστια θέματα και ενδεχομένως δεν θα προχωρήσουν», δήλωσε ο υπουργός στο OPEN, παραδεχόμενος ότι οι έλεγχοι αποκάλυψαν εκτεταμένες αποκλίσεις μεταξύ δηλώσεων και πραγματικών στοιχείων. Όπως σημείωσε, χωρίς πλήρη ελέγχους «τίθεται σε διακινδύνευση η ροή των ευρωπαϊκών πόρων».
Η απόφαση αυτή έχει εξοργίσει χιλιάδες βιοκαλλιεργητές, οι οποίοι πλήρωσαν κανονικά για πιστοποιήσεις, σκευάσματα και είδαν τη σοδειά τους να μειώνεται, περιμένοντας πριμ που τελικά δεν θα λάβουν ούτε για το 2024 – και πιθανώς ούτε για το 2025. Η προκήρυξη, παρότι ήταν έτοιμη από το φθινόπωρο του 2024, δημοσιεύθηκε μόλις τον Μάιο του 2025, αφήνοντας ουσιαστικά λιγότερο από έναν μήνα για αιτήσεις και ελέγχους πριν από την προθεσμία πληρωμής της 30ης Ιουνίου 2025.
Οι ποινές καθυστέρησης και το «πάγωμα» πληρωμών
Η καθυστέρηση αυτή έχει και οικονομικό κόστος: σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, πληρωμές μετά τις 30 Ιουνίου επιφέρουν ποινή 25% επί των κονδυλίων αν γίνουν έως τις 15 Οκτωβρίου, και 60% αν φτάσουν έως τις 31 Δεκεμβρίου. Η κυβέρνηση επέλεξε να αποφύγει τη δέσμευση εθνικών πόρων για να καλύψει αυτές τις απώλειες, με αποτέλεσμα να χαθεί η ενίσχυση όχι μόνο για τους παραβάτες, αλλά και για τους πραγματικούς δικαιούχους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ήδη έχουν πληρωθεί περίπου 320 εκατ. ευρώ μέσω οικολογικών σχημάτων, ενώ άλλα 300 εκατ. ευρώ που προορίζονταν για προσκλήσεις μένουν μετέωρα. Επιπλέον, 40.000 παραγωγοί που βρίσκονταν σε φάση μετατροπής έμειναν εκτός, χωρίς χρόνο να στραφούν σε άλλα σχήματα.
Επιστροφές αποζημιώσεων στον ΕΛΓΑ – Νέα ειδοποιητήρια μέχρι το 2026
Παράλληλα, εκατοντάδες αγρότες στη Θεσσαλία λαμβάνουν μηνύματα στο κινητό από τον ΕΛΓΑ με τα οποία καλούνται να επιστρέψουν αποζημιώσεις που έλαβαν μετά τις θεομηνίες Daniel και Elias, καθώς οι διασταυρωτικοί έλεγχοι έδειξαν αποκλίσεις μεταξύ δηλώσεων ζημιών και στοιχείων του ΟΣΔΕ ή των παραδόσεων αγροτικών προϊόντων μέσω του myDATA της ΑΑΔΕ.
Σύμφωνα με τον υπουργό, οι επιστροφές αυτές θα πρέπει να ολοκληρωθούν έως το τέλος του 2026, ενώ αν παραμείνουν εκκρεμότητες, τα ποσά θα βεβαιωθούν από την ΑΑΔΕ τον Σεπτέμβριο του 2027. Ο ΕΛΓΑ διευκρινίζει ότι οι παραγωγοί που διαφωνούν με τα πορίσματα μπορούν να υποβάλουν τεκμηριωμένες αιτήσεις θεραπείας και αντιρρήσεις έως τις 31 Οκτωβρίου 2025.
Το φιάσκο του ΟΠΕΚΕΠΕ και ο φόβος μαζικών χρεοκοπιών
Πέρα από τα βιολογικά και τις επιστροφές στον ΕΛΓΑ, ολόκληρος ο αγροτικός τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με βαθιά κρίση, την οποία επιτείνουν δύο σοβαρά προβλήματα:
• 🛑 Η κακοδαιμονία και η στάση πληρωμών στον ΟΠΕΚΕΠΕ, μετά τις αποκαλύψεις για σκάνδαλα και κακοδιαχείριση. Χιλιάδες παραγωγοί έμειναν απλήρωτοι για μήνες, οδηγώντας πολλές εκμεταλλεύσεις στο χείλος της χρεοκοπίας.
• 🐑 Η επιδημία ευλογιάς που έχει πλήξει την ελληνική κτηνοτροφία, με πάνω από 1.200 μονάδες να έχουν αναγκαστεί να θανατώσουν 300.000 αιγοπρόβατα, διακόπτοντας τη δραστηριότητά τους.
Οι δύο αυτοί παράγοντες έχουν επιφέρει οικονομική ασφυξία, με αποτέλεσμα «χιλιάδες αγροτικές εκμεταλλεύσεις να οδεύουν με μαθηματική ακρίβεια προς την κατάρρευση», όπως προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς. Οι συνέπειες είναι ορατές και στην περιφέρεια, με την ανεργία να αυξάνεται και τις τοπικές οικονομίες να συρρικνώνονται.
«Τσεκούρι» στα εικονικά βοσκοτόπια – νέα δεδομένα για τις ενισχύσεις
Μέσα σε αυτό το κλίμα, το ΥΠΑΑΤ βάζει τέλος στα λεγόμενα «εικονικά βοσκοτόπια». Οι ενισχύσεις πλέον θα υπολογίζονται με βάση τιμολόγια πωλήσεων γάλακτος και κρέατος, καθώς και αγορών ζωοτροφών, τα οποία θα τεκμηριώνουν τον πραγματικό αριθμό των ζώων.
«Ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζαμε στο παρελθόν βοσκοτόπια χωρίς ζώα δεν μπορεί να συνεχιστεί και δεν συνεχίζεται», ξεκαθάρισε ο κ. Τσιάρας. Η απόφαση αυτή συνδέεται και με τις κατευθύνσεις της νέας Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, που δίνει προτεραιότητα στους κατ’ επάγγελμα αγρότες και συνδέει τις ενισχύσεις με πραγματική παραγωγική δραστηριότητα.
Η αγροτική πολιτική σε κρίσιμη καμπή
Το επόμενο διάστημα θα είναι καθοριστικό για την ελληνική γεωργία. Από τη μία πλευρά, οι πληρωμές ύψους 720 εκατ. ευρώ έως τις 31 Οκτωβρίου θα προσφέρουν μια προσωρινή «ανάσα» στους παραγωγούς. Από την άλλη, όμως, οι ακυρώσεις στα βιολογικά, οι επιστροφές αποζημιώσεων και οι δομικές αλλαγές στις ενισχύσεις διαμορφώνουν ένα τοπίο ανασφάλειας και ριζικής αναδιάρθρωσης.
Το ερώτημα που τίθεται είναι αν το κράτος θα στηρίξει ουσιαστικά τους έντιμους και ενεργούς αγρότες, ή αν θα συνεχίσει μια πολιτική διαχείρισης κρίσεων που τιμωρεί τους σωστούς και αφήνει τους πραγματικούς παραγωγούς εκτεθειμένους σε ένα ολοένα και πιο σκληρό ευρωπαϊκό περιβάλλον.
Εξεταστική για ΟΠΕΚΕΠΕ: Μετά τον κύκλο 2019-2025, η προσθήκη νέων μαρτύρων
