ΑΓΡΟΤΙΚΑ ΝΕΑ: Η αγροτική Ελλάδα κρατάει την ανάσα της ενόψει της πληρωμής της προκαταβολής της βασικής ενίσχυσης 2025, την ώρα που ανοίγει ταυτόχρονα το μέτωπο των αγροπεριβαλλοντικών και του νέου πλαισίου κατανομής βοσκοτόπων.
Ρεπορτάζ: Παντελής Χαριτάκης
Διαβάστε όλες τις ειδήσεις από το tilegrafimanews.gr
News: Στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων οι εισηγήσεις «τρέχουν» ώστε να κλειδώσει το τελικό ποσό της προκαταβολής (70%), ενώ στον αγροτικό κόσμο κυριαρχεί το ερώτημα: θα πληρωθούν και τα κίτρινα/κόκκινα χωράφια του monitoring ή θα ανοίξει νέος κύκλος αχρεωστήτως;
Πότε μπαίνει η προκαταβολή βασικής – Τα δύο σενάρια για το ποσό
Σύμφωνα με τις μέχρι τώρα πληροφορίες, ο σχεδιασμός προβλέπει η προκαταβολή της βασικής ενίσχυσης να πιστωθεί είτε σήμερα Πέμπτη 27 Νοεμβρίου, είτε – στο βασικό σενάριο – αύριο Παρασκευή 28 Νοεμβρίου, ανάλογα με το αν θα «γράψουν» χωρίς σφάλματα οι τελικές δοκιμές πληρωμών στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Οι διαρροές δημιουργούν ήδη κλίμα σύγχυσης: από τη μία, κύκλοι του ΥπΑΑΤ μιλούν για 550 εκατ. ευρώ, από την άλλη, πληροφορίες αγροτικών μέσων φέρνουν το ποσό πιο κοντά στα 350 εκατ. ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, η προκαταβολή έρχεται με καθυστέρηση περίπου ενός μήνα σε σχέση με την «παραδοσιακή» ημερομηνία των τέλους Οκτωβρίου, γεγονός που έχει πιέσει τα ταμειακά των εκμεταλλεύσεων.
Κίτρινα χωράφια, monitoring και ο φόβος του «αχρεωστήτως»
Το πιο καυτό ερώτημα της στιγμής αφορά τα αγροτεμάχια και τους κοπρολίβαδους που έχουν ευρήματα από το σύστημα monitoring – τα γνωστά πλέον κίτρινα και κόκκινα τεμάχια. Η πίεση προς τον Οργανισμό είναι τεράστια, ώστε να πληρωθεί η προκαταβολή και σε αυτές τις εκμεταλλεύσεις, τουλάχιστον εν μέρει, με το επιχείρημα ότι σε πολλές περιπτώσεις οι παραγωγοί έχουν πραγματική καλλιέργεια και δραστηριότητα.
Το σενάριο που εξετάζεται είναι να δοθεί προκαταβολή ακόμη και σε περιπτώσεις με ευρήματα και, σε δεύτερο χρόνο, όταν «κλειδώσουν» οι έλεγχοι, να ζητηθούν πίσω τα ποσά που δεν δικαιολογούνται ως αχρεωστήτως καταβληθέντα, ενδεχομένως και με ποινές. Αυτό, όμως, ανοίγει ένα νέο κύμα ανασφάλειας στους αγρότες: κανείς δεν θέλει να ξυπνήσει σε λίγους μήνες με ειδοποίηση επιστροφής χιλιάδων ευρώ.
Αγροπεριβαλλοντικά 2025: 180,3 εκατ. ευρώ σε προκαταβολές
Παράλληλα με τη βασική, ετοιμάζονται να τρέξουν και οι προκαταβολές των αγροπεριβαλλοντικών μέτρων του ΠΑΑ για το 2025, συνολικού ύψους 180,3 εκατ. ευρώ, με ποσοστό 70% και αποφάσεις ήδη αναρτημένες στη Διαύγεια.
Τα μέτρα που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή είναι:
• Βιολογική γεωργία και κτηνοτροφία – έως 97,5 εκατ. ευρώ, με εγκρίσεις από 26 Νοεμβρίου
• Κομφούζιο – 16,5 εκατ. ευρώ, επίσης με εγκρίσεις 26 Νοεμβρίου
• Σπάνιες φυλές ζώων – 15,7 εκατ. ευρώ, με αποφάσεις 20 Νοεμβρίου
• Νιτρικά – έως 50,6 εκατ. ευρώ, με εγκρίσεις 19 Νοεμβρίου
Οι πληρωμές αυτές αναμένεται να ολοκληρωθούν τμηματικά, τονίζει υπηρεσιακός παράγοντας του ΥΠ. ΑΓΡ. ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ στο tilegrafimanews.gr, δίνοντας μια πρόσθετη ένεση ρευστότητας σε παραγωγούς που συμμετέχουν σε δεσμευτικά μέτρα και βλέπουν το κόστος συμμόρφωσης να αυξάνεται. Παρά τις θετικές ανακοινώσεις, ωστόσο, η αγωνία παραμένει: αν τα αγροτεμάχια τους έχουν ταυτόχρονα «σημαδευτεί» από το monitoring, κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει μελλοντικούς συμψηφισμούς.
Νέος μηχανισμός ανάκτησης «αχρεωστήτως» με σφραγίδα ΑΑΔΕ
Στο παρασκήνιο των συζητήσεων για το ποιος θα πληρωθεί τι, το ΥπΑΑΤ ανακοίνωσε κάτι που αλλάζει ριζικά το τοπίο: τον εκσυγχρονισμό και την αυστηροποίηση των διαδικασιών επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθεισών επιδοτήσεων του Ειδικού Λογαριασμού Εγγυήσεων Γεωργικών Προϊόντων (ΕΛΕΓΕΠ).
Με βάση το νέο πλαίσιο:
• Καθιερώνεται ψηφιακή κοινοποίηση των πράξεων
• Επικαιροποιούνται οι διαδικασίες βεβαίωσης και συμψηφισμού
• Οι πράξεις της ΑΑΔΕ αποτελούν πλέον εκτελεστούς τίτλους για την είσπραξη οφειλών προς τον ΕΛΕΓΕΠ
Με απλά λόγια, ο μηχανισμός ανάκτησης γίνεται πιο γρήγορος, πιο αυτόματος και με λιγότερα περιθώρια «διαφυγής». Για όσους κτηνοτρόφους και αγρότες πάρουν σήμερα χρήματα που αργότερα κριθούν αχρεωστήτως καταβληθέντα, η διαδρομή από την ειδοποίηση μέχρι τη δέσμευση ή τον συμψηφισμό με άλλες πληρωμές θα είναι πλέον πολύ πιο σύντομη.
Μαρινάκης: Πρέπει να κλείσει η πληγή του ΟΠΕΚΕΠΕ, τακτικισμοί από την αντιπολίτευση
Τέλος η «τεχνική λύση» – Νέοι κανόνες για τους βοσκότοπους
Την ίδια στιγμή, μπαίνει οριστικό τέλος στο καθεστώς της «τεχνικής λύσης» στους βοσκοτόπους, που λειτούργησε σχεδόν για μια δεκαετία αφήνοντας μεγάλα περιθώρια στρεβλώσεων. Με τη νέα ΚΥΑ για την «Κατανομή βοσκοτόπων στους κτηνοτρόφους στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027», θεσμοθετείται ένα σταθερό σύστημα κατανομής, εναρμονισμένο με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Κεντρικές αρχές της νέας ρύθμισης:
• Επιλέξιμος κτηνοτρόφος θεωρείται αυτός που έχει ενεργή κτηνοτροφική εκμετάλλευση όλο το έτος, με πραγματική παραγωγή
• Η δραστηριότητα αποδεικνύεται από αντικειμενικά στοιχεία: παραδόσεις γάλακτος και κρέατος, τιμολόγια ζωοτροφών, φορολογικές δηλώσεις Ε1–Ε3
• Οι βοσκότοποι κατανέμονται κατά προτεραιότητα εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας όπου βρίσκεται η σταβλική εγκατάσταση, με περιορισμένες εξαιρέσεις
Στο πλαίσιο αυτό, αναβαθμίζεται ο ρόλος συστημάτων όπως το Άρτεμις, μέσω του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ, και των δεδομένων τιμολόγησης μέσω myDATA, ώστε να διασταυρώνεται σε πραγματικό χρόνο αν ο κτηνοτρόφος έχει όντως τον αριθμό ζώων και τον όγκο παραγωγής που δηλώνει.
Ειδικές ρυθμίσεις για νησιά, Κρήτη και Αττική
Ιδιαίτερα σημαντικές είναι και οι χωρικές εξαιρέσεις:
• Σε Βόρειο–Νότιο Αιγαίο και Ιόνια Νησιά, η κατανομή βοσκοτόπων γίνεται αποκλειστικά εντός της ίδιας Π.Ε.
• Η Κρήτη αντιμετωπίζεται ως ενιαίο σύνολο, επιτρέποντας κατανομή μεταξύ όλων των Π.Ε. του νησιού
• Στην Αττική, η κατανομή μπορεί να γίνει σε όλες τις Π.Ε. της Περιφέρειας και, υπό προϋποθέσεις, σε όμορες Π.Ε. άλλων Περιφερειών
Στόχος είναι να περιοριστούν οι «αερομεταφερόμενοι» βοσκότοποι, να συνδεθεί η γη με την πραγματική κτηνοτροφική δραστηριότητα και να κλείσουν τα παράθυρα που γεννούσαν ενστάσεις, καταλογισμούς και καχυποψία μεταξύ των παραγωγών.
Ψηφιακή εποχή στις ενισχύσεις – τι πρέπει να προσέξει ο αγρότης
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι ξεκάθαρη: το σύστημα ενισχύσεων μπαίνει για τα καλά στη ψηφιακή εποχή. Τα στοιχεία του gov.gr, οι διασταυρώσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ, τα δεδομένα παραγωγής από τον ΕΛΓΟ, τα φορολογικά της ΑΑΔΕ και τα αποτελέσματα του monitoring «κουμπώνουν» σε ένα ενιαίο πλέγμα ελέγχων.
Για τον αγρότη και τον κτηνοτρόφο αυτό σημαίνει τρία πράγματα:
1. Ό,τι δηλώνεται πρέπει να είναι απολύτως πραγματικό – καμία αντίφαση μεταξύ ΟΣΔΕ, τιμολογίων και φορολογικών δηλώσεων
2. Κάθε ευρώ που μπαίνει σήμερα μπορεί αύριο να ελεγχθεί ως αχρεωστήτως, με πολύ πιο γρήγορες διαδικασίες ανάκτησης
3. Η έγκαιρη ενημέρωση των μητρώων, των δηλώσεων και των στοιχείων παραγωγής γίνεται πλέον θέμα επιβίωσης
Καθώς η προκαταβολή βασικής 2025 και τα αγροπεριβαλλοντικά μπαίνουν σταδιακά στους λογαριασμούς, η ύπαιθρος βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι: ανάμεσα στην ανάγκη για άμεση ρευστότητα και στον φόβο ότι πίσω από τα σημερινά ποσά κρύβεται η αυστηρότερη εποχή ελέγχων που γνώρισε ποτέ η ελληνική γεωργία.
